Ταμείο ανάκαμψης: μνημείο κυβερνητικής αναποτελεσματικότητας

Και βέβαια αυτό είναι αναπόσπαστο τμήμα της προσπάθειας της κυβέρνησης να πείσει ότι η Νέα Δημοκρατία είναι η μόνη παράταξη που πραγματικά έχει κυβερνησιμότητα, που μπορεί να αναλάβει το κράτος και να το διαχειριστεί και πώς οποιαδήποτε άλλη πολιτική δύναμη δεν θα κάνει μόνο λανθασμένες πολιτικές επιλογές, αλλά και επειδή οι ιδεολογικές εμμονές θα συναντήσουν την ανικανότητα θα οδηγήσει τη χώρα στο χάος και τίποτα δεν θα δουλεύει στο κράτος.

Μόνο που όλα αυτά είναι μια μαγική εικόνα. Γιατί υπάρχει μια πολύ απλή και απτή απόδειξη ότι κάθε άλλο παρά αποτελεσματική είναι η Νέα Δημοκρατία στην κυβερνητική διαχείριση. Και μάλιστα είναι μια απόδειξη μετρήσιμη και με τον δικό της κατάλογο έργων που δεν έγιναν και πρωτοβουλιών που έμειναν στη μέση: τα έργα για το Ταμείο Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης.

Το Ταμείο Ανάκαμψης δεν ήταν απλώς άλλη μια πηγή χρηματοδότησης. Για πρώτη φορά η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να δανειστεί ως τέτοια, για να προσφέρει χρηματοδότηση, που θα μπορούσε να δώσει την κρίσιμη αναπτυξιακή ώθηση που χρειαζόταν μετά την πανδημία. Για μια χώρα σαν την Ελλάδα ήταν μια πολύ μεγάλη αναπτυξιακή ευκαιρία, γιατί επέτρεπε να γίνουν πράξη σημαντικά σχέδια και να διαμορφωθούν οι υποδομές της επόμενης μέρας για τη χώρα.

Όμως, το Ταμείο Ανάκαμψης, με βάση τα χαρακτηριστικά που είχαν αποφασίσει τα κράτη-μέλη της ΕΕ ύστερα από τη μακρά διαπραγμάτευση που χρειάστηκε, είχε πολύ συγκεκριμένες απαιτήσεις ως προς τη λειτουργία του κράτους και την ικανότητά του να διαχειριστεί αυτές τις χρηματοδοτήσεις και τα δάνεια σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα. Γιατί το Ταμείο Ανάκαμψης, σε αντίθεση με αυτό που συνηθίσαμε να ονομάζουμε ΕΣΠΑ, δηλαδή τα χρήματα που λαμβάνει η χώρα μας από τον κοινοτικό προϋπολογισμό δεν επιτρέπει καθυστερήσεις ούτε μεταφορά σε επόμενες περιόδους. Είχε, δηλαδή, σαφή ημερομηνία λήξης και μάλιστα αναγκαία προϋπόθεση για την εκταμίευση ήταν η ολοκλήρωση των έργων.

Και τώρα που το Ταμείο Ανάκαμψης έχει φτάσει στην ημερομηνία λήξης του μπορούμε να δούμε και την κυβερνητική αναποτελεσματικότητα. Για την ακρίβεια τα σημάδια είχαν φανεί νωρίς όταν διάφορα προγράμματα που είχαν ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης είτε τροποποιούνταν είτε απεντάσσονταν. Ο λόγος ήταν γιατί διαπιστωνόταν ότι στη μορφή που είχαν αρχικά σχεδιαστεί δεν υπήρχε περίπτωση να ολοκληρωθούν. Αυτό γινόταν διαρκώς με το τελευταίο κύμα να γίνεται αναγκαστικά τους περασμένους μήνες. Και τα έργα που απεντάχθηκαν κάποια θα γίνουν με χρήση εθνικών πόρων (από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων), άρα σε βάρος άλλων προτεραιοτήτων και κάποια απλώς δεν θα γίνουν παρότι ανακοινώθηκαν μετά τυμπανοκρουσιών.

Και βέβαια όλα αυτά χωρίς να έχει γίνει μέχρι τώρα ένας πραγματικός απολογισμός πόσα από αυτά τα ποσά που όντως χρησιμοποιήθηκαν έπιασαν τόπο, ποια είναι η ποιότητα (αλλά συχνά και η χρησιμότητα) των παραδοτέων, σε ποιο βαθμό όντως θα συμβάλουν σε μια αναπτυξιακή δυναμική.

Την ίδια στιγμή εμβληματικά υποτίθεται έργα – όπως αυτά που θα έφερναν σημαντικό ερευνητικό δυναμικό στη χώρα –, αναγκαίες υποδομές άρδευσης και πολιτικής προστασίας, ή σημαντικές συνεισφορές στην αντιμετώπιση κοινωνικών αναγκών όπως το Σπίτι ΙΙ, απεντάσσονταν με αναζήτηση άλλων πόρων. Για να μην αναφερθούμε στους χιλιάδες ασφαλισμένους που είδαν να ακυρώνονται διαγνωστικές εξετάσεις που είχαν προγραμματίσει εξαιτίας της λήξης του προγράμματος.