Η γενιά του αλγορίθμου: πώς η τεχνητή νοημοσύνη διαλύει την καριέρα των νέων

Για αιώνες, η μετάβαση από την ασφάλεια της εκπαίδευσης στον στίβο της αγοράς εργασίας αποτελούσε για τους νέους ανθρώπους το απόλυτο τελετουργικό ενηλικίωσης, τον αδιαπραγμάτευτο θεμέλιο λίθο της κοινωνικής τους υπόστασης και τον πυρήνα της προσωπικής τους ταυτότητας. Η παραδοσιακή διαδρομή της καριέρας δεν ήταν ποτέ εύκολη, αλλά είχε μια ξεκάθαρη αφετηρία και κανόνες που όλοι κατανοούσαν.

Χωρίς ευκαιρίες εκπαίδευσης, η γενιά του αλγορίθμου βιώνει ακραία ψυχολογική πίεση, παλεύοντας για την επαγγελματική επιβίωση

Σήμερα, ωστόσο, οι νέοι επαγγελματίες δεν καλούνται απλώς να διαβούν ένα δύσβατο κατώφλι, αλλά καλούνται να επιβιώσουν σε ένα τοπίο όπου ο ίδιος ο δρόμος καταρρέει κάτω από τα πόδια τους. Η ραγδαία και ανεξέλεγκτη ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης δεν έρχεται να αντικαταστήσει τη μυϊκή δύναμη, όπως συνέβη στο παρελθόν με τη Βιομηχανική Επανάσταση, αλλά να υποκαταστήσει τη σκέψη, τη δημιουργικότητα και τη διανοητική προσπάθεια, πυροδοτώντας ένα βαθύ, υπαρξιακό κενό στη νέα γενιά που βλέπει τα όνειρά της να ακυρώνονται πριν καν ξεκινήσουν.

Το πιο σκληρό και άμεσο χτύπημα που δέχονται οι νέοι σήμερα είναι η μαζική εξαΰλωση των εισαγωγικών θέσεων εργασίας. Ιστορικά, αυτοί οι entry-level ρόλοι αποτελούσαν το αναγκαίο, προστατευμένο σχολείο της πραγματικής αγοράς. Ήταν ο χώρος όπου οι άπειροι εργαζόμενοι έκαναν τα πρώτα τους, αναμενόμενα λάθη, αναλάμβαναν διεκπεραιωτικές δουλειές, κατανοούσαν βιωματικά τον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων και σταδιακά, μέρα με τη μέρα, έχτιζαν την αυτοπεποίθηση και την τεχνογνωσία τους.

Το ψηφιακό γραφείο μετατρέπει τους νέους από δημιουργούς σε παθητικούς ελεγκτές μηχανών, διαβρώνοντας την ταυτότητά τους

Πλέον, ο ψηφιακός μετασχηματισμός έχει περάσει από τα απλά γλωσσικά μοντέλα σε εξαιρετικά περίπλοκα συστήματα που λειτουργούν ως έξυπνοι αναλυτές, αναλαμβάνοντας ακριβώς αυτούς τους αρχικούς ρόλους, από την αξιολόγηση δεδομένων μέχρι τον στρατηγικό σχεδιασμό. Στερούν έτσι από τους νέους την πιο κρίσιμη ευκαιρία: τον χρόνο και τον χώρο για να αποκτήσουν πρακτική εμπειρία. Το ερώτημα που πλανάται είναι εφιαλτικό για το μέλλον όλων. Πώς θα υπάρξουν αύριο έμπειροι επαγγελματίες, ικανοί να ελέγξουν και να διοικήσουν αυτά τα συστήματα, όταν η σημερινή γενιά δεν βρίσκει τον χώρο να εκπαιδευτεί;

Νιώθουν, με απόλυτη σαφήνεια, ότι οι εργοδότες τους θυσιάζουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, τις φιλοδοξίες και τα παραγωγικά τους χρόνια στον βωμό της αλγοριθμικής αποδοτικότητας. Είναι χαρακτηριστικό πως σχεδόν το ένα τρίτο των εργαζομένων δηλώνουν ότι αισθάνονται κυριολεκτικά αόρατοι ή παντελώς αγνοημένοι, γεγονός που γεννά στη νεολαία μια απεγνωσμένη λαχτάρα για ανθρώπινη εμπιστοσύνη και καθοδήγηση από μέντορες που πλέον εκλείπουν.

Εγκλωβισμένοι σε μια αγορά μισθωτής εργασίας που μοιάζει να διαλύεται, οι νέοι, συχνά εφοδιασμένοι με υψηλή εξειδίκευση και ακριβά πτυχία, αναγκάζονται να αναζητήσουν οριακές διεξόδους. Κάπως έτσι αναδύεται το προφίλ των νέων που γίνονται επικεφαλής του εαυτού τους από καθαρή απελπισία. Ελλείψει σταθερών ευκαιριών, μετατρέπονται υποχρεωτικά σε ελεύθερους επαγγελματίες, δημιουργώντας μικρο-επιχειρήσεις της μιας στιγμής, χωρίς κανένα δίχτυ ασφαλείας, χωρίς συναδέλφους και χωρίς ουσιαστικά εργασιακά δικαιώματα. Παράλληλα, επωμίζονται το αβάσταχτο βάρος μιας ταχύτατης και αέναης επανακατάρτισης, κυνηγώντας διαρκώς νέες, ρευστές ειδικότητες για να μπορέσουν να επιβιώσουν, προκειμένου να μη θεωρηθούν παρωχημένοι πριν καν κλείσουν τα τριάντα τους χρόνια.

Η πραγματικότητα, ωστόσο, της καθημερινής εργασίας με την τεχνητή νοημοσύνη κρύβει μια τεράστια παγίδα παραγωγικότητας που καταρρακώνει περαιτέρω το ηθικό των νεότερων. Σε αντίθεση με τους υπολογιστές και το διαδίκτυο που στο παρελθόν απλώς επιτάχυναν την πρόσβαση στη γνώση, η τεχνητή νοημοσύνη επιχειρεί να αυτοματοποιήσει την ίδια την παραγωγή, αλλά με τεράστια, επικίνδυνα περιθώρια λάθους.

Όλη αυτή η ασφυκτική συνθήκη καταλήγει στο πιο σκοτεινό, ίσως, φιλοσοφικό σταυροδρόμι που καλείται να αντιμετωπίσει η σημερινή γενιά: τη βίαιη μετάβαση στην εποχή της μετα-εργασίας. Για έναν νέο άνθρωπο που μόλις ξεκινά τη ζωή του γεμάτος προσδοκίες, το ερώτημα είναι συντριπτικό. Ποιο είναι το νόημα της ζωής, των κόπων και των σπουδών, όταν παύει να είναι κανείς το χρήσιμο, οργανικό γρανάζι ενός παραγωγικού συστήματος;