Οι συνήθειες που μας οδηγούν σε burnout

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας περιγράφει το burnout ως ένα σύνδρομο που σχετίζεται με το χρόνιο εργασιακό στρες, το οποίο δεν έχει αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Εκδηλώνεται κυρίως με τρία χαρακτηριστικά: έντονη εξάντληση, αυξημένη ψυχική απόσταση ή κυνισμό απέναντι στη δουλειά και μειωμένο αίσθημα αποτελεσματικότητας.

Με άλλα λόγια, δεν είναι μόνο ότι αισθανόμαστε κουρασμένοι. Το burnout επηρεάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε, εργαζόμαστε και σχετιζόμαστε με το επαγγελματικό μας περιβάλλον.

Αναλαμβάνουμε διαρκώς νέες υποχρεώσεις επειδή δεν θέλουμε να απογοητεύσουμε κανέναν. Στην αρχή αυτό μπορεί να μας κάνει να νιώθουμε χρήσιμοι, όμως μακροπρόθεσμα αυξάνει την πίεση και μειώνει τον χρόνο που διαθέτουμε για ξεκούραση.

Η τελειομανία δεν οδηγεί απαραίτητα σε καλύτερα αποτελέσματα. Συχνά σημαίνει ότι αφιερώνουμε πολύ περισσότερη ενέργεια από όση πραγματικά χρειάζεται, ενώ δυσκολευόμαστε να ολοκληρώσουμε μια εργασία επειδή πιστεύουμε ότι μπορεί πάντα να γίνει καλύτερη.

Όταν η αυτοεκτίμησή μας εξαρτάται αποκλειστικά από την επιτυχία, κάθε δυσκολία ή αποτυχία βιώνεται πολύ πιο έντονα. Έτσι, η δουλειά παύει να είναι μόνο ένα μέρος της ζωής μας και μετατρέπεται σε βασικό κριτήριο της προσωπικής μας αξίας.

Τα e-mails, τα μηνύματα και οι ειδοποιήσεις μάς ακολουθούν παντού. Ακόμη κι όταν έχουμε τελειώσει το ωράριό μας, ο εγκέφαλος παραμένει σε κατάσταση εγρήγορσης και χωρίς πραγματικά διαλείμματα, η ψυχική αποφόρτιση γίνεται σχεδόν αδύνατη.

Η ψυχολόγος Christina Maslach, μία από τις σημαντικότερες ερευνήτριες του burnout διεθνώς, υποστηρίζει ότι η εξουθένωση δεν εξαρτάται μόνο από το πόσο δουλεύουμε. Καθοριστικό ρόλο παίζει και το κατά πόσο το εργασιακό περιβάλλον καλύπτει βασικές ψυχολογικές ανάγκες. Το burnout είναι πιθανότερο να εμφανιστεί όταν υπάρχει αναντιστοιχία ανάμεσα στον εργαζόμενο και το περιβάλλον του σε τομείς όπως ο βαθμός ελέγχου που έχει, η αναγνώριση της προσπάθειάς του, η ποιότητα των σχέσεων με τους συναδέλφους, το αίσθημα δικαιοσύνης και η συμφωνία με τις προσωπικές του αξίες.

Η πρόληψη του burnout δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να αλλάξουμε δουλειά. Μικρές αλλαγές στην καθημερινότητά μας μπορούν να κάνουν τη διαφορά.

Ένα Σαββατοκύριακο μακριά από το γραφείο ή λίγες ημέρες διακοπών μπορεί να μας ανακουφίσουν προσωρινά. Αν όμως επιστρέφουμε στις ίδιες συνθήκες και στις ίδιες εξαντλητικές συνήθειες, το αίσθημα της εξουθένωσης είναι πιθανό να επανεμφανιστεί.