Εκπαίδευση μόνο για έχοντες; κλειστές οι πόρτες των αει για 9 στα 10 παιδιά από χαμηλά στρώματα

Αν ήταν γιος, θα άφηνε το τσαπί, το μυστρί ή τον κονδυλοφόρο με το στουπόχαρτο, που κράταγε ο βιοπαλαιστής ή υπαλληλάκος πατέρας του,  για τον δερμάτινο χαρτοφύλακα του δικηγόρου, τη λευκή ρόμπα του γιατρού, το σχεδιαστήριο του αρχιτέκτονα-μηχανικού.

Σήμερα, αν ο πατέρας και η μητέρα σου δεν έχουν σπουδάσει και δεν έχουν και λεφτά, οι πιθανότητες να διαβείς τις πύλες του πανεπιστημίου στενεύουν. Ακόμα πιο δύσκολο είναι να τελειώσεις τις σπουδές σου, ιδίως αν σπουδάζεις σε άλλη πόλη από εκείνη που ζουν οι γονείς σου και πρέπει να πληρώνεις νοίκι και να δουλεύεις ταυτόχρονα.

Όλα αυτά ακούγονται σχηματικά, αλλά προκύπτουν από έρευνες και στατιστικές πολλών ετών. Δεν σημαίνουν ότι η μοίρα του φτωχού είναι προδιαγεγραμμένη. Ούτε σημαίνει ότι όποιος έχει μορφωμένους γονείς θα διαπρέψει στις επιστήμες ή/και  θα έχει υψηλό εισόδημα.

Τα παιδιά από γονείς με χαμηλή εκπαίδευση, έχουν μόλις 12% πιθανότητες να σπουδάσουν στο Πανεπιστήμιο – πηγή: ΙΟΒΕ / Παγκόσμια Τράπεζα

Μολονότι τις τελευταίες δεκαετίες διευρύνεται η πρόσβαση στην εκπαίδευση, σε όλες τις βαθμίδες, η κοινωνική κινητικότητα μέσω της εκπαίδευσης παραμένει ελλιπής, σε σχέση με άλλες χώρες της ΕΕ.

Για παράδειγμα, μόνο  το 12% των παιδιών, από οικογένειες με χαμηλό εκπαιδευτικό υπόβαθρο (και συνήθως αντίστοιχα χαμηλά εισοδήματα), φτάνουν στα υψηλότερα επίπεδα σπουδών.

Το πρόβλημα είναι πιο σύνθετο και δεν αφορά μόνο τον θεσμό των πανελλαδικών καθαυτό. Όσο περισσότερο εμπορευματοποιείται η εκπαίδευση, τόσο τείνει να αναπαράγει τις κοινωνικοοικονομικές ανισότητες, αντί να τις αμβλύνει.

Ένας βαθύς ταξικός διαχωρισμός, που παγιώνεται στην ελληνική κοινωνία, είναι εκείνος ανάμεσα στα παιδιά που θα σπουδάσουν στις σχολές υψηλού κύρους και υψηλής ζήτησης και σε εκείνα που θα καταλήξουν σε σχολές με χαμηλή βάση και χαμηλή επαγγελματική απορρόφηση.

Σύμφωνα με τους αναλυτές του ΙΟΒΕ, έχει διαπιστωθεί ότι παιδιά από ανώτερα στρώματα φοιτούν με αυξημένη συχνότητα σε σχολές με υψηλή ζήτηση (όπως η Ιατρική, η Νομική και η Μηχανική).

Με άλλα λόγια, το παιδί του (μεγαλο)γιατρού θα σπουδάσει Ιατρική, το παιδί του λιγότερο προνομιούχου,  θα περάσει σε κάποιο πρώην ΤΕΙ της επαρχίας και μάλλον θα το παρατήσει.