Σε συνομιλίες με την ρουάντα η ελλάδα και τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες για τη δημιουργία κέντρου επιστροφής
Ουσιαστικά πρόκειται για παράνομη διοικητική κράτηση και φυλάκιση χωρίς δίκη, στην οποία αντιδρούν νομικοί ανεξαρτήτως της θέσης τους στο μεταναστευτικό ή το προσφυγικό. Η πρόταση έχει δεχθεί έντονη κριτική από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτικούς, καθώς θεωρείται πως επηρεάζει μια σειρά ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την ώρα που το υπάρχον σύστημα βρίσκεται υπό κατάρριψη, με πολλά προβλήματα στην χορήγηση ασύλου, την ίδια την εξέταση του ασύλου και στην τήρηση αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης.
Ο Αυστριακός καγκελάριος Κρίστιαν Στόκερ, επιβεβαίωσε ότι η Αυστρία, η Δανία, η Ολλανδία, η Γερμανία και η Ελλάδα επιδιώκουν να δημιουργήσουν από κοινού το πρώτο κέντρο επιστροφής μεταναστών στη Ρουάντα το 2027.
Από τον κόμβο επιστροφής εξαιρούνται οι ασυνόδευτοι ανήλικοι. Σύμφωνα με τον κανονισμό, οποιοσδήποτε δεν διαθέτει δικαίωμα διαμονής στην Ένωση μπορεί να επιστραφεί σε τρίτη χώρα βάσει συμφωνιών ή ρυθμίσεων που αφορούν έναν κόμβο επιστροφής.
Το σχέδιο προβλέπει τη δυνατότητα των πέντε αυτών χωρών να μεταφέρουν στη Ρουάντα παράτυπους μετανάστες και αιτούντες άσυλο των οποίων οι αιτήσεις έχουν απορριφθεί και οι οποίοι έχουν εξαντλήσει όλα τα διαθέσιμα ένδικα μέσα, ακόμη και αν δεν έχουν βρεθεί ποτέ στη χώρα αυτή.
Προηγούμενη προσπάθεια του Ηνωμένου Βασιλείου να εφαρμόσει παρόμοιο σχέδιο είχε, ως γνωστόν, εμποδιστεί από το βρετανικό Κοινοβούλιο και τα δικαστήρια, λόγω σοβαρών ανησυχιών για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Ρουάντα, οι οποίες εξακολουθούν να υφίστανται.
Τα κέντρα επιστροφής εγείρουν σοβαρά νομικά ζητήματα, ενέχουν γεωπολιτικούς κινδύνους και σοβαρούς κινδύνους για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Έχουν υπερβολικά υψηλό κόστος, ενώ δεν έχει αποδειχθεί ότι λειτουργούν αποτρεπτικά. Στόχος τους είναι να κατευνάσουν τα αντιμεταναστευτικά αισθήματα, αντί να συμβάλουν σε μια ορθολογική διαχείριση της μετανάστευσης.
Γι’ αυτό, με ψήφισμά της τον Ιούνιο του 2026, η Συνέλευση, στην οποία συμμετέχουν βουλευτές από τα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, κατέστησε σαφές ότι τα κράτη θα πρέπει να αποφεύγουν την προσφυγή σε τέτοιου είδους κέντρα.
Φαίνεται ότι η απόφαση αυτή ελήφθη χωρίς να προηγηθεί διαβούλευση με τα κοινοβούλια των εμπλεκόμενων κρατών μελών ή ακόμη και ενημέρωσή τους, και χωρίς να έχουν θεσπιστεί εγγυήσεις για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης κάλεσε πρόσφατα τα κράτη να διασφαλίσουν ότι, πριν προχωρήσουν σε οποιαδήποτε συμφωνία για τη δημιουργία κέντρου επιστροφής, θα έχουν αποσαφηνίσει τις συνέπειες για τους ανθρώπους που θα επηρεαστούν, θα έχουν αξιολογήσει διεξοδικά τους κινδύνους για τα ανθρώπινα δικαιώματα, θα έχουν θεσπίσει αποτελεσματικά μέτρα για την αποτροπή παραβιάσεων και θα έχουν διασφαλίσει τη διαφάνεια και τον δημοκρατικό έλεγχο.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να υπάρχει καμία από αυτές τις δικλίδες ασφαλείας.
