Τα μεικτά δάση είναι η νέα ασπίδα της ευρώπης απέναντι στην κλιματική κρίση

Τα ευρωπαϊκά δάση δεν μπορούν πλέον να προστατευθούν με τις μεθόδους του παρελθόντος. Οι παρατεταμένες ξηρασίες, οι ακραίες δασικές πυρκαγιές, οι νέες ασθένειες και τα ολοένα συχνότερα έντονα καιρικά φαινόμενα διαμορφώνουν ένα περιβάλλον στο οποίο η απλή διατήρηση των υφιστάμενων δασικών εκτάσεων δεν αρκεί.

Απαιτείται ενεργή προσαρμογή, με βασικά εργαλεία τη διαφοροποίηση των δασικών ειδών, τη βιώσιμη διαχείριση και την οικονομική και θεσμική υποστήριξη όσων έχουν την ευθύνη των δασών.

Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε το ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα Informa Forests, το οποίο συντονίστηκε από το Ινστιτούτο ITACA του Πολυτεχνείου της Βαλένθια. Επί τέσσερα χρόνια, οι επιστήμονες μελέτησαν δασικά οικοσυστήματα σε πέντε διαφορετικές βιογεωγραφικές περιοχές της Ευρώπης, αναζητώντας τρόπους ενίσχυσης της αντοχής τους απέναντι στις νέες κλιματικές απειλές.

Το βασικό μήνυμα της έρευνας είναι ότι δεν υπάρχει μία ενιαία λύση για ολόκληρη την ήπειρο. Οι στρατηγικές πρέπει να προσαρμόζονται στις τοπικές συνθήκες, στη διαθεσιμότητα νερού, στα είδη των δέντρων, στο ανάγλυφο, στις χρήσεις γης και στους κινδύνους που αντιμετωπίζει κάθε περιοχή.

Η διαφοροποίηση των δασικών ειδών αναδείχθηκε σε μία από τις αποτελεσματικότερες στρατηγικές προσαρμογής. Τα μικτά δάση, στα οποία συνυπάρχουν διαφορετικά είδη δέντρων, εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στην ξηρασία, στις πυρκαγιές, στις προσβολές από έντομα και στις ασθένειες.

Αντίθετα, οι εκτάσεις που κυριαρχούνται σχεδόν αποκλειστικά από ένα είδος είναι περισσότερο ευάλωτες. Μια ασθένεια, ένα παράσιτο ή ένα παρατεταμένο κύμα ξηρασίας μπορεί να επηρεάσει ταυτόχρονα το μεγαλύτερο μέρος της βλάστησης, προκαλώντας μαζική εξασθένηση ή νέκρωση των δέντρων.

Στα μικτά δάση, κάθε είδος αντιδρά διαφορετικά στις πιέσεις. Ορισμένα δέντρα αντέχουν καλύτερα στην έλλειψη νερού, άλλα διαθέτουν μεγαλύτερη αντίσταση στις υψηλές θερμοκρασίες και άλλα ανακάμπτουν ταχύτερα έπειτα από μια διαταραχή. Αυτή η βιολογική ποικιλία λειτουργεί ως ένα είδος φυσικής ασφάλειας απέναντι στην αβεβαιότητα.

Ο συντονιστής του προγράμματος, Χοσέ Βισέντε Ολιβέρ, υπογράμμισε ότι η προσαρμογή των ευρωπαϊκών δασών προϋποθέτει συνδυασμό λύσεων, σχεδιασμένων σύμφωνα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.

Όπως επισήμανε, η βιώσιμη διαχείριση που στηρίζεται στην επιστημονική γνώση θα είναι απαραίτητη, προκειμένου τα δάση να συνεχίσουν να δεσμεύουν διοξείδιο του άνθρακα, να συμβάλλουν στη διαθεσιμότητα νερού, να διατηρούν τη βιοποικιλότητα και να προσφέρουν κοινωνική και οικονομική αξία.

Η έρευνα προειδοποιεί ότι η δασική πολιτική δεν πρέπει να αντιμετωπίζει τα δάση αποκλειστικά ως αποθήκες άνθρακα. Η δέσμευση του διοξειδίου του άνθρακα είναι σημαντική για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής, δεν αποτελεί όμως τη μοναδική λειτουργία των δασικών οικοσυστημάτων.