Το τέλος του «οικονομικού θαύματος» του κυριάκου μητσοτάκη
Μέχρι τώρα ο Κυριάκος Μητσοτάκης προσπαθούσε να μας πείσει ότι το πραγματικά ισχυρό σημείο της διακυβέρνησής του είναι η οικονομία. Υποστήριζε και σε μεγάλο βαθμό επιμένει, ότι χάρη στη διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, η χώρα έχει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, σημαντική αύξηση του κατώτατου μισθού και του μέσου μισθού, περισσότερες επενδύσεις, μικρότερο χρέος και καλύτερες αποτιμήσεις από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης. Στη ρητορική αυτή επέμεινε ακόμη και όταν υπήρχαν όλες οι ενδείξεις ότι τα πράγματα δεν ήταν ακριβώς ρόδινα, ξεκινώντας από το ίδιο το γεγονός μιας επίμονης ακρίβειας που αποδείχτηκε κάθε άλλο παρά συγκυριακή και παροδική.
Οι πρόσφατες προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ελληνική οικονομία έρχονται να επιβεβαιώσουν ότι βρισκόμαστε στο σημείο όπου τα πράγματα θα αρχίσουν να μην πηγαίνουν καλά και σε επίπεδο αριθμών.
Καταρχάς, η Κομισιόν προβλέπει ότι για το 2026 η ανάπτυξη στη χώρα θα υποχωρήσει στο 1,8%, ενώ το 2027 και το 2028 δεν θα ξεπεράσει το 1,5%, δηλαδή αρκετά κοντά σε μια συνθήκη οικονομικής στασιμότητας με την Ελλάδα να ακολουθεί πλέον τη συνολικότερη τάση αντί να αποτελεί την εξαίρεση. Επιπλέον, αυτό θα γκρεμίζει και το οικονομικό αφήγημα της κυβέρνησης ότι επειδή η οικονομία μεγεθύνεται, όλο και κάτι θα περισσέψει και για τα λαϊκά στρώματα και άρα δεν χρειάζονται εξειδικευμένα μέτρα αναδιανομής εισοδήματος.
Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι ο πληθωρισμός το 2026 θα κλείσει στο 4,1% σε ετήσιο μέσο όρο, πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και σε ένα ποσοστό που σημαίνει ότι εξανεμίζονται οι όποιες αυξήσεις έχουν δοθεί και ότι επιβαρύνονται σημαντικά η μεσαία τάξη και τα λαϊκά στρώματα. Και παρότι η Κομισιόν προβλέπει ότι τις επόμενες χρονιές θα έχουμε υποχώρηση του πληθωρισμού, αυτό κάθε άλλο παρά δεδομένο είναι εάν αναλογιστούμε ότι στη χώρα μας οι πληθωριστικές πιέσεις συχνά είναι αρκετά πιο επίμονες, εξαιτίας -εκτός των άλλων- των μονοπωλιακών και ολιγοπωλιακών χαρακτηριστικών της ελληνικής οικονομίας για τα οποία η κυβέρνηση έχει αποφύγει να λάβει τα αναγκαία δραστικά μέτρα.
Μάλιστα, η Κομισιόν αποδίδει ενδεχόμενη υποχώρηση του πληθωρισμού τα επόμενα χρόνια όχι μόνο στην ενδεχόμενη βελτίωση των παγκόσμιων ροών και τιμών ενέργειας, αλλά και στην υποχώρηση της ζήτησης, ουσιαστικά στην εμφάνιση υφεσιακών τάσεων.
Σε ότι αφορά το χρέος η Επιτροπή προβλέπει περαιτέρω μείωσή του ως ποσοστού του ΑΕΠ και αυτό θα σημαίνει ότι κάποια στιγμή όντως η Ελλάδα δεν θα βρίσκεται στη χειρότερη ευρωπαϊκή θέση ως προς αυτή την παράμετρο. Όμως, στην πραγματικότητα αυτό πατάει πάνω στη ρύθμιση του ελληνικού χρέους και την έξοδο από τα Μνημόνια μέχρι το 2019 και σαφώς από μόνο του δεν απαντάει στις τωρινές προκλήσεις της ελληνικής οικονομίας που δεν είναι το βάρος του χρέους, αλλά η αναπτυξιακή δυναμική και η έκρηξη ακρίβειας, δηλαδή οι δομικές στρεβλώσεις του τρέχοντος αναπτυξιακού (και κοινωνικού) μοντέλου.
Κυρίως οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι η όποια ανάπτυξη υπήρξε τα προηγούμενα χρόνια – μετά δηλαδή την πανδημική ύφεση – είχε πήλινα πόδια. Στηρίχτηκε από τη μια στην σχεδόν αναπόφευκτη ανάκαμψη μετά από μια τόσο μεγάλη καταβύθιση όσο αυτή της περιόδου της κρίσης, από την άλλη σε εργαλεία με ημερομηνία λήξης όπως ήταν το Ταμείο Ανάκαμψης στη συγκεκριμένη χρήση του από την κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, αλλά και στην επιμονή στην αντιμετώπιση ως ατμομηχανών της ελληνικής οικονομίας κλάδων χαμηλής προστιθέμενης αξίας, όπως ο τουρισμός ή το real estate.
Ουσιαστικά, τα χρόνια μετά το 2019 ήταν μια ακολουθία από χαμένες ευκαιρίες για να μπορέσει η ελληνική οικονομία να μπει σε μια διαφορετική τροχιά, με έμφαση στις παραγωγικές επενδύσεις σε κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας και πραγματική αύξηση του βιοτικού επιπέδου. Αντιθέτως, η χώρα όλο και περισσότερο σπρώχνεται στο περιθώριο της Ευρώπης, κάτι που υπογραμμίζεται και από στατιστικές όπως αυτές που αφορούν το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ, ιδίως όταν αυτό υπολογίζεται και σε ισοτιμίες αγοραστικής δύναμης.
Και εάν μέχρι τώρα η κυβέρνηση της ΝΔ και του Κυριάκου Μητσοτάκη μπορούσε να επικαλείται τη μία ή την άλλη στατιστική ως απόδειξη επιτυχίας, τώρα ακόμη και οι αριθμοί αποκαλύπτουν μια διαφορετική πραγματικότητα. Γιατί ακόμη και τα παραμύθια πρέπει κάποια στιγμή να τελειώνουν.
Ωστόσο το κρίσιμο ζήτημα σήμερα δεν είναι απλώς να διαπιστώσουμε, για άλλη μια φορά, τα πραγματικά όρια και τις αποτυχίες της διαχείρισης της οικονομίας από τη σημερινή κυβέρνηση. Το ζήτημα είναι με ποιες πολιτικές μπορεί να αποφευχθεί η σημερινή πορεία προς ένα νέο κύκλο οικονομικής στασιμότητας ή ακόμη και ύφεσης που σε συνδυασμό με τα δομικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας θα σημαίνει τελικά ακόμη μεγαλύτερη οικονομική περιθωριοποίηση στον ευρωπαϊκό χώρο και ακόμη μεγαλύτερη απόσταση από χώρες που κάποτε τις θεωρούσαμε ότι ήταν αρκετά πίσω από εμάς, ενώ τώρα οι όροι έχουν αντιστραφεί.
