Fair pay: καταρρίπτοντας τις έμφυλες μισθολογικές διακρίσεις για την επίτευξη διαφάνειας και ισότητας στις αμο

Κατανοώντας σε βάθος αυτούς τους μηχανισμούς, μόνο τότε μπορούμε να διαμορφώσουμε πολιτικές και να αναπτύξουμε εργαλεία που αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τις αιτίες της ανισότητας και όχι μόνο τα συμπτώματά της. Και το έργο FAIR PAY, που προωθεί την ισότητα και τη διαφάνεια, επιδιώκει να εξαλείψει το μισθολογικό χάσμα και να βάλει τις βάσεις για μια πιο δίκαιη αγορά εργασίας.

Τελικά, τι κρύβεται πίσω από το μισθολογικό χάσμα; Γιατί, ακόμη κι όταν οι μισθοί για την ίδια εργασία φαίνονται ίσοι, οι γυναίκες μένουν πίσω; Η απάντηση δεν βρίσκεται στο φύλο ως βιολογικό δεδομένο, αλλά στους μηχανισμούς που επηρεάζουν την επαγγελματική διαδρομή των γυναικών. Καθοριστικό ρόλο παίζει η μητρότητα, η εγκυμοσύνη, η γέννηση και κυρίως η μετέπειτα φροντίδα των παιδιών που κατανέμεται άνισα. Κάπως έτσι, πολλές γυναίκες διακόπτουν προσωρινά την εργασία τους, οδηγούνται σε μερική απασχόληση ή σε πιο ευέλικτες, αλλά χαμηλότερα αμειβόμενες θέσεις, προκειμένου να ανταποκριθούν στις οικογενειακές υποχρεώσεις.

Η μερική απασχόληση, τα διαστήματα ανεργίας ή εργασιακής αστάθειας και οι περιορισμένες ευκαιρίες εξέλιξης μειώνουν αναπόφευκτα το συνολικό εισόδημα και τις μελλοντικές απολαβές. Την ίδια στιγμή, η αγορά εργασίας παραμένει διαχωρισμένη, με τις γυναίκες να απασχολούνται συχνότερα σε κλάδους χαμηλά αμοιβόμενους, όπως η φροντίδα και η εκπαίδευση, ενώ εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται σε υψηλόβαθμες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις. Μάλιστα, σε αυτή την κατάσταση προστίθενται στερεότυπα και έμμεσες διακρίσεις που παρατηρούμε πως υποτιμούν την αξία της γυναικείας εργασίας.

Όπως καταλαβαίνουμε, λοιπόν, δεν πρόκειται για μια ανεξήγητη απόκλιση, αλλά για μία αλυσίδα κοινωνικών και οικονομικών παραγόντων που διευρύνει την απόσταση και το χάσμα με την πάροδο του χρόνου. Και μόνο κατανοώντας αυτούς τους αόρατους μηχανισμούς, τη δομή και τη δύναμη την αλυσίδας, μπορούμε να παρέμβουμε ουσιαστικά και αποτελεσματικά, στοχεύοντας στις βαθύτερες ρίζες της ανισότητας.

Λύση σε αυτή την ανάγκη έρχεται να δώσει η Ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΕ) 2023/970, γνωστή ως “Pay Transparency Directive”, η οποία θεσπίστηκε στις 10 Μαΐου 2023 με σκοπό να ενισχύσει την αρχή της ίσης αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για ίδια εργασία. Η Οδηγία εισάγει συγκεκριμένες υποχρεώσεις διαφάνειας πριν και κατά τη διάρκεια της απασχόλησης εκ μέρους των εργοδοτών, απαγορεύει την ερώτηση για τις αποδοχές των υποψηφίων, ενώ προβλέπει αντικειμενικά, ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια αξιολόγησης στο πλαίσιο της εργασίας.

Επίσης, θεσμοθετεί το δικαίωμα ενημέρωσης των εργαζομένων για τα επίπεδα αμοιβών, καθώς και την υποχρέωση υποβολής στοιχείων για το μισθολογικό χάσμα σε επιχειρήσεις με συγκεκριμένο αριθμό εργαζομένων, με πρόβλεψη κυρώσεων αλλά και αποζημίωσης των εργαζομένων σε περίπτωση παραβίασης. Τα κράτη-μέλη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, οφείλουν να την ενσωματώσουν στο εθνικό δίκαιο έως τις 7 Ιουνίου 2026.

Σε αυτό το πλαίσιο, το έργο “FAIR PAY-Pioneering equal and transparent pay initiatives” συμβάλλει έμπρακτα στην εξάλειψη του Gender pay gap και στην αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών του, με σκοπό την επίτευξη της διαφάνειας των αμοιβών στον κόσμο της εργασίας στην Ελλάδα, προωθώντας τους στόχους της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2023/970. Πιο αναλυτικά, το έργο έχει ήδη προχωρήσει σε πιλοτική δοκιμή της εφαρμογής βασικών διατάξεων της Οδηγίας, εντοπίζοντας στην πράξη τις προκλήσεις που μπορεί να αντιμετωπίσουν οι επιχειρήσεις πριν η Ελλάδα θέσει σε ισχύ το νέο θεσμικό πλαίσιο.

Επίσης στηρίζει την ανάπτυξη έγκυρων συστημάτων αξιολόγησης και ταξινόμησης θέσεων εργασίας που είναι ουδέτερα ως προς το φύλο, ώστε η αμοιβή να βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια και όχι σε στερεότυπα. Παράλληλα, μέσα από εκπαιδευτικές δράσεις, σεμινάρια και ανταλλαγή εμπειριών, ενισχύει τις δεξιότητες εργοδοτών, στελεχών ανθρώπινου δυναμικού, επιχειρηματικών φορέων και εργαζομένων, ώστε η μισθολογική διαφάνεια να μην είναι απλώς μια νομική υποχρέωση, αλλά μία συνειδητή επιλογή ενός οργανισμού.