Ο κίνδυνος ενός ευρωπαϊκού «ντέλαγουερ» με πλήγμα σε μισθούς και εργασιακά δικαιώματα

Αν και η ευρωπαϊκή απάντηση απέναντι στην αμερικανική τεχνολογική κυριαρχία αποτελεί αδιαμφισβήτητη αναγκαιότητα για την επιβίωση των επιχειρήσεων και των ελευθεριών μας, η πρόταση της Κομισιόν αφήνει ελεύθερη την πρόσβαση στο 28ο καθεστώς για επιχειρήσεις κάθε μεγέθους, ηλικίας και κλάδου. Οι εταιρείες αυτές θα μπορούν να συστήνονται διαδικτυακά μέσα σε 48 ώρες, με κόστος μικρότερο των 100 ευρώ και χωρίς απαίτηση ελάχιστου κεφαλαίου. Οι διοικητικές συνεδριάσεις και οι συνελεύσεις των μετόχων θα γίνονται αποκλειστικά ψηφιακά, χωρίς την ανάγκη επαληθευμένης φυσικής παρουσίας. Ένα τέτοιο πλαίσιο προσφέρει ιδανική κάλυψη για τη δημιουργία εταιρειών-βιτρινών, διευκολύνοντας την απάτη σε βάρος των κρατών-μελών γύρω από τον ΦΠΑ ή τις ασφαλιστικές εισφορές.

Παράλληλα, το μεγάλο πρόβλημα εντοπίζεται στη νομική βάση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν δημιουργεί ένα πραγματικό, 28ο κράτος. Οι επιχειρήσεις θα εγγράφονται σε ένα από τα 27 κράτη-μέλη και ό,τι δεν ρυθμίζεται άμεσα από τον κανονισμό θα διέπεται από την εθνική νομοθεσία της χώρας εγγραφής, χωρίς μάλιστα να υποχρεούνται να εγγραφούν εκεί όπου ασκούν την πραγματική οικονομική τους δραστηριότητα. Όπως προειδοποιεί ο συγγραφέας, η Ευρώπη κινδυνεύει να ζήσει μια δυναμική παρόμοια με εκείνη του Ντέλαγουερ των ΗΠΑ. Πρόκειται για τη μικρή αμερικανική πολιτεία που, χάρη στη χαμηλή φορολογία και τις ελάχιστες ρυθμιστικές απαιτήσεις, φιλοξενεί περισσότερες από τις μισές εισηγμένες αμερικανικές εταιρείες και τα δύο τρίτα του Fortune 500.

Τα οικονομικά οφέλη που επικαλείται η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φαντάζουν μηδαμινά. Σύμφωνα με την εκτίμηση επιπτώσεων, οι επιχειρήσεις θα εξοικονομήσουν από 328 έως 440 εκατομμύρια ευρώ σε διοικητικό κόστος μέσα σε μια δεκαετία, υπολογίζοντας την ίδρυση 308.000 τέτοιων εταιρειών. Η εξοικονόμηση 40 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως αντιπροσωπεύει μόλις το 0,0002% του ΑΕΠ μιας Ένωσης που παράγει 19 τρισεκατομμύρια ευρώ νέου πλούτου τον χρόνο.

Τα πραγματικά εμπόδια για την ανάδειξη ευρωπαϊκών κολοσσών δεν σχετίζονται με το εταιρικό δίκαιο. Οφείλονται στον κατακερματισμό των εθνικών αγορών (στις τηλεπικοινωνίες, στα χρηματοοικονομικά, στην άμυνα), στα γλωσσικά και πολιτισμικά εμπόδια, στην έλλειψη πανευρωπαϊκών κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου και στην απουσία ενός ισχυρού κοινού ευρωπαϊκού προϋπολογισμού ικανού να στηρίξει την καινοτομία, όπως συμβαίνει σε ΗΠΑ και Κίνα.

Συνδικάτα, συμβολαιογράφοι και επαγγελματικοί φορείς αντιτίθενται σθεναρά στο σχέδιο. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε την πρόταση τον Οκτώβριο ζητώντας κάποιες ασφαλιστικές δικλείδες, παρόλα αυτά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν έχει ακόμη τοποθετηθεί. Δεδομένης της σημερινής σύνθεσης στο Κοινοβούλιο, με την κυριαρχία της δεξιάς και της ακροδεξιάς, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος η πρόταση να υιοθετηθεί τελικά χωρίς την ελάχιστη αναγκαία προστασία για τους εργαζόμενους.