Η ελλάδα γερνάει και ερημοποιείται

Οι γεννήσεις μειώνονται, οι νέοι συχνά φεύγουν στο εξωτερικό, αναζητώντας καλύτερες ευκαιρίες και ο πληθυσμός γερνάει ολοένα και περισσότερο. Σε πολλά χωριά τα σχολεία κλείνουν, ενώ στις πόλεις πολλοί νέοι δυσκολεύονται να δημιουργήσουν οικογένεια λόγω οικονομικής ανασφάλειας.

Κι αν κάποιος έχει την ψευδαίσθηση ότι τα επόμενα χρόνια θα αντιστραφεί το αρνητικό αυτό κλίμα, οι δημογραφικές προβλέψεις, δυστυχώς, δεν αφήνουν περιθώρια για χαμόγελα. Οι περισσότερες μελέτες εκτιμούν ότι ο πληθυσμός της χώρας θα μειωθεί σημαντικά, πιθανόν κάτω από τα 9 εκατομμύρια, ενώ θα αυξηθεί αισθητά το ποσοστό των ηλικιωμένων. Παράλληλα, οι γεννήσεις θα παραμείνουν λιγότερες από τους θανάτους και πολλοί νέοι θα συνεχίζουν να φεύγουν στο εξωτερικό, αναζητώντας καλύτερες συνθήκες ζωής και εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα του 2050 θα είναι μια κοινωνία με λιγότερους νέους ανθρώπους και περισσότερους πολίτες άνω των 65 ετών.

Όπως, ταυτόχρονα, επισημαίνουν οι δημογράφοι, ακόμη και αν στο μέλλον οι ετήσιοι δείκτες γονιμότητας αυξηθούν, αν δηλαδή οι γενεές που θα βρεθούν σε ηλικία απόκτησης παιδιού αρχίσουν να αποκτούν προοδευτικά όλο και λίγο περισσότερα παιδιά από αυτά που έκαναν οι γονείς τους, δεν θα έχουμε επιστροφή των γεννήσεων στα επίπεδα της προηγούμενης δεκαετίας, δηλαδή γύρω στις 90.000.

Στα περισσότερα ελληνικά νησιά, εκεί όπου κάποτε οι παιδικές φωνές γέμιζαν τις αυλές των σχολείων και τα σοκάκια έσφυζαν από ζωή, η σιωπή γίνεται πλέον ολοένα και πιο αισθητή. Οι γεννήσεις μειώνονται δραματικά χρόνο με τον χρόνο, αφήνοντας πίσω κοινότητες που γερνούν, τάξεις που αδειάζουν και οικογένειες που δυσκολεύονται να κρατήσουν ζωντανό τον τόπο τους. Σε ορισμένα, μάλιστα, νησιά, ο ερχομός ενός παιδιού δεν αποτελεί πλέον μια συνηθισμένη καθημερινή είδηση, αλλά ένα γεγονός που κινητοποιεί ολόκληρη την τοπική κοινωνία.

Το δημογραφικό πρόβλημα στις νησιωτικές περιοχές της Ελλάδας δεν αποτυπώνεται μόνο σε αριθμούς και στατιστικές. Αποτυπώνεται στα κλειστά σχολεία, στις ελλείψεις υποδομών, στην αβεβαιότητα των νέων ανθρώπων που εγκαταλείπουν τον τόπο τους αναζητώντας καλύτερες συνθήκες στην ηπειρωτική χώρα. Και όσο οι γεννήσεις λιγοστεύουν τόσο μεγαλώνει ο φόβος ότι μαζί τους χάνεται σταδιακά και η ίδια η συνέχεια της νησιωτικής ζωής.

Πιο συγκεκριμένα, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου οι γεννήσεις έφτασαν τις 1.368 όταν οι θάνατοι ήταν 1.000 περισσότεροι, ενώ αντίστοιχη ήταν η κατάσταση και στα νησιά του Ιονίου, όπου οι 1.531 γεννήσεις απείχαν κατά πολύ από τους 2.666 θανάτους.

Σύμφωνα με ανάλυση στοιχείων για τις γεννήσεις, που έκανε το Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), αναλύοντας τις γεννήσεις ανά Δημοτική Ενότητα (ΔΕ) για δύο εξαετίες (2014-19 και 2020-24), διαπιστώθηκε πως το πλήθος των ΔΕ με έναν εξαιρετικά περιορισμένο αριθμό γεννήσεων -έως και 60 γεννήσεις ανά εξαετία- είναι σημαντικό και αυξανόμενο καθώς αφορά το 29,8% των ΔΕ την πρώτη εξαετία και το 35,5% τη δεύτερη. Μία στις δύο από τις Δημοτικές αυτές Ενότητες έχει πληθυσμό από 1.000 έως 3.600 κατοίκους και 1 στις 10 μικρότερο των 250 κατοίκων. Στο 8% εξ αυτών δε, οι γεννήσεις κυμαίνονταν από 7 έως 10 ανά έτος.