Επισιτιστική ανασφάλεια και ακραίες ξηρασίες - ποιες χώρες και πώς θα πληρώσουν το φετινό ελ νίνιο

Το φαινόμενο, που εμφανίζεται κάθε δύο έως επτά χρόνια λόγω της εξασθένησης των αληγών ανέμων στον Ειρηνικό, αφήνει θερμότερα τα επιφανειακά νερά κοντά στις ακτές της Αμερικής και προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις σε όλον τον πλανήτη. Το φετινό Ελ Νίνιο δείχνει ικανό να ανεβάσει τον παγκόσμιο θερμοστάτη σε νέα ρεκόρ, να φέρει ξηρασίες, πλημμύρες και επισιτιστική κρίση αλλά και να πλήξει την παγκόσμια οικονομία.

Το τελευταίο Ελ Νίνιο διήρκεσε από τον Μάιο του 2023 έως τον Μάρτιο του 2024 και συνέβαλε στη δημιουργία θερμοκρασιών στην επιφάνεια της θάλασσας στον Ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό που έσπασαν κάθε ρεκόρ, οι οποίες πυροδότησαν μια σειρά θανατηφόρων καυσώνων, δασικών πυρκαγιών και πλημμυρών σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Όπως προειδοποιούν ειδικοί, το φετινό Ελ Νίνιο δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια απλή επανάληψη του φαινομένου αλλά ως ένας πιθανός συστημικός κίνδυνος που απαιτεί προετοιμασία σε όλα τα επίπεδα, ιδίως τη στιγμή που συμπίπτει με ήδη αυξημένη αστάθεια στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και τροφίμων.

Τα ισχυρότερα Ελ Νίνιο του 1982 και του 1997 κόστισαν στην παγκόσμια οικονομία 4,1 και 5,7 τρισ. δολάρια, αντιστοίχως

Το 2026 προβλέπεται ήδη να εξελιχθεί σε ένα από τα θερμότερα έτη που έχουν καταγραφεί ποτέ, με την Ευρώπη να έχει ήδη υποστεί τις επιπτώσεις ενός θανατηφόρου καύσωνα τον Μάιο. Η Ισπανία κατέγραψε 101 θανάτους που μπορούν να αποδοθούν στη ζέστη, ο υψηλότερος αριθμός θανάτων από όταν άρχισαν να τηρούνται αρχεία το 2015.

Ωστόσο, το Ελ Νίνιο δεν επηρεάζει μόνο τη θερμοκρασία, αναφέρει δημοσίευμα του Euronews. Εμπειρογνώμονες του Ινστιτούτου Εκπαίδευσης για το Νερό (IHE Delft) στην Ολλανδία έχουν προειδοποιήσει ότι το κλιματικό φαινόμενο μπορεί να έχει σοβαρές δευτερογενείς επιπτώσεις, πυροδοτώντας ξηρασία, επισιτιστική ανασφάλεια, ακόμα και ελλείψεις ηλεκτρικού ρεύματος.

Βασικές καλλιέργειες όπως το σιτάρι, το καλαμπόκι και το κακάο είναι ιδιαιτέρως ευάλωτες σε ακραίες κλιματικές συνθήκες. Αυτό αποτελεί επίσης πηγή ανησυχίας για την ΕΕ, η οποία εισάγει ετησίως τρόφιμα αξίας περίπου 188,6 δισ. ευρώ από άλλες χώρες.

Το Ινστιτούτο δραστηριοποιείται σε περιοχές του κόσμου που επηρεάζονται άμεσα από το φαινόμενο και προειδοποιεί ότι η έλλειψη τροφίμων ενδέχεται να επιδεινωθεί τα επόμενα δύο χρόνια. Στη Νικαράγουα, για παράδειγμα, βασικές καλλιέργειες όπως ο αραβόσιτος και τα φασόλια ενδέχεται να αποτύχουν σε περιοχές που είναι ήδη ευάλωτες, οδηγώντας σε απώλεια εισοδήματος.

Η έλλειψη βροχής και η χαμηλή ροή στα ποτάμια σημαίνει επίσης ότι οι αρδευόμενες καλλιέργειες στην Κολομβία, τη βορειοανατολική Βραζιλία και την Ινδία θα αντιμετωπίσουν σοβαρούς περιορισμούς ή θα χρειαστεί να βασιστούν περισσότερο στα υπόγεια ύδατα, προκαλώντας ενδεχομένως υπερεκμετάλλευση.

H έλλειψη βροχοπτώσεων και η χαμηλή ροή των ποταμών μπορούν να οδηγήσουν και σε εκτεταμένες ελλείψεις ηλεκτρικού ρεύματος, ιδίως σε περιοχές όπου η υδροηλεκτρική ενέργεια αποτελεί βασικό μέρος του ενεργειακού μείγματος. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερα κόστη και εκπομπές CO2, καθώς οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας βασίζονται σε εναλλακτικές πηγές που τροφοδοτούνται από ορυκτά καύσιμα, όπως το πετρέλαιο και ο άνθρακας.