CAR-T κύτταρα: Ο Έλληνας επιστήμονας στη Γερμανία και η επαναστατική θεραπεία για τα αυτοάνοσα

Από τον καρκίνο στα αυτοάνοσα: Το ταξίδι της έρευνας

Το 2021, μεσούσης της πανδημίας κορωνοϊού, ένας Έλληνας επιστήμονας στη Γερμανία ακολουθούσε σταθερά τη δική του ερευνητική διαδρομή με στόχο τη θεραπεία νόσων με τα CAR-T κύτταρα. Ο αναπληρωτής τότε καθηγητής και ιατρός στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ερλανγκεν στη Βαυαρία, Δημήτριος Μουγιακάκος, είχε αφοσιωθεί από το 2017 στην ανάπτυξη θεραπειών με CAR-T λεμφοκύτταρα ενάντια στον καρκίνο. Ωστόσο, κατά τη δύσκολη εκείνη περίοδο, ο ίδιος και η ομάδα του απέκτησαν κρίσιμη γνώση που τους οδήγησε σε έναν κομβικό θεραπευτικό σταθμό: τη χορήγηση κυτταρικής θεραπείας και στα αυτοάνοσα νοσήματα.

Πώς λειτουργεί η θεραπεία

Η ομάδα του κ. Μουγιακάκου παρήγαγε την κυτταρική θεραπεία κατ' ανάλογο τρόπο για τα αυτοάνοσα όπως και στον καρκίνο: «Γίνεται απομόνωση των Τ κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος από τα λευκά αιμοσφαίρια, στη συνέχεια η γενετική τροποποίησή τους ώστε να στοχεύουν και να καταστρέφουν τα φυσιολογικά Β-κύτταρα και, τέλος, η επανέγχυσή τους στον οργανισμό». «Από το 2021 που επιβεβαιώσαμε την παρατήρηση πως η θεραπεία με CAR-T κύτταρα καταστρέφει όχι μόνο τα καρκινικά Β-κύτταρα αλλά και τα φυσιολογικά Β-κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, τα οποία όμως είναι εκείνα που παράγουν αντισώματα και πυροδοτούν διάφορα αυτοάνοσα νοσήματα, εστιάσαμε σε αυτό», εξηγεί ο καθηγητής.

Τα πρώτα θετικά αποτελέσματα

Η πρώτη ασθενής που έλαβε την κυτταρική θεραπεία ήταν μια νεαρή Γερμανίδα με σοβαρής μορφής λύκο. Στη συνέχεια τα CAR-T κύτταρα χορηγήθηκαν σε ασθενή με μυασθένεια Gravis και πρόσφατα σε ασθενή με αυτοάνοση θρομβοπενία. Όλοι βρίσκονται σε ύφεση. «Αυτή τη στιγμή υπάρχουν σε εξέλιξη πάνω από 300 κλινικές μελέτες παγκοσμίως για τη θεραπεία των αυτοάνοσων ασθενειών με κυτταρικές θεραπείες. Το ενδιαφέρον για τη φαρμακευτική αγορά είναι τεράστιο», λέει ο κ. Μουγιακάκος.

Το κόστος των 300.000 ευρώ

Μια θεραπεία CAR-T για ογκολογικούς ασθενείς κοστίζει τουλάχιστον 300.000 ευρώ. «Το ερώτημα που ευλόγως ανακύπτει είναι αν θα μπορούν τα συστήματα υγείας να αντέξουν το κόστος. Ένα ερώτημα βαθιά ηθικό, που αφορά την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες», τονίζει.

Ένας παθιασμένος ερευνητής

Ο Δημήτρης Μουγιακάκος έχει δημοσιεύσει περισσότερες από 170 επιστημονικές εργασίες σε Lancet, Nature Medicine και New England Journal of Medicine, με ερευνητική χρηματοδότηση που υπερβαίνει τα 25 εκατ. ευρώ. Παιδί μεταναστών από το Σκουτάρι της Λακωνικής Μάνης, ξεκίνησε την ακαδημαϊκή του πορεία το 1998 σπουδάζοντας Ιατρική στο Ανόβερο. Σήμερα είναι διευθυντής στην Πανεπιστημιακή Κλινική Αιματολογίας-Ογκολογίας του Πανεπιστημίου του Μαγδεμβούργου. «Όταν αγαπάς κάτι, όταν σε συναρπάζει, δεν το βλέπεις ως δουλειά. Για μένα η έρευνα είναι ένα πεδίο γεμάτο προκλήσεις και προσωπικά στοιχήματα. Ποτέ δεν είμαι ευχαριστημένος, και πάντα στοχεύω κάπου ψηλότερα», περιγράφει.