Η επιστημονική έρευνα στον πάγο, οι ερευνητές στην ένδεια - παγωμένες οι υποτροφίες του ικυ

Η έρευνα, η καινοτομία, η αξιοποίηση του ανθρώπινου κεφαλαίου της χώρας, μαζί με τις παραγωγικές επενδύσεις, θεωρούνται οι κατεξοχήν μοχλοί αύξησης της παραγωγικότητας, άρα και των μισθών.

Κι όμως, είναι ακριβώς αυτό το πολύτιμο ανθρώπινο κεφάλαιο, που βιώνει διαρκή υποτίμηση και ματαίωση. Νέοι επιστήμονες – ερευνητές, από τα δημόσια πανεπιστήμια, με περγαμηνές, όνειρα και φιλοδοξίες, εκείνοι που θεωρητικά θα πάνε την Ελλάδα μπροστά, αφήνονται χωρίς στήριξη, χωρίς πόρους, χωρίς ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την ακαδημαϊκή έρευνα. Μόνο αποκούμπι των υποψήφιων διδακτόρων και μεταδιδακτορικών ερευνητών, είναι οι χρηματοδοτήσεις μέσω ΕΣΠΑ. Που κι αυτές δίνονται αποσπασματικά και μετ’ εμποδίων, με γραφειοκρατικές αγκυλώσεις και μεγάλα κενά μεταξύ τους.

Όπως ενημερώνει ο σύλλογος, κατόπιν συνάντησης με την πρόεδρο του ΙΚΥ κ. Βασιλική Κιντή, ο προϋπολογισμός του Ιδρύματος έχει μειωθεί στα 3,5 εκατ. ευρώ από 21,5 εκατ. ευρώ προ κρίσης. Το μεγαλύτερο μέρος, δε, από τα 3,5 εκατ. πηγαίνει στην κάλυψη λειτουργικών δαπανών.

Οι υποτροφίες εξωτερικού, που ήταν από τις βασικές αρμοδιότητες του ΙΚΥ,  έχουν σταματήσει και δεν σχεδιάζονται νέες για το μέλλον. Το ίδιο ισχύει για τους μεταδιδάκτορες.

Οι μόνες υποτροφίες που δίνονται είναι σχεδόν αποκλειστικά μέσω ΕΣΠΑ – με όποια προβλήματα αυτό συνεπάγεται, π.χ. γραφειοκρατίας, κοινών αποφάσεων, οργάνωσης, επιλεξιμότητας.

Το επόμενο διάστημα θα προκηρυχθούν, με χρονική καθυστέρηση, 310  υποτροφίες εσωτερικού, για διδακτορικά που ξεκίνησαν μεταξύ 2021-24. Δηλαδή για εργασίες που θεωρητικά βρίσκονται ήδη στο στάδιο των παραδοτέων. Τα επόμενα χρόνια, σταδιακά θα ακολουθήσουν άλλες 300 υποτροφίες, για εν εξελίξει διδακτορικά με έναρξη από το 2025 και έπειτα. Ορίζοντας ολοκλήρωσης το 2030, έτος στο οποίο λήγει κατόπιν παράτασης το ΕΣΠΑ.

Ενδεικτικό των προβλημάτων που δημιουργεί η χρηματοδότηση μέσω  ΕΣΠΑ – και όχι από τον τακτικό προϋπολογισμό – είναι ότι ζητείται επιστροφή χρημάτων, εφόσον το διδακτορικό δεν έχει κατατεθεί ως παραδοτέο. Η πρόεδρος ζήτησε από τους καθηγητές να συμβάλλουν με λύσεις γι’αυτό. Εξίσου ενδεικτικό του αδιεξόδου στο οποίο έχει περιέλθει το ίδρυμα, είναι ότι πλέον έχουν στραφεί σε αναζήτηση πόρων από ιδιώτες, έχοντας καταφέρει προς το παρόν εξασφαλίσει μόνο μία υποτροφία, από την Ένωση Σουπερμάρκετ.

Ζητάνε, μεταξύ άλλων, να προκηρυχθούν υποτροφίες σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα, με χρηματοδότηση από τον τακτικό προϋπολογισμό του ΙΚΥ όπως γινόταν την περίοδο πριν τα μνημόνια, με δραστική αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης.

Η Αθηνά Αβαγιανού είναι μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο πανεπιστήμιο Αιγαίου, στο τμήμα Oικονομικής Γεωγραφίας, μέλος του Πανελλαδικού Σωματείου Εργαζομένων στην Έρευνα και την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (ΣΕΡΕΤΕ), του παραρτήματος Λέσβου.

Ο αγώνας δρόμου μετ’εμποδίων, χωρίς ανταπόδοση, οδηγεί πολλούς ερευνητές να τα παρατήσουν – ιδίως όσοι δεν προέρχονται από προνομιούχα στρώματα.