Bond vigilantes: οι «τιμωροί» των ομολόγων επιστρέφουν – ποιες χώρες βάζουν στο στόχαστρο

Ο όρος bond vigilantes – τιμωροί ομολόγων επινοήθηκε στις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1980 για τους επενδυτές που, όταν κρίνουν ότι μια κυβέρνηση ξοδεύει περισσότερα από όσα αντέχει, πουλούν μαζικά τα ομόλογά της και ανεβάζουν το κόστος δανεισμού της.

Σήμερα οι ρόλοι έχουν αντιστραφεί. Τον ρόλο του μαύρου προβάτου δεν τον παίζουν η Ελλάδα και οι άλλες χώρες του Νότου που τότε αποκαλούσαν υποτιμητικά PIIGS, αλλά πάλαι ποτέ ισχυρές οικονομίες της Ευρωζώνης, όπως η Γαλλία και το Βέλγιο.

Bond Vigilante: Επενδυτής που απειλεί να πουλήσει ή πουλάει ομόλογα σε μεγάλες ποσότητες, για να αποδοκιμάσει τις πολιτικές του εκδότη των ομολόγων – πηγή: Ιnvestopedia

Το γαλλικό δημόσιο χρέος πλησιάζει το 120% του ΑΕΠ και το βελγικό το 110%. Και στις δύο χώρες το έλλειμμα, δηλαδή η διαφορά ανάμεσα σε όσα ξοδεύει το κράτος και σε όσα εισπράττει, ξεπερνά το 5% του ΑΕΠ, όταν το όριο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι 3%.

Στο Παρίσι, η κυβέρνηση προσπαθεί να περάσει προϋπολογισμό με περικοπές δαπανών και αυξήσεις φόρων ύψους 43 δισ. ευρώ, χωρίς να διαθέτει πλειοψηφία στη Βουλή. Είναι έτοιμη να τον περάσει με συνταγματικές διαδικασίες, με κίνδυνο πρότασης δυσπιστίας.

Στις Βρυξέλλες, ο πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ προσφέρθηκε την περασμένη εβδομάδα να παραιτηθεί λόγω του αδιεξόδου στον προϋπολογισμό, αλλά ο βασιλιάς δεν δέχθηκε την παραίτηση. Τα πέντε κόμματα του συνασπισμού διαφωνούν για περικοπές σε υγεία, συντάξεις και κοινωνικές παροχές. Το βελγικό έλλειμμα, που εκτινάχθηκε στο 9% στην πανδημία, θα αυξηθεί κατά την Κομισιόν από 5,2% φέτος σε 5,4% το 2027.

Ο Ales Koutny της Vanguard συνοψίζει τον κίνδυνο σε τρία σημεία: χαμηλή ανάπτυξη, υψηλές δαπάνες, ακριβότερη χρηματοδότηση. Κατά τον ίδιο, ο συνδυασμός αυτός οδηγεί χώρες όπως η Γαλλία και το Βέλγιο προς ελλείμματα κοντά στο 6% του ΑΕΠ.

Ο μηχανισμός είναι απλός. Κάθε χρόνο ένα μέρος του χρέους λήγει και το κράτος πρέπει να δανειστεί ξανά για να το αποπληρώσει. Αν οι αποδόσεις έχουν ανέβει, οι αυξημένοι τόκοι φουσκώνουν το έλλειμμα, το μεγαλύτερο έλλειμμα ανησυχεί περισσότερο τους επενδυτές, και αυτοί ζητούν ακόμη υψηλότερες αποδόσεις. Η Ελλάδα ξέρει καλά πού οδηγεί αυτός ο κύκλος. Κατά την April LaRusse της BNY Investments, ακόμη και μια απότομη πτώση των τιμών ενέργειας δεν λύνει το πρόβλημα. Ο πόλεμος ήταν ο καταλύτης, όχι η αιτία.

Η χώρα που βρέθηκε στο επίκεντρο της προηγούμενης κρίσης δεν συγκαταλέγεται σήμερα στις βασικές ανησυχίες των επενδυτών. Στις 22 Οκτωβρίου, όταν η πίεση στα γαλλικά ομόλογα βρισκόταν σε έξαρση, το ελληνικό spread, δηλαδή η διαφορά στο κόστος δανεισμού της Ελλάδας από εκείνο της Γερμανίας, κινούνταν γύρω στις 100 μονάδες βάσης. Την ίδια ώρα, το ιταλικό βρισκόταν στις 113-117 μονάδες και το γαλλικό στις 153-157. Με άλλα λόγια, η Ελλάδα δανειζόταν φθηνότερα από τη Γαλλία, κάτι αδιανόητο πριν από μια δεκαετία. Στις 9 Νοεμβρίου η απόδοση του ελληνικού 10ετούς ήταν κοντά στο 4,15%, έναντι 3,26% του γερμανικού, με το spread να διαμορφώνεται περίπου στις 90 μονάδες βάσης.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα έχει ανοσία. Στις αρχές Οκτωβρίου, όταν η αναταραχή κορυφώθηκε, το ελληνικό spread ξεπέρασε για λίγες μέρες τις 100 μονάδες βάσης, φτάνοντας περίπου τις 110. Επιπλέον, σε ετήσια βάση το κόστος δανεισμού της χώρας παραμένει σημαντικά υψηλότερο.