Νορβηγός συνελήφθη, Πακιστανός έχασε το άσυλο: Οι σκοτεινές διαδρομές δύο ακτιβιστών στην Ελλάδα

Δέκα χρόνια μετά την κορύφωση της προσφυγικής κρίσης, το Μεταναστευτικό εξακολουθεί να παράγει πολιτική ένταση και σκληρή αντιπαράθεση για το τι συνιστά «ανθρωπιστική δράση» και τι -κατά τις Αρχές- διευκόλυνση παράνομων ροών. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, δύο παράλληλες υποθέσεις που εξελίχθηκαν μέσα σε λίγες ημέρες δείχνουν πως ακόμη και τις περιόδους που οι ροές δεν είναι αυξημένες, το Μεταναστευτικό «παράγει» ειδήσεις.

Η σύλληψη στο Τρόμσο

Στη μία περίπτωση, ο Νορβηγός Τόμι Ολσεν, που από το 2017 διαχειρίζεται την Aegean Boat Report, μία ΜΚΟ που λέγεται ότι βοηθά μετανάστες που επιβαίνουν σε βάρκες να φθάνουν στην Ελλάδα, συνελήφθη στο σπίτι του στο Τρόμσο μετά από διεθνές ένταλμα που εκδόθηκε από τη χώρα μας. Οι ελληνικές αρχές του αποδίδουν κατηγορίες όπως κατασκοπεία, λαθρομεταφορά ανθρώπων και εγκληματική δραστηριότητα.

Οι νορβηγικές αρχές προχώρησαν στη σύλληψή του, ενώ το δικαστήριο έκρινε ότι η έκδοση μπορεί να προχωρήσει. Η υπεράσπιση προανήγγειλε έφεση και υποστηρίζει ότι δεν έχει διαπράξει κάτι παράνομο βάσει του ελληνικού δικαίου και ότι η δράση του ήταν ανθρωπιστική.

Η Aegean Boat Report

Η Aegean Boat Report, την οποία διαχειρίζεται ο Ολσεν από το 2017, έχει συνδεθεί δημόσια με καταγραφές αφίξεων και με παρεμβάσεις σε πραγματικό χρόνο: στίγματα, φωτογραφίες, πληροφορίες για βάρκες που επιχειρούν να περάσουν. Για τους υποστηρικτές της, αυτό είναι μια μορφή «watchdog» που λειτουργεί ως ανθρώπινη ασπίδα. Για τις Αρχές που τον διώκουν, η πληροφόρηση δεν έμενε στην «καταγραφή», αλλά έπαιζε ρόλο σε μια αλυσίδα που διευκολύνει την παράνομη είσοδο.

Οι δικογραφίες

Το ποινικό υπόβαθρο ακουμπά σε δύο συγκεκριμένα περιστατικά του 2021: ένα στην Κω (Ιούλιος 2021) και ένα στο Φαρμακονήσι (Αύγουστος 2021). Σε αυτά, αναφέρονται δύο άτομα στις δικογραφίες, του Τόμι Ολσεν και του διευθυντή του Ελληνικού Παρατηρητηρίου Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ) Παναγιώτη Δημητρά.

Στην περίπτωση της Κω, οι μετανάστες ανέφεραν ότι ο οργανωτής που βρισκόταν στη βάρκα μαζί τους, κατόπιν εντολής του Τούρκου διακινητή στην Τουρκία, επικοινώνησε τηλεφωνικά με μία ΜΚΟ, γνωστοποιώντας την ακριβή ώρα του απόπλου, το δρομολόγιο και τα στοιχεία των μεταναστών.

Ανάκληση ασύλου για τον Πακιστανό

Ενώ ο φάκελος Ολσεν κινείται στο ποινικό σκέλος, η Υπηρεσία Ασύλου προχώρησε στην ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας του Τζαβέντ Ασλάμ, προέδρου της Πακιστανικής Κοινότητας στην Ελλάδα. Η Υπηρεσία Ασύλου έκρινε ότι «δεν συντρέχουν πλέον οι λόγοι» για τους οποίους είχε δοθεί αρχικά η διεθνής προστασία.

Ο Ασλάμ είναι γνωστή φυσιογνωμία στη δημόσια συζήτηση για το Μεταναστευτικό, με εμφανίσεις σε τηλεοπτικά πάνελ και παρεμβάσεις που συχνά προκαλούν αντιδράσεις. Υπάρχουν αναφορές ότι εμφανίζεται σε βιντεοληπτικό υλικό να συζητά, με αναφορά σε θρησκευτικό πλαίσιο, ζητήματα όπως ο γάμος μεταξύ εξαδέλφων και να επικαλείται τη Σαρία ως «κανόνα» που θα έπρεπε να βρίσκει εφαρμογή ακόμη και στην Ελλάδα.

Η πολιτική αντιπαράθεση

Οι δύο υποθέσεις δεν είναι ίδιες. Συνδέονται, όμως, στο πολιτικό και επιχειρησιακό τους αποτύπωμα: επιχειρούν να απαντήσουν στο ίδιο ερώτημα που η ελληνική κοινωνία θέτει με ένταση μετά από κάθε ναυάγιο, κάθε επεισόδιο στα σύνορα ή κάθε νέα αποκάλυψη: Ποιος ελέγχει τελικά το πεδίο; Τα κυκλώματα, οι «μεσάζοντες» και η γκρίζα ζώνη ή η Πολιτεία;

Ο κοινός παρονομαστής που συνδέει πολιτικά τις δύο υποθέσεις είναι ότι εκτυλίσσονται μέσα σε μια περίοδο όπου το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου επιχειρεί να δείξει αυστηρότερο αποτύπωμα: αφενός με κινήσεις για επανεξέταση καθεστώτων διεθνούς προστασίας, αφετέρου με παρεμβάσεις που αφορούν το πλαίσιο δράσης και λογοδοσίας γύρω από ΜΚΟ.