Μας λένε ότι ο φόρος στον πλούτο είναι όλεθρος – την ώρα που τον θεσπίζουν άλλες χώρες!

Ακριβώς, γι’ αυτόν τον λόγο έχει μεγάλο ενδιαφέρον η είδηση ότι η Ουγγαρία ετοιμάζεται να ψηφίσει νόμο που κάνει ακριβώς αυτό, δηλαδή φορολογεί τον πλούτο.

Η πρόταση της κυβέρνησης του Πέτερ Μαγάρ, την επικράτηση του οποίου απέναντι στον Βίκτορ Όρμπαν χαιρέτισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, είναι να επιβληθεί φόρος 1% στις περιουσίες άνω του ενός δισεκατομμυρίου φιορινιών (περίπου πάνω από 2,81 εκατομμύρια ευρώ). Η ουγγρική κυβέρνηση ελπίζει ότι έτσι θα έχει έσοδα ανάμεσα 300 με 600 δισεκατομμύρια φιορίνια. (0,8 – 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ).

Είναι αλήθεια ότι χώρες που είχαν στο παρελθόν φόρο επί του πλούτου, στη συνέχεια τους κατήργησαν κυρίως υπό την πίεση πολύ πλούσιων κατοίκων που επέλεγαν να πάνε σε άλλες χώρες για να αποφύγουν τη φορολογία. Σημειώνω πάντως ότι οι χώρες αυτές – πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα η Σουηδία – είχαν πιο υψηλούς φόρους επί του πλούτου σε σχέση με αυτούς που συζητάμε σήμερα.

Όλα αυτά τι δείχνουν: ότι το ερώτημα για τη φορολογία του μεγάλου πλούτου είναι πραγματικό. Και αυτό γιατί ξέρουμε πολύ καλά ότι αυτή τη στιγμή οι πραγματικά πλούσιοι, ας πούμε το 1% παγκοσμίως, δεν φορολογούνται πραγματικά στην κλίμακα που θα έπρεπε και αυτό επιτείνει την οικονομική και κοινωνική ανισότητα σε πλανητική κλίμακα, αλλά και στερεί από κράτη και κυβερνήσεις πόρους που θα μπορούσαν να επενδυθούν σε υποδομές, αλλά και σε βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης του φτωχότερου τμήματος του παγκόσμιου πληθυσμού.

Τα παραδοσιακά μέσα φορολογίας εισοδήματος δεν επαρκούν, εκτός των άλλων γιατί το τι καταγράφεται ως ατομικό φορολογητέο εισόδημα αυτών των ανθρώπων δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό εισόδημα και πλούτο που τους ανοίκουν. Επιπλέον, υπάρχουν τμήματα αυτού του εισοδήματος όπως είναι τα επιχειρηματικά κέρδη, τα μερίσματα, οι αποδόσεις, που υπάρχει όριο στο πόσο μπορούν να φορολογηθούν, ακριβώς για να υπάρχει κίνητρο για επένδυση.

Το ζήτημα είναι εάν υπάρχει όχι απλώς πολιτική βούληση αλλά στοιχειώδης ηθική και ιδεολογική δέσμευση ότι αυτό είναι θεμιτό και αναγκαίο.

Να το πω διαφορετικά, από μια κυβέρνηση ο εκπρόσωπος της οποίας περίπου είπε ότι όσοι είναι άνεργοι αυτό συμβαίνει επειδή δεν θέλουν να εργαστούν και όχι επειδή δεν βρίσκουν εργασία, δύσκολα μπορεί κανείς να περιμένει θετική τοποθέτηση υπέρ μέτρων κοινωνικής αναδιανομής και δικαιοσύνης.

Όμως, αυτό δεν αναιρεί την αναγκαιότητα τέτοιων μέτρων, εάν τουλάχιστον εξακολουθούμε να θεωρούμε ότι το κοινωνικό κράτος και η αξιοπρέπεια της εργασίας αποτελούν τα θεμέλια της κοινωνικής συνοχής.

Γιατί προφανώς εάν θεωρούμε ότι η κοινωνία είναι μια ζούγκλα όπου επιβιώνει ο ισχυρότερος και στην καλύτερη των περιπτώσεων κάποια ψίχουλα μπορεί να φτάσουν στους φτωχούς, τότε προφανώς δεν τίθεται ζήτημα για μέτρα όπως η φορολόγηση του πλούτου.

Όμως, είναι σημαντικό ότι η συζήτηση αυτή άνοιξε ενώπιον μιας κοινωνίας που έχει μια ευκαιρία να κρίνει και τις αξιακές αφετηρίες των διαφορετικών πολιτικών προγραμμάτων.