Η ακτινογραφία της απασχόλησης - αλλάζουν οι ισορροπίες στην αγορά εργασίας

Πολλές και σημαντικές διαφοροποιήσεις στην αγορά εργασίας εντοπίζει νέα μελέτη για τις πρόσφατες εξελίξεις σε βασικά μεγέθη της.

Το 2025 η απασχόληση συνέχισε να αυξάνεται ενώ η ανεργία υποχώρησε περαιτέρω. Η θετική αυτή εξέλιξη είχε αντίκρισμα στην ενίσχυση της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό και στη βελτίωση των περισσότερων βασικών δεικτών της.

Η ελληνική αγορά εργασίας μετασχηματίζεται. Η εποχή όπου η οικονομία βασιζόταν σε μια μεγάλη και σταθερή δεξαμενή αλλοδαπού εργατικού δυναμικού υποχωρεί

Ωστόσο, όπως αναφέρει η έκθεση του ΚΕΠΕ και του Ιωάννη Χολέζα, πίσω από τη συνολικά ευνοϊκή εικόνα αναδεικνύονται σημαντικές προκλήσεις. Η πορεία της απασχόλησης διαφοροποιήθηκε μεταξύ πληθυσμιακών ομάδων και κλάδων οικονομικής δραστηριότητας, ενώ η εκπαίδευση εξακολούθησε να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα των προοπτικών απασχόλησης.

Παράλληλα, η μείωση του αλλοδαπού εργατικού δυναμικού και οι ενδείξεις ελλείψεων προσωπικού σε ορισμένους κλάδους ανέδειξαν ζητήματα που συνδέονται με τη διαθεσιμότητα εργατικού δυναμικού και την αποτελεσματική λειτουργία της αγοράς εργασίας.

Για περίπου είκοσι χρόνια, και συγκεκριμένα μέχρι το ξέσπασμα της μεγάλης οικονομικής κρίσης, η παρουσία και η συνεισφορά των αλλοδαπών στην εγχώρια οικονομία ήταν καθοριστική. Το 2008, στις παραμονές της οικονομικής ύφεσης, οι αλλοδαποί αποτελούσαν το 6% του συνολικού πληθυσμού της χώρας, αντιπροσωπεύοντας παράλληλα το 8,2% του εργατικού δυναμικού και των απασχολουμένων.

Ωστόσο, η εικόνα αυτή ανήκει πλέον στο παρελθόν. Μέχρι το 2025, τα συγκεκριμένα μερίδια συρρικνώθηκαν δραματικά στο 2,2% για τον πληθυσμό, στο 2,9% για το εργατικό δυναμικό και στο 2,8% για τους απασχολούμενους, με τον συνολικό αριθμό των αλλοδαπών στη χώρα να καταγράφει καθίζηση μεγαλύτερη του 65%. Η τάση αυτή έλαβε εκρηκτικές διαστάσεις κατά το τελευταίο έτος, κατά το οποίο φαίνεται να αποχώρησαν από τη χώρα οι μισοί από τους εναπομείναντες αλλοδαπούς, με τη μείωση να αγγίζει τα 133 χιλιάδες άτομα.

Η μαζική φυγή των αλλοδαπών κατά τον τελευταίο χρόνο δεν υπήρξε ομοιόμορφη, αλλά εμφάνισε έντονες διαφοροποιήσεις ως προς το φύλο. Η πληθυσμιακή υποχώρηση ήταν ασημένια πιο έντονη στις γυναίκες, καθώς ο αριθμός τους μειώθηκε κατά περίπου 55%. Αντίστοιχα, οι αλλοδαποί άνδρες παρουσίασαν επίσης σημαντική αλλά συγκριτικά μικρότερη μείωση, η οποία διαμορφώθηκε στο 46,5%.

Στον αντίποδα αυτής της τάσης, ο ημεδαπός πληθυσμός κινήθηκε αυξητικά. Οι Έλληνες άνδρες σημείωσαν αύξηση 1,2%, αν και με βραδύτερο ρυθμό σε σχέση με τις ημεδαπές γυναίκες, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 1,7%. Παρά ταύτα, τα οφέλη από την ενίσχυση του πληθυσμού των ημεδαπών αποδείχθηκαν ανεπαρκή για να ισοσκελίσουν τις βαριές απώλειες του ξένου στοιχείου. Ως αποτέλεσμα, ο συνολικός πληθυσμός της χώρας κατέγραψε καθαρή μείωση κατά 12,7 χιλιάδες άτομα κατά το τελευταίο έτος.

Παρά τη γενικότερη πληθυσμιακή συρρίκνωση, η οποία προκαλεί έντονο προβληματισμό λόγω των καταγεγραμμένων ελλείψεων στην αγορά εργασίας και των ευρύτερων δημογραφικών πιέσεων, το εργατικό δυναμικό της χώρας εμφάνισε μια φαινομενικά παράδοξη αύξηση κατά 19,5 χιλιάδες άτομα. Με δεδομένο ότι η δεξαμενή του συνολικού πληθυσμού μικραίνει, η διεύρυνση του εργατικού δυναμικού μπορεί να ερμηνευτεί αποκλειστικά από την αύξηση του ποσοστού συμμετοχής των ατόμων στην αγορά εργασίας — δηλαδή, περισσότεροι άνθρωποι που προηγουμένως ήταν οικονομικά ανενεργοί, πλέον αναζητούν ή βρίσκουν εργασία.