Η ελληνική οικονομία στη δίνη του πολέμου στη Μέση Ανατολή - Τα σχέδια της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης

Σε κλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων φαίνεται να οδηγείται ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, με την ελληνική οικονομία να βρίσκεται αντιμέτωπη με νέες, έντονες προκλήσεις. Το τελεσίγραφο που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ εκπνέει χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα, καθώς το Ιράν απειλεί από την πλευρά του με ολοκληρωτικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και βομβαρδισμό όλων των ενεργειακών εγκαταστάσεων των χωρών του Περσικού Κόλπου.

Ενεργειακό σοκ και πληθωριστικές πιέσεις

Πέρα από τη σοβαρή κρίση ασφάλειας που έχει προκαλέσει ο πόλεμος και στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, η παρατεταμένη σύγκρουση προκαλεί ήδη ένα σοκ στον τομέα των τιμών της ενέργειας, το οποίο με τη σειρά του αναμένεται να προκαλέσει ισχυρές πληθωριστικές πιέσεις επηρεάζοντας σχεδόν όλα τα καταναλωτικά αγαθά. Ισχυρό σοκ αναμένεται να πλήξει και την εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς τα εμπόδια στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα πλήττουν τη διακίνηση βασικών πρώτων υλών.

Τα σχέδια της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της κρίσης

Μπροστά σε αυτή τη νέα κρίση, η κυβέρνηση επεξεργάζεται ήδη διάφορα σχέδια με σκοπό τη μείωση της λιανικής τιμής των καυσίμων και την ελάφρυνση του ενεργειακού κόστους στη βιομηχανία. Ο πρωθυπουργός ανήγγειλε σε κυριακάτικο μήνυμά του πως μπροστά σε αυτή την κατάσταση «απαιτούνται στοχευμένες εθνικές παρεμβάσεις», ενώ ξεκίνησε παράλληλα σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και Ευρωπαϊκής Επιτροπής η επεξεργασία μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ένα προφανές μέτρο που ενδέχεται να λάβει η κυβέρνηση είναι η προσωρινή μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα, αν και εκφράζονται επιφυλάξεις για το αν μια μείωση κατά 20 λεπτά ανά λίτρο θα επέφερε αυτόματα και ισόποση μείωση της λιανικής τιμής, λόγω των στρεβλώσεων και της κερδοσκοπίας που είναι ενδημική στο κύκλωμα των καυσίμων.

Το θετικό μέρισμα του 2025 ως ανάχωμα

Το θετικό μέρισμα της οικονομίας το 2025, το οποίο είχε ουσιαστική αντανάκλαση και στα δημόσια έσοδα και την πορεία του δημοσίου χρέους, αποτελεί ένα ισχυρό εφόδιο για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Η κυβέρνηση διαθέτει ένα δημοσιονομικό μαξιλάρι ικανό να αντιμετωπίσει προσωρινά τις αυξήσεις των τιμών με στοχευμένα μέτρα, χωρίς προς το παρόν να τίθενται υπό αμφισβήτηση οι βασικές παραδοχές του προϋπολογισμού του 2026 και η δημοσιονομική πορεία της χώρας.

Οι κίνδυνοι για την οικονομία

Το μεγάλο ερωτηματικό είναι ο βαθμός που οι αυξήσεις των τιμών της ενέργειας θα επηρεάσουν το κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων και εάν το αυξημένο ενεργειακό κόστος θα οδηγήσει σε ένα νέο πληθωριστικό σπιράλ, όπως εκείνο που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία. Οι ευρωπαϊκές οικονομίες έδειχναν στις αρχές του 2026 κάποια μικρά δείγματα ανάκαμψης, ενώ η ελληνική οικονομία έκλεισε το 2025 με ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ κατά 2,1%, ενισχυμένη από την αύξηση των επενδύσεων κατά 9%.

Είναι εξαιρετικά σημαντικό να αποφευχθεί ένα σπιράλ ανατιμήσεων που θα οδηγήσει με τη σειρά του σε νέα αύξηση του πληθωρισμού. Σημαντικό ρόλο προς αυτό το στόχο θα παίξει ο συντονισμός των πολιτικών της κυβέρνησης με τη στάση των επιχειρήσεων και των εργατικών συνδικάτων.

Η Ελλάδα ως παράγοντας σταθερότητας

Είναι προφανές ότι μια ενδεχόμενη σύντομη λήξη του πολέμου θα οδηγήσει σε σταδιακή αποκλιμάκωση των ενεργειακών τιμών και περιορισμό των αρνητικών επιπτώσεων στην οικονομία. Θα πρέπει όμως να είμαστε προετοιμασμένοι και για συνέχιση των συγκρούσεων για αρκετές εβδομάδες, ίσως και μήνες. Κανείς δεν μπορεί αυτή τη στιγμή να προβλέψει ούτε τη διάρκεια ούτε την κατάληξη αυτού του πολέμου.

Είναι θετικό όμως ότι η Ελλάδα παραμένει ένας παράγοντας σταθερότητας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, ενώ και το Δημόσιο και ο ιδιωτικός τομέας διαθέτουν τα εφόδια να αντιμετωπίσουν και αυτή την κρίση.