Αντίο αεπ; ποιους νέους δείκτες εξετάζει ο οηε για την ανάπτυξη και την ευημερία

Συνολικά 31 δείκτες περιλαμβάνονται στην έκθεση Μετρώντας Αυτό που Μετράει, την οποία συνέταξε για τον ΟΗΕ διεπιστημονική επιτροπή με επικεφαλής τον οικονομολόγο Κοσίκ Μπάσου του Πανεπιστημίου Κορνέλ. Οι 15 από τους δείκτες αυτούς χρησιμοποιούνται ήδη στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ, αναφέρει το περιοδικό Nature.

Εδώ και δεκαετίες το ΑΕΠ αποτελεί το κύριο μέτρο οικονομικής ανάπτυξης. Εμφανίζεται στη νομοθεσία, χρησιμοποιείται ως οδηγός για την οικονομική πολιτική, και πολλές κυβερνήσεις αναφέρουν τις δαπάνες τους για άμυνα, υγεία και παιδεία ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Σε γενικές γραμμές, το ΑΕΠ είναι το άθροισμα των κρατικών και ιδιωτικών δαπανών και των επιχειρηματικών επενδύσεων. Οι κανόνες υπολογισμού καθορίζονται από την Επιτροπή Στατιστικής του ΟΗΕ, όμως κάθε χώρα είναι υπεύθυνη για την μέτρηση του δικού της δείκτη.

Ουρανοξύστες πίσω από παραγκούπολη στο Μουμπάι της Ινδίας. Η ανάπτυξη δεν είναι για όλους (Sthitaprajna Jena / CC BY-SA 2.0)

Εδώ και 30 χρόνια όμως οικονομολόγοι και άλλοι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αύξηση του ΑΕΠ έχει γίνει αυτοσκοπός που παραβλέπει άλλες πλευρές της ευημερίας.

Η συζήτηση για την αντικατάσταση του ΑΕΠ με άλλους δείκτες ξεκίνησε στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης, αργότερα όμως ατόνησε. Ο Γκουτέρες επανέφερε το θέμα διορίζοντας πέρυσι την διεπιστημονική επιτροπή.

Γυναίκα μαζεύει πλαστικά μπουκάλια για ανακύκλωση σε ποτάμι της Μανίλας. Το ΑΕΠ δεν εξετάζει την κατάσταση του περιβάλλοντος (Reuters)

Στους προτεινόμενους δείκτες περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων το διαθέσιμο ατομικό εισόδημα, περιβαλλοντικές πληροφορίες όπως οι εκπομπές άνθρακα και τα επίπεδα αιωρούμενων σωματιδίων, εκπαιδευτικές πληροφορίες οι επιδόσεις των παιδιών στην ανάγνωση και τα μαθηματικά, καθώς και δείκτες ευημερίας όπως η βία κατά των γυναικών.

Αυτή η πληθώρα δεικτών μπορεί ωστόσο να προκαλέσει σύγχυση, ειδικά στους μη ειδικούς, προειδοποίησε ο Στίβεν Πολάνσκι, περιβαλλοντικός οικονομολόγος του Πανεπιστημίου της Μινεσότα στο Σεντ Πολ.

Οι συντάκτες της έκθεσης γράφουν ότι εξέτασαν το ενδεχόμενο να συμπυκνώσουν τις επιμέρους παραμέτρους σε έναν γενικό δείκτη, δεν κατάφεραν όμως να συμφωνήσουν για τη μεθοδολογία. Ζητούν τώρα από τον ΟΗΕ να αναθέσει το ζήτημα σε άλλη επιτροπή επιστημόνων.