Brain regain: η πραγματικότητα πίσω από τους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς
Μόνο που την ίδια στιγμή, σύμφωνα με εξίσου επίσημα στοιχεία, οι Έλληνες 20-64 ετών που διαμένουν σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΕ + Ελβετία, Νορβηγία, Ισλανδία, Λιχτενστάιν), καταγράφουν ιστορικό υψηλό.
Ποια είναι η πραγματικότητα πίσω από τις στατιστικές; Μπορούμε να μιλάμε για brain regain ή συνεχίζεται η φυγή ειδικευμένου εργατικού δυναμικού;
Ο Λόης Λαμπριανίδης, εκτελεστικός διευθυντής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, οικονομικός γεωγράφος, μας βοηθάει να αποκωδικοποιήσουμε τη σύνθετη πραγματικότητα, πίσω από τη γλώσσα των αριθμών, αξιοποιώντας τα διαγράμματα του Greece In Figures, .
Μια πραγματικότητα η οποία, δυστυχώς για την κυβέρνηση, διαψεύδει τους ισχυρισμούς περί ουσιαστικού brain regain.
Όπως μας εξηγεί ο κ. Λαμπριανίδης, αφ. Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και πρώην Γενικός Γραμματέας Ιδιωτικών Επενδύσεων, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν τεκμηριώνουν σαφή αντιστροφή του brain drain.
Παρά την αύξηση της παλιννόστησης, το απόθεμα των Ελλήνων μεταναστών στις χώρες της ΕΖΕΣ συνεχίζει να αυξάνεται, ενώ οι μεθοδολογικές αδυναμίες των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ οδηγούν πιθανώς σε υποεκτίμηση της εξερχόμενης μετανάστευσης.
Η επιστροφή επιστημόνων αποδίδεται κυρίως σε προσωπικούς λόγους και όχι σε δομικές αλλαγές της ελληνικής οικονομίας. Παράλληλα, οι επαναπατρισμένοι συχνά υφίστανται επαγγελματική και εισοδηματική υποβάθμιση, γεγονός που αναδεικνύει τις αδυναμίες του παραγωγικού προτύπου και των θεσμών της χώρας.
Το 2025 οι Έλληνες ηλικίας 20–64 ετών που διαμένουν στις χώρες της ΕΖΕΣ ανήλθαν σε 386.100 άτομα, Από αυτούς, 117.400 είναι πτυχιούχοι ανώτατης εκπαίδευσης, 114.800 είναι απόφοιτοι δευτεροβάθμιας ή επαγγελματικής εκπαίδευσης, ενώ 135.600 διαθέτουν μόνο υποχρεωτική εκπαίδευση (Διάγραμμα 1).
Τα έτη 2023 και 2024 οι ροές της παλιννόστησης φέρεται να υπερέβησαν τις ροές της μετανάστευσης, εξέλιξη που, πρέπει να θεωρηθεί θετική (Διάγραμμα 2). Ωστόσο, η αξιοπιστία των διαθέσιμων στοιχείων παραμένει περιορισμένη.
Η ΕΛΣΤΑΤ βασίζεται αναγκαστικά σε εκτιμήσεις, καθώς η ελεύθερη κυκλοφορία εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιτρέπει στους Έλληνες πολίτες να μετακινούνται και να εγκαθίστανται σε άλλες χώρες χωρίς να καταγράφονται άμεσα από τις ελληνικές αρχές.
