Η ai ως απειλή για τη δημοκρατία - πώς τα social media γίνονται όχημα για ένα φθηνό «εργοστάσιο τρολ»

Αυξάνεται ο αριθμός όσων βλέπουν τα social media ως πηγή παραπληροφόρησης και ως εκ τούτου απειλή για τη Δημοκρατία, αν και οι περισσότεροι εξακολουθούν να τα θεωρούν θετικά στο σύνολό τους. Την ίδια στιγμή, η μαζική διάδοση ψευδών ειδήσεων και η παραγωγή παραπλανητικού ψηφιακού περιεχομένου ενισχύονται ελέω τεχνητής νοημοσύνης.

Σύμφωνα με νέα έρευνα του Pew Research Center σε 37 χώρες, οι κάτοικοι πλουσιότερων χωρών, όπως οι ΗΠΑ, η Αυστραλία, ο Καναδάς, η Γαλλία, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ολλανδία, είναι πιο πιθανό να πιστεύουν ότι οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης αποδεικνύονται επιζήμιες για το δημοκρατικό πολίτευμα. Στις επτά αυτές χώρες, τουλάχιστον οι μισοί πολίτες το πιστεύουν. Ωστόσο, στο Ισραήλ και στη Σιγκαπούρη, που επίσης είναι χώρες υψηλού εισοδήματος, μόλις το 22% λέει ότι τα social media βλάπτουν τη Δημοκρατία.

Η αρνητική στάση έχει ενισχυθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια. Στις χώρες για τις οποίες υπάρχουν στοιχεία τάσης, το ποσοστό όσων θεωρούν τα social media κακά για τη δημοκρατία αυξήθηκε σημαντικά σε σχέση με το 2022 ή το 2023: στη Γερμανία από 41% σε 61%, στην Ολλανδία από 54% σε 70%, στη Γαλλία από 51% σε 65% και στην Ιαπωνία από 23% σε 43%. Οι ΗΠΑ αποτελούν εξαίρεση ως προς την αλλαγή, καθώς το 64% των Αμερικανών το πιστεύει ήδη, ποσοστό αμετάβλητο από το 2022.

Στη διάμεσο του δείγματος, το 55% θεωρεί ότι τα social media έχουν θετική επίδραση στη Δημοκρατία και το 35% αρνητική, ενώ στη Γκάνα, την Κένυα, τη Νιγηρία, τις Φιλιππίνες και την Ταϊλάνδη περίπου τρεις στους τέσσερις ή περισσότεροι τα θεωρούν θετικά. Το 79% πιστεύει ότι το διαδίκτυο και τα social media διευκολύνουν τη χειραγώγηση με ψευδείς πληροφορίες και το 68% ότι προκαλούν πολιτικό διχασμό.

Οι ίδιοι πολίτες αναγνωρίζουν και τα οφέλη. Με όρους διάμεσης τιμής, το 77% λέει ότι χάρη στο διαδίκτυο και τα social media οι άνθρωποι είναι πιο ενημερωμένοι και το 60% ότι τους έχουν δώσει πιο ουσιαστική φωνή στην πολιτική. Οι νεώτεροι είναι γενικά θετικότεροι. Στο Ηνωμένο Βασίλειο το 60% των 18-34 ετών θεωρεί τα social media καλά για τη Δημοκρατία, έναντι μόλις 31% των 50+, ενώ στις ΗΠΑ τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 44% και 28%.

Ενδιαφέρον έχει η περίπτωση της Μαλαισίας, όπου εντοπίστηκε η επιχείρηση χειραγώγησης εκλογικού σώματος μέσω του Claude. Μόλις το 27% θεωρεί τα social media επιζήμια για τη δημοκρατία και το 71% καλά, ενώ το 68% λέει ότι κάνουν τους ανθρώπους πιο ευάλωτους στη χειραγώγηση.

Η Anthropic αποκάλυψε προσφάτως ότι χρησιμοποιήθηκε το Claude AI σε μια προσπάθεια πολιτικής επιρροής στη Μαλαισία κατά τις τελευταίες πολιτειακές εκλογές. Στο πλαίσιο αυτό, δημιουργήθηκε μια εμπορική πλατφόρμα με σκοπό τη χειραγώγηση ψηφοφόρων και αξιοποιήθηκε ένα δίκτυο περίπου 1.000 λογαριασμών X, ένα ψεύτικο ειδησεογραφικό σάιτ και μια σειρά πλαστών εγγράφων, με στόχο το σύνολο των 222 εκλογικών περιφερειών.

Το ζήτημα του ρόλου της AI στη χειραγώγηση εκλογών προκαλεί μεγάλη ανησυχία για το πώς η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να επηρεάσει τη διεξαγωγή και το αποτέλεσμα εκλογών στο μέλλον – και όχι μόνο στη Νοτιοανατολική Ασία. Σύμφωνα με την Katie Harbath, η οποία στο παρελθόν εργάστηκε στη Meta, στον τομέα της δημόσιας πολιτικής σχετικά με τις εκλογικές διαδικασίες ανά τον κόσμο, η AI φέρνει ένα νέο επίπεδο πολυπλοκότητας και ευκολίας στο τοπίο της παραπληροφόρησης.

Η AI όμως δεν χρησιμοποιείται μόνο από ανώνυμους ή ξένους παράγοντες. Ενόψει των εκλογών της 27ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ, η Wall Street Journal αναφέρεται στο θέμα σχολιάζοντας ότι πολιτικοί, ακόμα και υπουργοί, αναρτούν βίντεο AI – ακόμα και με την ειδική ένδειξη – για να πλήξουν αντιπάλους.

Περίπου μία στις οκτώ αναρτήσεις σχετικές με τις εκλογές έχει δημιουργηθεί ή τροποποιηθεί με AI, σύμφωνα με την πρωτοβουλία Ze Be AI του Ανοιχτού Πανεπιστημίου του Ισραήλ, αλλά οι εκλογικοί κανονισμοί χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1950 και οι ρυθμιστικές αρχές δεν προλαβαίνουν να ανταποκριθούν. Νόμος που ανακοινώθηκε τον Ιούλιο επιβάλλει την επισήμανση κάθε εκλογικού υλικού που παράγεται με AI, αλλά η διαδικασία επιβολής είναι αργή και, όπως προειδοποιούν ερευνητές, μέχρι να αφαιρεθεί ένα βίντεο η ζημιά έχει ήδη γίνει.