Γιατί αν καταρρεύσει η γαλλία κινδυνεύει να παρασύρει και την εε;

Οι είκοσι επτά χώρες της ΕΕ έχουν στη διάθεσή τους έξι μήνες για να επιταχύνουν την ατζέντα τους. Ό,τι δεν επιτευχθεί τώρα ενδέχεται να χαθεί – και αν η Γαλλία καταρρεύσει, κινδυνεύει να παρασύρει μαζί της και την Ένωση.

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει πρόβλημα με την Γαλλία, σημειώνει η Shahin Vallée, ανώτερη συνεργάτιδα στο Γερμανικό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (DGAP), εξηγώντας πως τα δημοσιονομικά δεινά της χώρας βρίσκονται μόλις στην αρχή τους και ενδέχεται να κλονίσουν την Ευρώπη συθέμελα τους επόμενους μήνες. Η κατάσταση αυτή θα απαιτήσει μια προσαρμογή ιστορικών διαστάσεων, σε μια συγκυρία όπου το πολιτικό σκηνικό παραμένει βαθιά πολωμένο και η συναίνεση ως προς την ανάγκη για δημοσιονομική εξυγίανση είναι περιορισμένη.

Σε αντίθεση με την Ιταλία υπό την πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, η Γαλλία αποτελεί καθαρό συνεισφέροντα στον προϋπολογισμό της Ένωσης, γεγονός που καθιστά την περίπτωση αυτή δυνητικά μεγαλύτερη πρόκληση.

Στην πραγματικότητα, όμως, ενδέχεται να αποτελέσει πολύ μεγαλύτερη πρόκληση για τις προοπτικές της ΕΕ απ’ ό,τι φαντάζονται πολλοί σήμερα.

Διαφορετική είναι η άποψη της Τζοβάνα Ντε Μάιο, ερευνήτριας στο Πρόγραμμα για την Ευρώπη του Ιδρύματος Carnegie για την Διεθνή Ειρήνη, η οποία υποστηρίζει ότι τα ζητήματα που αντιμετωπίζει η Γαλλία αποτελούν ένδειξη της συζήτησης που συνεπάγεται η γεωπολιτική αφύπνιση της Ευρώπης.

Οι μαζικές διαδηλώσεις με αφορμή δημοσιονομικά ζητήματα αναδεικνύουν μια ζωντανή δημοκρατία, η οποία καλείται να αντιμετωπίσει ένα ερώτημα που απασχολεί και πολλούς άλλους Ευρωπαίους: Πώς μπορούν τα κράτη να διασφαλίσουν την παροχή επαρκών κοινωνικών υπηρεσιών στις κοινωνίες τους, σε μια συγκυρία όπου μαίνεται πόλεμος στα σύνορα της ΕΕ και το ενδιαφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών για την προστασία της Ευρώπης φθίνει;

Η απάντηση της ακροδεξιάς σε αυτό το ερώτημα είναι η αντίσταση στην ευρωπαϊκή ενοποίηση, ωστόσο αυτό δεν εμποδίζει απαραίτητα τη γεωπολιτική αφύπνιση της ΕΕ. Η αφύπνιση αυτή έχει ήδη συντελεστεί σε ολόκληρη την Ένωση, άλλωστε, ως αποτέλεσμα τόσο του πολέμου στην Ουκρανία όσο και της στάσης που τηρεί η τρέχουσα αμερικανική κυβέρνηση απέναντι στις Βρυξέλλες. Για τον Εθνικό Συναγερμό (RN), η εθνική κυριαρχία – η οποία συνδέεται με τη γεωπολιτική αφύπνιση – αποτελεί κεντρικό ζήτημα· μάλιστα, η θέση του κόμματος απέναντι στη Ρωσία έχει εξελιχθεί προς μια πιο επικριτική στάση. Επιπλέον, δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται για τη μείωση του αμυντικού προϋπολογισμού της Γαλλίας.

Παρόλα αυτά, είναι αλήθεια ότι μια ακροδεξιά κυβέρνηση στο Παρίσι θα στερήσει από την ΕΕ τη δημιουργικότητα και το όραμα για το μέλλον της ευρωπαϊκής κυριαρχίας και ενοποίησης, με αποτέλεσμα να χρειαστεί να αναλάβουν πρωτοβουλίες άλλες χώρες.

Με τη δυσαρέσκεια να κλιμακώνεται σε όλες τις γενιές ενόψει των εκλογών, η Λεπέν δεν θα έχει ιδιαίτερο κίνητρο να υποσχεθεί δημοσιονομική υπευθυνότητα. Αντιθέτως, θα υποστηρίξει ότι η διατήρηση του γενναιόδωρου γαλλικού κοινωνικού κράτους απαιτεί περικοπές στις διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας: στον προϋπολογισμό της ΕΕ και στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας – με το επιχείρημα ότι ο κοινός μηχανισμός τιμολόγησης αναγκάζει τους Γάλλους να πληρώνουν περισσότερα – καθώς και στις αμυντικές δαπάνες ή, τουλάχιστον, στη στήριξη προς την Ουκρανία, η οποία ουδέποτε υπήρξε ιδιαίτερα δημοφιλής μεταξύ των υποστηρικτών της.

Αυτό δεν θα μπορούσε να συμβεί σε χειρότερη στιγμή για την Ευρώπη. Η γαλλική οικονομία είναι τόσο μεγάλη, που οι χώρες της ευρωζώνης θα δυσκολεύονταν πολύ να περιορίσουν τις συνέπειες. Εάν η Λεπέν μειώσει τη γαλλική συνεισφορά στον προϋπολογισμό της ΕΕ, ενδέχεται να ακολουθήσουν και άλλες χώρες, μειώνοντας δραστικά την οικονομική ισχύ της Ένωσης. Μια Γαλλία υπό την ηγεσία της Λεπέν θα έδινε επίσης ώθηση σε άλλες δυνάμεις της ακροδεξιάς, προκαλώντας περαιτέρω ρήγματα στην ΕΕ και υποσκάπτοντας την ίδια την ιδέα μιας ενωμένης Ευρώπης.