Ταξί: Το κλειστό επάγγελμα που αντιστέκεται στην αλλαγή της αγοράς

Η Αθήνα διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους στόλους ταξί στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ταυτόχρονα ένα από τα πιο ερμητικά κλειστά ρυθμιστικά καθεστώτα.

Με 13.589 άδειες στην ενιαία έδρα της Περιφέρειας Αττικής, η ελληνική πρωτεύουσα ξεπερνά σε απόλυτους αριθμούς το Λονδίνο (13.784 black cabs), πλησιάζει τη Μαδρίτη (15.700) και υπολείπεται μόνο του Παρισιού (περίπου 20.000 αντίστοιχες άδειες). Ο δείκτης πυκνότητας - 3,63 ταξί ανά 1.000 κατοίκους - την τοποθετεί υψηλότερα από τη Ρώμη (2,7), το Βερολίνο (1,7) και πολύ υψηλότερα από το Λονδίνο (1,6), αλλά σημαντικά χαμηλότερα από τη Σόφια (6,3) ή τη Βαρσοβία (5,5).

Πλεόνασμα αδειών αλλά έλλειψη ταξί

Ολόκληρη την προηγούμενη εβδομάδα τα ταξί τράβηξαν χειρόφρενο. Επέστρεψαν στους δρόμους το Σαββατοκύριακο, αλλά νέα 24ωρη απεργία έχει προκηρυχθεί για τη Δευτέρα με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Ταξί (ΠΟΕΙΑΤΑ) να καλεί σε πανελλαδικό ξεσηκωμό. Οι κινητοποιήσεις αναμένεται να συνεχιστούν μέχρι την ψήφιση νομοσχεδίου του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών στη Βουλή.

Οι συνδικαλιστές του ΣΑΤΑ χαρακτηρίζουν το νομοσχέδιο «κόλαφο» που φέρνει πλήρη απορρύθμιση των επιβατικών μεταφορών. Τα αιτήματα του κλάδου εστιάζουν σε τρεις βασικούς άξονες: παράταση της υποχρεωτικής μετάβασης στην ηλεκτροκίνηση έως το 2035, αντιδράσεις στο άρθρο 52 που αφορά τα επιβατικά ιδιωτικής χρήσης με οδηγό, και διατάξεις για ανάκληση αδειών.

Το παράδοξο της αγοράς

Ο Νόμος 4070/2012 εισήγαγε έναν μαθηματικό τύπο για τον καθορισμό του μέγιστου αριθμού αδειών ανά «έδρα». Σύμφωνα με την απόφαση της Περιφέρειας Αττικής για το 2025, ο υπολογιζόμενος μέγιστος αριθμός αδειών ταξί είναι 11.243. Τα υφιστάμενα ταξί, όμως, ανέρχονται σε 13.589 - δηλαδή υπάρχει πλεόνασμα σχεδόν 2.400 αδειών.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, πάνω από 7.000 από τις 13.589 άδειες - δηλαδή πάνω από το 50% - εκμεταλλεύονται «μάντρες», εταιρείες που αγοράζουν ή νοικιάζουν μεγάλο αριθμό αδειών και τις παραχωρούν σε οδηγούς έναντι μηνιαίου μισθώματος. Το κόστος για τον οδηγό κυμαίνεται μεταξύ 1.500 και 1.650 ευρώ τον μήνα για άδεια και όχημα.

Οι άδειες στη γκρίζα ζώνη της φορολογίας

Η εμπορική αξία μιας άδειας ταξί στην Αθήνα κυμαίνεται σήμερα μεταξύ 100.000 και 135.000 ευρώ. Στην Ελλάδα, η μεταβίβαση γίνεται με «έγγραφο βέβαιης χρονολογίας» και υπόκειται σε αυτοτελή εφάπαξ φόρο μόλις 1.351 ευρώ για κάθε επόμενη μεταβίβαση. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, πάνω από 500 άδειες αλλάζουν χέρια ετησίως μόνο στην Αττική, αλλά τα δηλωθέντα έσοδα ανέρχονται σε μόλις 2,5 εκατομμύρια ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε μέσο δηλωθέν τίμημα γύρω στις 5.000 ευρώ ανά άδεια.

Ταξί εναντίον πλατφορμών: Το άρθρο 52

Η Ελλάδα θεωρείται ότι διαθέτει ένα από τα πιο περιοριστικά πλαίσια για οχήματα ιδιωτικής μίσθωσης (PHV/VTC) σε ολόκληρη την ΕΕ. Η νομοθεσία επιβάλλει ελάχιστη διάρκεια μίσθωσης τριών ωρών, υποχρέωση επιστροφής στην έδρα μετά από κάθε δρομολόγιο, και υψηλές ελάχιστες τιμές - καθιστώντας τη λειτουργία υπηρεσιών τύπου Uber ή Bolt πρακτικά αδύνατη.

Το άρθρο 52 του νέου νομοσχεδίου καταργεί ουσιαστικά τα τείχη που χώριζαν τα ταξί από τα ενοικιαζόμενα ΙΧ με οδηγό. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η τάση είναι σταδιακή σύγκλιση προς υβριδικά μοντέλα όπου ταξί και PHV/VTC συνυπάρχουν υπό ρυθμιστική εποπτεία.

Ο αναπληρωτής υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης απαντά πως η αύξηση του τουρισμού, ιδίως σε Αθήνα και νησιά, δεν αφήνει περιθώρια αδράνειας. Καθώς η Βουλή ετοιμάζεται να ψηφίσει το νομοσχέδιο μέσα στην ερχόμενη εβδομάδα, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα αλλάξει η αγορά ταξί στην Αθήνα — αλλά αν η αλλαγή θα γίνει με σχέδιο ή με σύγκρουση.