Με τη δύναμη των φοιτητών, η σερβία εξέλεγε το πιο σπουδαγμένο κοινοβούλιο του κόσμου

Επαγγελματίες πολιτικοί που είχαν θρονιαστεί για χρόνια στο κοινοβούλιο της Σερβίας δίνουν τη θέση τους σε μια ασυνήθιστη ομάδα ανθρώπων με ένα κοινό όραμα. Ανάμεσά τους, ένας αστροφυσικός που μελετά την εξέλιξη των γαλαξιών, ένας ηλεκτρολόγος μηχανικός που σχεδιάζει ρομπότ, ένας χημικός που εργάστηκε για την ανάπτυξη φαρμάκων στη διάρκεια της πανδημίας Covid, πολλοί γιατροί, οικονομολόγοι και πολιτικοί επιστήμονες.

Η Φοιτητική Λίστα καλείται τώρα να σχηματίσει κυβέρνηση και να χαράξει νέα πορεία για τη χώρα, έπειτα από 14 χρόνια αυταρχικής διακυβέρνησης από τον λαϊκιστή Αλεξάντρ Βούτσις, ο οποίος ήταν αρχικά πρωθυπουργός και στη συνέχεια πρόεδρος.

Στόχος του κινήματος είναι η πάταξη της διαφθοράς, η αξιοκρατία και το κράτος δικαίου.

Η Φοιτητική Λίστα προέκυψε από τις διαδηλώσεις που πυροδότησε η κατάρρευση ενός στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ τον Νοέμβριο του 2024, η οποία είχε αποτέλεσμα τον θάνατο 16 ανθρώπους. Σε όλη τη χώρα, οι φοιτητές κατέβηκαν στους δρόμους απαιτώντας δικαιοσύνη για όσους χάθηκαν λόγω της διαφθοράς του δημόσιου τομέα. Οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν μέχρι τον περυσινό Μάιο, όταν η Φοιτητική Λίστα ζήτησε πρόωρες εκλογές άρχισε να εγγράφει μέλη και να αναζητά υποψηφίους.

Οι ακαδημαϊκοί ενώθηκαν έτσι με αγρότες, δικηγόρους, καλλιτέχνες και δασκάλους. Στην κορυφή της αριθμημένης λίστας βρισκόταν ο καρδιολόγος Ίλιγια Σρντάνοβιτς, ο οποίος όμως δεν είναι αρχηγός του κινήματος και παραμένει άγνωστο αν θα καταλάβει επίσημο αξίωμα.

O Ίλιγια Σρντάνοβιτς, πρώτο όνομα στη λίστα των υποψηφίων της Φοιτητικής Λίστας, πανηγυρίζει για την εκλογική νίκη στις 25 Οκτωβρίου 2026 (Reuters)

Η ανατροπή δεν επηρεάζει μόνο το πολιτικό τοπίο στη Σερβία αλλά και τα πανεπιστήμια, όπου η ακαδημαϊκή ελευθερία περιορίστηκε επί κυβέρνησης Βούτσιτς, η οποία διόριζε δικά τις πρόσωπα στις διοικήσεις των ιδρυμάτων. Η Φοιτητική Λίστα υπόσχεται τώρα μεγαλύτερη αυτονομία, σταθερή και αξιοκρατική χρηματοδότηση και προσιτή παιδεία. Υπόσχεται επίσης στήριξη τους σέρβους επιστήμονες που εργάζονται σε άλλες χώρες, μια προσπάθεια να αντιστραφεί το brain drain.

Αν και οι περισσότεροι βουλευτές του κινήματος δεν έχουν εμπειρία στην πολιτική, το εκλογικό αποτέλεσμα έφερε ελπίδα για τη Σερβία.

Το Φοιτητικό Κίνημα αλλάζει παράλληλα την εικόνα της κοινής γνώμης για τους επιστήμονες, οι οποίοι σε άλλες χώρες θεωρούνται μέρος της ελίτ, αποκομμένοι από την πραγματικότητα των πολιτών.

Στη Σερβία, καθηγητές πανεπιστημίου κατέβηκαν στους δρόμους μαζί με τους φοιτητές και σε πολλές περιπτώσεις βγήκαν μπροστά για να τους προστατεύσουν από την αστυνομία.