Οι αστερίσκοι πίσω από τα αισιόδοξα νούμερα του κρατικού προϋπολογισμού

Στην επιφάνεια, το προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού για το 2027 εκπέμπει εικόνα σταθερότητας και δημοσιονομικής ευταξίας. Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) υιοθέτησε τις μακροοικονομικές προβλέψεις της κυβέρνησης, διαπιστώνοντας τη συμμόρφωση με τους αριθμητικούς δημοσιονομικούς κανόνες, τη διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων (3,6% το 2026 και 3,3% το 2027) και τη σταδιακή υποχώρηση του δημόσιου χρέους προς το 128,8% του ΑΕΠ το 2027.

Το προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού για το 2027 εμφανίζει μια εικόνα δημοσιονομικής σταθερότητας και τήρησης των κανόνων, με πρωτογενή πλεονάσματα και σταδιακή μείωση του χρέους ωστόσο, ο δρόμος δεν είναι στρωμένος με… ροδοπέταλα

Παρά τη διαρκή αποκλιμάκωσή του -από 146,1% το 2025 σε 136,8% το 2026 και 128,8% το 2027- το ελληνικό δημόσιο χρέος παραμένει το υψηλότερο μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως υπογραμμίζει το ΕΔΣ, το γεγονός αυτό καθιστά επιβεβλημένη τη διαρκή δημοσιονομική επαγρύπνηση. Σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου τα επιτόκια δανεισμού κινούνται αυξητικά, ένα τόσο υψηλό χρέος αφήνει ελάχιστα περιθώρια ελιγμών και εκθέτει τη χώρα σε εξωτερικούς κραδασμούς.

Ο προϋπολογισμός βασίζεται σε μια πρόβλεψη για αύξηση των επενδύσεων κατά 7,9% το 2027. Πρόκειται για έναν εξαιρετικά φιλόδοξο στόχο, ο οποίος βρίσκεται αισθητά υψηλότερα από τις εκτιμήσεις των διεθνών οργανισμών. Η επίτευξή του θεωρείται αβέβαιη, καθώς συμπίπτει χρονικά με την ολοκλήρωση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Η ομαλή και ταχεία μετάβαση στα νέα εθνικά και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία καθίσταται κρίσιμη, την ίδια στιγμή που η πρόσφατη αύξηση των επιτοκίων από την ΕΚΤ επιβαρύνει το κόστος χρήματος για τις επιχειρήσεις, θέτοντας ερωτηματικά για τη διατήρηση της επενδυτικής δυναμικής.

Ο πληθωρισμός προβλέπεται να υποχωρήσει από το 3,6% το 2026 στο 2,4% το 2027. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πιο περίπλοκη. Η πρόσφατη κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία προκάλεσε νέο κύμα ανόδου στις τιμές της ενέργειας (ιδίως τον Σεπτέμβριο του 2026). Το ΕΔΣ προειδοποιεί ρητά για τον κίνδυνο επιμονής των πληθωριστικών πιέσεων, γεγονός που ροκανίζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και τροφοδοτεί την ακρίβεια στην αγορά.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της αξιολόγησης αφορά την πορεία των καθαρών πρωτογενών δαπανών. Για το 2026, η αύξηση των καθαρών δαπανών εκτιμάται στο εντυπωσιακό 8%, ξεπερνώντας κατά πολύ το συνιστώμενο ευρωπαϊκό όριο του 3,6%. Σε σωρευτική βάση για την περίοδο 2024-2027, η αύξηση φθάνει το 14,9%, έναντι ανώτατου ορίου 13,7%. Έτσι, το υπόλοιπο του λογαριασμού ελέγχου διαμορφώνεται σε 0,3% του ΑΕΠ το 2026 και σε 0,5% το 2027.

Όταν συνυπολογιστεί η ευελιξία της εθνικής ρήτρας διαφυγής για την άμυνα και την ενεργειακή ασφάλεια, το υπόλοιπο του ενισχυμένου λογαριασμού ελέγχου περιορίζεται σχεδόν στο μηδέν. Η ευελιξία αυτή καλύπτει την αύξηση των αμυντικών δαπανών, κατά περίπου 0,4% του ΑΕΠ το 2026 και 0,3% το 2027, και τα μέτρα για την ενέργεια, κόστους 0,2% του ΑΕΠ το 2027. Ο εθνικός δημοσιονομικός κανόνας τηρείται πλήρως.

Το διεθνές περιβάλλον παραμένει εξαιρετικά ρευστό. Οι γεωπολιτικές συγκρούσεις και η διεθνής άνοδος των επιτοκίων δανεισμού συνιστούν διαρκείς απειλές για τα δημόσια οικονομικά και την εθνική ασφάλεια. Παράλληλα, το ΕΔΣ επισημαίνει ότι η απουσία μιας συντονισμένης ευρωπαϊκής απάντησης στο ενεργειακό πρόβλημα αναγκάζει τα κράτη σε αποσπασματικές εθνικές παρεμβάσεις. Αυτές οι μεμονωμένες παρεμβάσεις συνεπάγονται υψηλότερο δημοσιονομικό κόστος για τον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ παράλληλα εγκυμονούν κινδύνους στρέβλωσης της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς.

Ίσως η πιο καίρια προειδοποίηση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου αφορά το εγχώριο πολιτικό περιβάλλον. Η ενδεχόμενη επιβράδυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, ιδιαίτερα ενόψει της προεκλογικής περιόδου, αποτελεί σοβαρό κίνδυνο. Μια τέτοια εξέλιξη απειλεί να περιορίσει τα αναμενόμενα οφέλη για την παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας και να καταφέρει πλήγμα στην αξιοπιστία της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής, την οποία η χώρα πάσχισε να ανακτήσει τα τελευταία χρόνια.

Ο προϋπολογισμός του 2027 αποτυπώνει μια οικονομία που έχει επιτύχει τη δημοσιονομική σταθερότητα, αλλά καλείται να ισορροπήσει σε τεντωμένο σχοινί.