Ινστιτούτο τσίπρα: με ποια κριτήρια αδειοδοτεί υπεράκτια αιολικά πάρκα το υπ. περιβάλλοντος;

Θετικό στοιχείο αποτελεί η αναγνώριση της ανάγκης ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών πάρκων στην Ελλάδα, με τη δέσμευση σημαντικού ηλεκτρικού χώρου. Ιδιαίτερα, η πρόβλεψη για την Κρήτη (250MW) συμβαδίζει με τα ευρήματα της μελέτης μας, που αναδεικνύει την περιοχή της Ανατολικής Κρήτης ως εξαιρετικά κατάλληλη για πλωτά υπεράκτια αιολικά πάρκα, με υψηλή συμβατότητα και χαμηλό Σταθμισμένο Κόστος Ενέργειας (LCOE) που μπορεί να προσεγγίσει τα ~60 €/MWh. Η περιοχή χαρακτηρίζεται από ευνοϊκό ανεμολογικό καθεστώς, με ισχυρούς και σταθερούς ανέμους. Ταυτόχρονα, η γειτνίαση με τα κυρωμένα όρια της ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας – Αιγύπτου, προκρίνει τη διερεύνηση μιας εναλλακτικής χωροθέτησης εντός ΑΟΖ, με ακόμα ευνοϊκότερες ανεμολογικές συνθήκες και οικονομική απόδοση με επιπρόσθετο όφελος τη μηδενική οπτική όχληση ή άλλη όχληση στις ανθρώπινες δραστηριότητες.

Ωστόσο, η απόφαση περιλαμβάνει και επιλογές που έρχονται σε πλήρη αντίθεση με την επιστημονική τεκμηρίωση:

– Θρακικό Πέλαγος – Εγκατάσταση εντός Natura 2000: Η απόφαση δεσμεύει τη μεγαλύτερη ισχύ (600 MW) στο Θρακικό Πέλαγος, για την εξυπηρέτηση των δύο πιλοτικών έργων του ΕΠΑΥΑΠ (Έβρος και Σαμοθράκη, Εικόνα 1). Βάσει της μελέτης μας, πρόκειται για τεμάχια μηδενικής και ελάχιστης συμβατότητας (0%, <5% αντίστοιχα). Τα προτεινόμενα οικόπεδα βρίσκονται εντός περιοχών Natura 2000, γεγονός που συνιστά κατάφωρη παραβίαση των αυστηρών περιβαλλοντικών κριτηρίων που η ίδια η Ελλάδα έχει δεσμευτεί να τηρεί. Η επιμονή στα συγκεκριμένα τεμάχια του Θρακικού Πελάγους καθίσταται ακόμη πιο ακατανόητη, δεδομένου ότι η ίδια επιστημονική ανάλυση αναδεικνύει σαφώς καταλληλότερες εναλλακτικές στην ευρύτερη περιοχή.

Εικόνα 1: Πιλοτικά έργα στο Θρακικό Πέλαγος (προτεινόμενα τεμάχια ΕΠΑΥΑΠ με κόκκινη γραμμή). Επικάλυψη με περιοχές περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος (π.χ. βεραμάν πολύγωνα: περιοχές Natura 2000). Η ευρύτερη περιοχή χαρακτηρίζεται από μη ευνοϊκές ανεμολογικές συνθήκες για ηλεκτροπαραγωγή (ροζ πλέγμα: περιοχές με μέσες ταχύτητες ανέμου μικρότερες των 6 m/s). Οι κατάλληλες περιοχές για χωροθέτηση κατά τους Tsiara et al., 2025, σημειώνονται με μωβ και πράσινο πλέγμα για σταθερής έδρασης και πλωτά ΥΑΠ, αντίστοιχα.

– Πατραϊκός Κόλπος – Ένα έργο εκτός διεθνούς πρακτικής: Η δέσμευση ηλεκτρικού χώρου για το ΥΑΠ σταθερής έδρασης στον Πατραϊκό Κόλπο, είναι ενδεικτική της αδιαφορίας για την επιστημονική τεκμηρίωση. Παρότι το αιολικό δυναμικό της περιοχής δεν είναι ενθαρρυντικό (μέσες ταχύτητες ανέμου <6 m/s στα 10 μέτρα), το ΕΠΑΥΑΠ προέβλεπε τεμάχιο αθροιστικής εγκατεστημένης ισχύος 695 MW, με μέσο βάθος τα 69 m (και κατά τόπους βάθος έως και 100 m), καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη έως αδύνατη την εφαρμογή τεχνολογίας σταθερής έδρασης. Η εγγύτητα στην ακτή (~1,5 km) είναι άνευ προηγουμένου για έργο τέτοιας κλίμακας, με την οπτική όχληση να εκτιμάται ως εξαιρετικά έντονη. Η θέση του λιμένα Πάτρας, συνεπάγεται ιδιαίτερα πυκνή κυκλοφορία πλοίων εντός του Πατραϊκού κόλπου, γεγονός που αμφισβητεί περαιτέρω την τεχνική βιωσιμότητα του έργου. Ταυτόχρονα, το έργο γειτνιάζει με προστατευόμενες περιοχές, όπως το ευαίσθητο οικοσύστημα της λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου, το οποίο προστατεύεται ως τόπος Natura 2000 και σημαντική περιοχή για την ορνιθοπανίδα, κατά την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία. Επιπλέον, στην ευρύτερη περιοχή δεν υφίσταται σημείο διασύνδεσης με το δίκτυο, ώστε να εξυπηρετήσει φάρμα αυτού του μεγέθους, επομένως η υλοποίηση του ήδη ασύμφορου ενεργειακά έργου, θα προϋπέθετε εξάλλου δαπανηρές υποδομές.  Έτσι, διαφαίνεται πως αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η πρόσφατη Υπουργική Απόφαση προβλέπει υποτριπλάσια μέγιστη εγκατεστημένη ισχύ για το έργο του Πατραϊκού κόλπου (200 MW), καθώς σημείο σύνδεσης στο ΕΣΜΗΕ θα μπορούσε πλέον να αποτελέσει το υφιστάμενο ΚΥΤ Πάτρας. Ωστόσο, είναι σαφές πως σε κάθε περίπτωση, οι υπόλοιπες τεχνικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις εξακολουθούν να ισχύουν, καθιστώντας το έργο στον Πατραϊκό κόλπο αφενός ενεργειακά ασύμφορο και αφετέρου, επιζήμιο για τις τοπικές κοινωνίες και τη βιοποικιλότητα.

Καταλήγοντας, η Ομάδα Εργασίας του ΙΝΑΤ, καλεί την πολιτεία να άρει άμεσα την απόφαση για το Θρακικό Πέλαγος και τον Πατραϊκό κόλπο και να επικαιροποιήσει άμεσα τη χωροθέτηση, με βάση αυστηρά επιστημονικά και περιβαλλοντικά κριτήρια.

Οι χάρτες καταλληλότητας των υπεράκτιων θέσεων, καθώς και των αμετακλήτως εξαιρούμενων περιοχών από τη χωροθέτηση, οφείλουν – όπως τονίζει – να είναι δεδομένα ανοιχτά στο κοινό.