Έλλειψη ηλίου από τον πόλεμο στο Ιράν απειλεί τεχνητή νοημοσύνη και μικροτσίπ

Το Κατάρ στη δίνη της σύρραξης - Πώς επηρεάζονται οι παγκόσμιες αλυσίδες τεχνολογίας

Ο πόλεμος στο Ιράν έχει αρχίσει να επηρεάζει έναν σημαντικό κλάδο τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού τεχνολογίας με τις εταιρείες να αναζητούν εναλλακτικούς προμηθευτές σε ήλιο καθώς το Κατάρ έχει βρεθεί στη δίνη της σύρραξης. Το ευγενές αέριο χρησιμοποιείται σε πολλά βασικά στάδια της κατασκευής τσιπ και μικροτσίπ, συμπεριλαμβανομένης της ψύξης, της ανίχνευσης διαρροών και των διαδικασιών κατασκευής ακριβείας, και οι τιμές του έχουν εκτοξευθεί στα ύψη από την έναρξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Η κρίσιμη συμβολή του Κατάρ στην παγκόσμια παραγωγή ηλίου

Το Κατάρ είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός ηλίου εκτός των ΗΠΑ, συνεισφέροντας περίπου 63 εκατομμύρια κυβικά πόδια το 2025, που μεταφράζεται στο ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής. Το ήλιο είναι υποπροϊόν της επεξεργασίας φυσικού αερίου, και οι παρατεταμένες ελλείψεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μείωση έως και διακοπή της παραγωγής τόσο στον τομέα των ηλεκτρονικών ανάμεσα στα οποία και τα smartphone, όσο και στην αυτοκινητοβιομηχανία. Το Κατάρ παράγει περίπου το 30% του παγκόσμιου ηλίου στην εγκατάστασή του στο Ras Laffan, τη μεγαλύτερη μονάδα υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο. Ωστόσο, η κρατική εταιρεία ενέργειας QatarGas διέκοψε την παραγωγή LNG και των «συναφών προϊόντων» τον Μάρτιο λόγω των επιθέσεων drones του Ιράν, ενώ στη συνέχεια κήρυξε αδυναμία εκπλήρωσης συμβατικών υποχρεώσεων λόγω ανωτέρας βίας.

Ποιους τομείς απειλεί η έλλειψη

Η πιο ανησυχητική επίπτωση αφορά τους μαγνητικούς τομογράφους, οι οποίοι απαιτούν υγρό ήλιο για την ψύξη των μαγνητών τους. Η έλλειψη θέτει σε κίνδυνο τη λειτουργία των διαγνωστικών υπηρεσιών σε νοσοκομεία σε όλο τον κόσμο. Εκτός από τους μαγνητικούς τομογράφους, το ήλιο χρησιμοποιείται και σε εξειδικευμένο εξοπλισμό της καρδιοχειρουργικής, καθώς και στην παραγωγή ημιαγωγών, οπτικών ινών και σε διαστημικές εφαρμογές. Οι μεγάλοι προμηθευτές ηλίου έχουν αποδυθεί σε αγώνα δρόμου για να καθησυχάσουν τους κατασκευαστές μικροτσίπ που «κινούν» την τεχνητή νοημοσύνη. Οι τιμές αυξήθηκαν από 40% έως 100% την τελευταία εβδομάδα, ενώ η τιμή του ηλίου στην spot αγορά έχει διπλασιαστεί από την έναρξη της κρίσης.

Νότια Κορέα και τσιπ AI σε κίνδυνο

Ιδιαίτερα ευάλωτη είναι η Νότια Κορέα, όπου βρίσκονται οι μεγαλύτεροι κατασκευαστές μνήμης τσιπ παγκοσμίως, η Samsung Electronics και η SK Hynix. Σύμφωνα με την Fitch Ratings, η χώρα εισάγει περίπου το 65% του ηλίου της από το Κατάρ. Οι εταιρείες αυτές πιθανότατα διαθέτουν αποθέματα για αρκετούς μήνες, ωστόσο ο κίνδυνος παρατεταμένης διακοπής του εφοδιασμού παραμένει υψηλός. Ακόμα και η NASA και άλλα επιστημονικά εργαστήρια χρησιμοποιούν ήλιο για συστήματα καυσίμων πυραύλων και κρυογονική. Τα ερευνητικά έργα σταματούν ή επιβραδύνονται λόγω του τετραπλασιασμού του κόστους. Σύμφωνα με ειδικούς του κλάδου, η καλύτερη περίπτωση θα ήταν η επαναλειτουργία της παραγωγής σε έξι εβδομάδες, αλλά αυτό φαντάζει πλέον απίθανο καθώς οι ζημιές στις εγκαταστάσεις του Ras Laffan είναι εκτεταμένες.