Μια κοινωνία υπό παρατεταμένη οικονομική πίεση - ζώντας «από μήνα σε μήνα» με αβεβαιότητα

Η ακρίβεια έχει εγκατασταθεί πλέον στον πυρήνα της ελληνικής κοινωνίας, διαμορφώνοντας μια νέα κανονικότητα όπου η οικονομική επιβίωση μετριέται με… αυστηρές προθεσμίες.

Η πλειονότητα των πολιτών δυσκολεύεται να καλύψει τις βασικές του ανάγκες, με αποτέλεσμα η ψυχαγωγία και οι διακοπές να μετατρέπονται πλέον σε απρόσιτες πολυτέλειες

Στο περιβάλλον αυτό, η ποιότητα ζωής συρρικνώνεται με τις εντονότερες πιέσεις να εντοπίζονται στο κόστος ζωής. Η οικονομική ανασφάλεια αναδεικνύεται στον κεντρικό άξονα γύρω από τον οποίο οργανώνονται οι στάσεις και οι εμπειρίες των πολιτών.

Η οικονομική πίεση αποτυπώνεται έντονα στα ευρήματα της φετινής κοινωνικής έρευνας του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, σε συνεργασία με την Prorata.

Η εικόνα διαφοροποιείται ως προς την εργασιακή ασφάλεια. Ο φόβος απώλειας της εργασίας παραμένει περιορισμένος, στο 20%, ενώ ένας στους δύο δηλώνει ότι θα μπορούσε να καλύψει έκτακτη δαπάνη 300 ευρώ χωρίς να καταφύγει σε δανεισμό.

Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η ανασφάλεια συνδέεται πρωτίστως με τη διαρκή επιβάρυνση του κόστους ζωής και λιγότερο με τον κίνδυνο ανεργίας. Η πίεση που νιώθουν οι ερωτώμενοι αντανακλάται στην απαισιοδοξία για την πορεία της χώρας, στη διάθεση μετανάστευσης των νεότερων και στην αναβολή αποφάσεων ζωής, όπως η απόκτηση παιδιού.

Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι μονοσήμαντη. Η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν μετατρέπεται σε πλήρη απαξίωση των θεσμών, ενώ η εμπιστοσύνη σε θεσμούς κοινωνικής προστασίας, όπως το Εθνικό Σύστημα Υγείας, διατηρείται οριακά θετική. Κυρίως, παραμένει ισχυρή η πεποίθηση ότι η συλλογική δράση μπορεί να επιφέρει αλλαγές, ενώ απορρίπτεται η αντίληψη ότι η οικονομική δυσκολία αποτελεί αποκλειστικά ατομική ευθύνη.

Όταν ο οικογενειακός προϋπολογισμός εξαντλείται στις βασικές υποχρεώσεις του μήνα, η αναψυχή παύει να θεωρείται κεκτημένο δικαίωμα και μετατρέπεται σε πολυτέλεια.

Από την έρευνα του Ινστιτούτου είναι φανερό ότι οι οικονομικοί περιορισμοί επηρεάζουν άμεσα τη δυνατότητα αναψυχής και διακοπών. Το 63% των ερωτηθέντων δεν έχει προγραμματίσει διακοπές, ενώ το 62% δηλώνει ότι δεν διαθέτει την οικονομική δυνατότητα για την ψυχαγωγία που επιθυμεί.

Ως προς τη διαμονή, καταγράφεται στροφή προς το ιδιόκτητο ή φιλικό εξοχικό, το οποίο επιλέγει το 38%, έναντι 32% που προσανατολίζεται σε ξενοδοχειακό κατάλυμα, ενώ η βραχυχρόνια μίσθωση συγκεντρώνει την προτίμηση του 19% των ερωτηθέντων.