Το κόστος στέγασης ως αιτία οργής των ψηφοφόρων – έλλειψη κατοικιών και αποτυχία του ελέγχου των ενοικίων

Η έλλειψη κατοικιών, προσιτών για κάθε βαλάντιο, είναι ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι πόλεις σε όλη τη Ευρώπη. Το κόστος της στέγασης, είτε αφορά αγορά κατοικίας είτε ενοικίαση, έχει καταστεί σοβαρό πολιτικό πρόβλημα. Ο υπερτουρισμός, που αφαιρεί σπίτια από την αγορά είναι ένα θέμα. Αλλά δεν είναι μόνον αυτό.

Όπως επισημαίνει ο Economist, την περίοδο 2015-2025, οι μέσες τιμές κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 60%. Ποσοστό που υπερβαίνει κατά πολύ τα εισοδήματα των νοικοκυριών. Επίσης, σε πολλές περιοχές της Ευρώπης, τα ενοίκια καλύπτουν πολύ περισσότερο από το 40% των μέσων μισθών. Πρόκειται για όριο που υποδηλώνει ότι το κόστος στέγασης συνιστά βασική οικονομική δυσκολία. Και η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση. Μάλλον, ένα πολύ κακό παράδειγμα.

Πλέον, η λύση της κοινωνικής κατοικίας έρχεται ως βασικό αίτημα. Πολύ μπροστά από επιδοματικές πολιτικής, τύπου επιδότηση ενοικίου.

Η ανάλυση διαπιστώνει ότι το κόστος στέγασης διαρκώς μεγαλώνει. Και μάλιστα σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές κατοικιών και τα ενοίκια αυξάνονται ταχύτερα από τα εισοδήματα.

Τα στοιχεία της μελέτης αναφορικά με το κόστος στέγασης για το 2025, που βασίζονται σε δεδομένα από την Τράπεζα της Ελλάδας και τη Eurostat, είναι συντριπτικά για τη χώρα μας.

Όσον αφορά τα ενοίκια, τα τελευταία 25 χρόνια έχουν παρουσιάσει μεγάλη διακύμανση. Ισχυρή άνοδο πριν από την κρίση, βαθιά πτώση την περίοδο 2011–2018, στασιμότητα έως το 2021 και νέα έντονη άνοδο από το 2022. Επίσης, οι τιμές αγοράς κατοικιών στην Ελλάδα, και ιδιαίτερα στην Αθήνα, έχουν πλέον ξεπεράσει τα προ κρίσης επίπεδα. Κυρίως μετά την ταχεία ανάκαμψη από το 2017 και μετά.

Διαπιστώνει επίσης ότι η επιβάρυνση των νοικοκυριών στην Αθήνα από το κόστος στέγασης είναι δυσανάλογα υψηλή σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ. Ο πληθωρισμός στέγασης δε έχει φτάσει το 13,8%. Τα ενοίκια βρίσκονται σε ευρωπαϊκά επίπεδα, οι μισθοί παραμένουν αισθητά χαμηλότεροι. Για την ακρίβεια είναι οι δεύτεροι χαμηλότεροι μετά τους μισθούς στη Βουλγαρία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2024, οι Έλληνες μαζί με τους Βούλγαρους, έχουν τους χαμηλότερους μέσους μισθούς στην Ευρώπη, οι οποίοι ανέρχονται στα 17.954 και 15.387 ευρώ αντίστοιχα βάσει των στοιχείων της Eurostat.

Στην ανάλυση του Economist επισημαίνεται ότι πολλοί συνδέουν την άνοδο της ακροδεξιάς στην Ευρώπη με τη δυσκολία εύρεσης κατοικίας. Ειδικά για τους νέους. Το κόστος στέγασης έχει καταστεί επείγον πολιτικό ζήτημα.

Η Βαρκελώνη, μια πόλη γνωστή και για τον τουρισμό της, είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα της κατάστασης που επικρατεί. Μιλώντας στον Economist o Ζάουμε Κορτές, που εργάζεται σε μεσιτικό γραφείο εξηγεί τι ακριβώς συμβαίνει.