Θεοδωρικάκος: Πλαφόν στις τραπεζικές χρεώσεις για κάρτες και καταναλωτικά δάνεια

Τι προβλέπει το νέο πλαίσιο

Κόφτη στο συνολικό κόστος των καταναλωτικών δανείων, υποχρεωτικές προειδοποιήσεις σε κάθε διαφήμιση, παρέμβαση όταν ο δανειολήπτης αρχίζει να υπερβαίνει τα όριά του, δυνατότητα ακύρωσης σύμβασης με ένα «κλικ», αλλά και απαγόρευση χρήσης ογκολογικών δεδομένων για την αξιολόγηση δανειοληπτών έπειτα από συγκεκριμένο χρονικό διάστημα φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης, το οποίο παρουσίασε την Πέμπτη 26 Μαρτίου στο Υπουργικό Συμβούλιο ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος.

Την ίδια ώρα, για πρώτη φορά μπαίνουν σε σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως τα προγράμματα «Αγοράζω τώρα – Πληρώνω μετά» (Buy Now – Pay Later), οι μικροπιστώσεις ακόμη και κάτω των 200 ευρώ, αλλά και η πίστωση που παρέχεται απευθείας από εμπόρους.

Πλαφόν στο συνολικό κόστος δανείου

Σημαντική παρέμβαση του νομοσχεδίου αποτελεί η θέσπιση ανώτατου ορίου στο συνολικό κόστος της πίστωσης, επιχειρώντας να περιοριστούν οι υπερβολικές χρεώσεις που επιβαρύνουν τους καταναλωτές.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις, το συνολικό κόστος ενός δανείου που περιλαμβάνει τόκους, προμήθειες και λοιπές επιβαρύνσεις δεν θα μπορεί να ξεπερνά το 30%-50% του ποσού που δανείζεται ο καταναλωτής, με το τελικό ποσοστό να καθορίζεται με απόφαση του υπουργείου Ανάπτυξης, κατόπιν γνώμης της Τραπέζης της Ελλάδος.

Για παράδειγμα, όταν ένας καταναλωτής αγοράζει μια ηλεκτρική συσκευή και το κατάστημά του δίνει τη δυνατότητα να πληρώσει σε δόσεις χωρίς να μεσολαβεί τράπεζα, η πίστωση αυτή εντάσσεται πλέον στους ίδιους κανόνες με τα τραπεζικά προϊόντα.

Καλύπτονται από 1 ευρώ έως 100.000 ευρώ

Ιδιαίτερη σημασία έχουν και τα οικονομικά όρια. Με το νέο πλαίσιο καταργείται το κατώτατο όριο των 200 ευρώ, με αποτέλεσμα να καλύπτονται πλέον και πολύ μικρές πιστώσεις οι οποίες μέχρι σήμερα δεν ρυθμίζονταν. Παράλληλα, το ανώτατο όριο διαμορφώνεται στα 100.000 ευρώ, ενώ καταργείται το προηγούμενο όριο των 75.000 ευρώ.

Διαφάνεια και προστασία του καταναλωτή

Κομβικό ρόλο σε αυτό έχει και το πώς ενημερώνεται ο καταναλωτής για το κόστος που αναλαμβάνει προτού προχωρήσει σε μια σύμβαση. Για πρώτη φορά, κάθε διαφήμιση θα πρέπει να περιλαμβάνει σαφή και ευδιάκριτη προειδοποίηση, όπως «Προσοχή! Ο δανεισμός χρημάτων κοστίζει χρήματα».

Παράλληλα, οι πάροχοι θα υποχρεούνται να δίνουν πιο αναλυτική και κατανοητή προσυμβατική ενημέρωση, μέσα από τυποποιημένο έντυπο που θα περιλαμβάνει τους βασικούς όρους του δανείου, τις υποχρεώσεις του καταναλωτή και το συνολικό κόστος.

«Δικαίωμα στη Λήθη» για καρκινοπαθείς

Πέρα από τις παρεμβάσεις στον τρόπο λειτουργίας της αγοράς και των ψηφιακών υπηρεσιών, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και ρυθμίσεις με έντονο κοινωνικό αποτύπωμα. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ειδική μέριμνα για τους καρκινοπαθείς, με στόχο να αρθεί ο αποκλεισμός τους από την πρόσβαση σε δανεισμό όταν η ασθένεια ανήκει στο παρελθόν.

Σύμφωνα με το πλαίσιο, τα ογκολογικά δεδομένα δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση ενός καταναλωτή σε ασφαλιστικές συμβάσεις που συνδέονται με τη χορήγηση δανείων, μετά την πάροδο συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος από την ολοκλήρωση της θεραπείας. Η Ευρωπαϊκή οδηγία θέτει ως ανώτατο όριο τα 15 έτη, ενώ το τελικό χρονικό διάστημα θα καθοριστεί έπειτα από διαπραγμάτευση του υπουργείου Ανάπτυξης με τον Ιατρικό Σύλλογο.

Ψηφιακές παγίδες και dark patterns

Το νομοσχέδιο βάζει για πρώτη φορά σαφείς κανόνες και στον τρόπο με τον οποίο προσφέρονται δάνεια και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες μέσω εφαρμογών και Διαδικτύου. Μεταξύ άλλων, στοχεύει τις λεγόμενες «dark patterns», δηλαδή πρακτικές που μπορούν να χειραγωγήσουν τον χρήστη.

Για παράδειγμα, όταν εμφανίζεται προεπιλεγμένη η επιλογή «Συμφωνώ με την ασφάλεια του δανείου», με αποτέλεσμα ο καταναλωτής να χρεώνεται μια πρόσθετη υπηρεσία χωρίς να το αντιλαμβάνεται. Αντίστοιχα, ελέγχονται και περιπτώσεις όπου μια υπηρεσία εμφανίζεται ως δωρεάν για ένα διάστημα, αλλά στη συνέχεια ενεργοποιείται αυτόματα χρέωση.