Οι δύο δρόμοι της ελληνικής οικονομίας, οι κίνδυνοι και οι αβεβαιότητες - «ακροβατώντας» σε ασταθές περιβάλλον

Σε ένα διεθνές περιβάλλον που θυμίζει κινούμενη άμμο, η ελληνική οικονομία καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε συμπληγάδες. Η νέα Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Ελλάδος αποτυπώνει ανάγλυφα αυτή τη διελκυστίνδα, παρουσιάζοντας δύο καθοριστικά σενάρια που εξαρτώνται άμεσα από τη γεωπολιτική σκακιέρα.

Τα σενάρια για τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ της ελληνικής οικονομίας και τον πληθωρισμό

Από τη μία πλευρά, το βασικό σενάριο προβλέπει μια ήπια ανάπτυξη η οποία συνοδεύεται από έναν επίμονο πληθωρισμό τροφοδοτούμενο από τις ενεργειακές ανατιμήσεις της Μέσης Ανατολής. Από την άλλη, η πρόσφατη διπλωματική προσέγγιση ΗΠΑ-Ιράν αφήνει χαραμάδα αισιοδοξίας για ένα ευνοϊκότερο εναλλακτικό σενάριο ταχύτερης αποσυμπίεσης των τιμών.

Ωστόσο, η πορεία αυτή κάθε άλλο παρά ανέφελη είναι. Οι καθοδικοί κίνδυνοι παραμονεύουν τόσο εκτός όσο και εντός των συνόρων. Ενώ οι διεθνείς αγορές παραμένουν νευρικές, η εγχώρια οικονομία έρχεται αντιμέτωπη με τις δικές της δομικές προκλήσεις: τη στενότητα στην αγορά εργασίας, την ανάγκη ευθυγράμμισης των μισθών με την παραγωγικότητα για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας, και το διαρκές στοίχημα της έγκαιρης απορρόφησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Με φόντο τις βαθύτερες πληγές του δημογραφικού και της στεγαστικής κρίσης, η έκθεση της κεντρικής τράπεζας δεν αποτελεί απλώς μια παράθεση προβλέψεων, αλλά έναν αυστηρό οδικό χάρτη για την προστασία της σταθερότητας απέναντι στην επερχόμενη αβεβαιότητα.

Στο σενάριο αναφοράς, η ελληνική οικονομία επιδεικνύει ανθεκτικότητα με τον ρυθμό μεγέθυνσης του ΑΕΠ να διαμορφώνεται στο 1,9%. Αν και το ποσοστό αυτό συνιστά ελαφρά επιβράδυνση σε σχέση με το προηγούμενο έτος, εξακολουθεί να υπερέχει σημαντικά έναντι του ισχνού ρυθμού ανάπτυξης της ευρωζώνης. Η κινητήριος δύναμη πίσω από αυτή τη δυναμική παραμένει η εγχώρια ζήτηση, οι ιδιωτικές επενδύσεις και η εισροή των ευρωπαϊκών πόρων.

Ωστόσο, το μεγάλο αγκάθι αυτού του σεναρίου είναι ο πληθωρισμός, ο οποίος αναθεωρείται ανοδικά στο 3,8%. Η αναθεώρηση αυτή αντανακλά την παράταση της ενεργειακής κρίσης, καθώς οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου παραμένουν σε υψηλά επίπεδα λόγω των γεωπολιτικών αναταράξεων, ενώ την ίδια στιγμή οι πληθωριστικές πιέσεις μετακυλίονται με ένταση στον τομέα των υπηρεσιών και των μη ενεργειακών βιομηχανικών αγαθών.

Στον αντίποδα, το ευνοϊκότερο εναλλακτικό σενάριο εισάγει μια παράμετρο γεωπολιτικής αποκλιμάκωσης, η οποία βασίζεται στην πρόσφατη διπλωματική προσέγγιση και συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Εάν η συμφωνία αυτή τηρηθεί με συνέπεια, αναμένεται να οδηγήσει σε άμεση εκτόνωση των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή και σε ταχύτερη υποχώρηση των διεθνών τιμών της ενέργειας.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η ελληνική οικονομία απελευθερώνεται από ένα σημαντικό βάρος: ο ρυθμός ανάπτυξης ενισχύεται στο 2% για το 2026 (και στο 2,1% για τα έτη 2027-2028), ενώ ο πληθωρισμός υποχωρεί ελαφρά στο 3,7% το 2026, με προοπτική πολύ ταχύτερης αποκλιμάκωσης τα επόμενα χρόνια (2,5% το 2027 και 2,2% το 2028).

Οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τις παραπάνω προβλέψεις είναι κατά βάση καθοδικοί, με το διεθνές περιβάλλον να εκπέμπει σήματα αυξημένης ανησυχίας. Η γεωπολιτική αστάθεια παραμένει ο υπ’ αριθμόν ένα αστάθμητος παράγοντας. Η παράταση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία συντηρούν ένα καθεστώς νευρικότητας στις αγορές εμπορευμάτων.