Γιατί οι έφηβοι έχουν χειρότερες επιδόσεις στο σχολείο;

Η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται όλο και πιο έξυπνη. Η ανθρώπινη νοημοσύνη, παρόλα αυτά, φαίνεται να ακολουθεί την αντίθετη πορεία – τουλάχιστον μεταξύ των εφήβων, αν κρίνει κανείς από τις χαμηλές επιδόσεις τους στο σχολείο και τις εξετάσεις, σύμφωνα με τα νέα αποτελέσματα της PISA για τις χώρες του ΟΟΣΑ, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας.

Και αυτό, γιατί οι επιδόσεις των μαθητών στις φυσικές επιστήμες, τα μαθηματικά αλλά και την ανάγνωση έχουν πέσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες, σύμφωνα με το Πρόγραμμα Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών (PISA) του ΟΟΣΑ, το οποίο αξιολογεί μαθητές ηλικίας 15 έως 16 ετών περίπου κάθε τρία χρόνια.

Πολλοί έριξαν μια ματιά στα πιο πρόσφατα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν και κατέφυγαν σε απλοϊκές εξηγήσεις, προσπαθώντας να ερμηνεύσουν αυτή την πτώση. Ωστόσο, με αυτό τον τρόπο υπάρχει κίνδυνος να συσκοτίσουμε τόσο το πρόβλημα όσο και τις λύσεις, επισημαίνουν οι Financial Times.

Ένας παράγοντας που αναφέρεται συχνά είναι η πανδημία του Covid-19. Τα μέτρα περιορισμού της κυκλοφορίας διέκοψαν τη μάθηση σε όλο τον κόσμο και συνέβαλαν στην απότομη πτώση των βαθμολογιών PISA μεταξύ 2018 και 2022. Οι μαθητές που συμμετείχαν στις εξετάσεις του περασμένου έτους θα ήταν περίπου 10 ετών το 2020. Το κλείσιμο των σχολείων ενδέχεται να έπληξε περισσότερο τους νεότερους μαθητές, καθώς συνέπεσε με ένα πιο καθοριστικό στάδιο της εκπαίδευσής τους.

Ωστόσο, αν εξετάσουμε την εικόνα σε ευρύτερη κλίμακα, οι βαθμολογίες του PISA σε ολόκληρο τον ΟΟΣΑ παρουσιάζουν πτώση από τις αρχές της δεκαετίας του 2010, γεγονός που σημαίνει ότι υπάρχουν και ευρύτεροι υποκείμενοι παράγοντες που παίζουν ρόλο.

Αυτό έχει στρέψει την προσοχή στην τεχνολογία. Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από τους μαθητές έχει αυξηθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια. Στις φυσικές επιστήμες, οι μαθητές που χρησιμοποιούν καθημερινά chatbots για εργασίες, όπως η σύνθεση περιλήψεων και η σύνταξη κειμένων, τείνουν να έχουν χαμηλότερες επιδόσεις από εκείνους που σπάνια τα χρησιμοποιούν, κατά ένα ποσό που αντιστοιχεί περίπου σε ένα έτος σχολικής φοίτησης.

Αν και η μεταφορά γνωστικών εργασιών στην τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να οδηγήσει σε ατροφία των δεξιοτήτων επεξεργασίας πληροφοριών, πολλά εξαρτώνται από τον τρόπο χρήσης της τεχνολογίας. Πράγματι, οι μαθητές που τη χρησιμοποιούν καθημερινά ως βοήθημα – και όχι ως υποκατάστατο – της σκέψης, έχουν καλύτερες επιδόσεις από όσους τη χρησιμοποιούν λιγότερο συχνά.

Οι μαθητές που έχουν την ευκαιρία να αναπτύξουν δεξιότητες χειρισμού της τεχνητής νοημοσύνης στο σχολείο έχουν επίσης καλύτερες επιδόσεις.

Επιπλέον, τα chatbots αποτελούν ένα πιο πρόσφατο φαινόμενο και η αρχή της πτώσης των βαθμολογιών PISA συμπίπτει με την εξάπλωση της χρήσης των smartphone μεταξύ των εφήβων. Οι ψηφιακές συσκευές αποσπούν την προσοχή και το ατελείωτο περιεχόμενο απορροφά τη νοητική χωρητικότητα, το γνωστικό μας φορτίο. Είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι πολλοί διευθυντές της Silicon Valley περιορίζουν τον χρόνο που περνούν τα δικά τους παιδιά μπροστά στην οθόνη.

Ωστόσο, ορισμένες χώρες κατάφεραν να αποφύγουν αξιοσημείωτες πτώσεις στις επιδόσεις εν μέσω της πανδημίας και των τεχνολογικών αλλαγών. Αυτό οδήγησε ορισμένους να προτείνουν εξηγήσεις που βασίζονται σε πολιτικές. Για παράδειγμα, οι μαθητές που έχουν πρόσβαση σε εκπαιδευτικούς υψηλής ποιότητας τείνουν να επιτυγχάνουν καλύτερες επιδόσεις, ενώ τα σχολεία που επιβάλλουν περιορισμούς ή κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη χρήση κινητών τηλεφώνων αναφέρουν, κατά μέσο όρο, χαμηλότερα ποσοστά απόσπασης της προσοχής, σύμφωνα με την PISA.