Το τρίπτυχο της πολιτικής πόλωσης στην ευρώπη - πώς επιδρούν στις πεποιθήσεις γενιά, τόπος και φύλο

Βαθιά διχασμένη ανάμεσα σε προοδευτικούς νέους και συντηρητικούς μεγαλύτερης ηλικίας εμφανίζεται η Ευρώπη, μια εικόνα πόλωσης που κυριαρχεί πλέον στον δημόσιο λόγο. Ωστόσο, τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας για την περίοδο 2002 – 2023, δείχνουν μια πιο σύνθετη εικόνα.

Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνδρες και γυναίκες ακολουθούν γενικά την ίδια ιδεολογική τοποθέτηση

Πράγματι, οι πιο νέοι τοποθετούνται σταθερά πιο αριστερά από τους μεγαλύτερους σε ολόκληρη την Ευρώπη, αλλά ο πραγματικός διαχωρισμός δεν εξαντλείται εκεί. Το φύλο αναδεικνύεται εξίσου καθοριστικός παράγοντας, ιδίως στις νεώτερες γενιές, όπου οι διαφορές ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες διευρύνονται αισθητά.

Παράλληλα, φαίνεται ότι η γεωγραφία κατέχει εξίσου σημαντικό ρόλο στη δημιουργία πόλωσης ανάμεσα στους ευρωπαίους πολίτες, με τη Βόρεια, τη Δυτική και την Ανατολική Ευρώπη να ακολουθούν αρκετά διαφορετικές τροχιές σε ζητήματα όπως η πολιτική τοποθέτηση, η ανησυχία για την κλιματική αλλαγή και η στάση απέναντι στη μετανάστευση.

Με βάση δεδομένα από την Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα, αναφέρει το The Conversation, έγινε ανάλυση των μακροπρόθεσμων τάσεων στις τρεις περιοχές της Ευρώπης μεταξύ του 2002 και του 2023, επιβεβαιώνοντας το τρίπτυχο της πόλωσης. Ανάμεσα στους ερωτηθέντες από όλες τις ομάδες χωρών που εξετάστηκαν, οι νεώτεροι τοποθετούνται σταθερά πιο αριστερά στην κλίμακα πολιτικού προσανατολισμού σε σύγκριση με τους μεγαλύτερους σε ηλικία.

Ωστόσο, ενώ οι πολιτικές πεποιθήσεις των μεγαλύτερων σε ηλικία ερωτηθέντων παρέμειναν σχετικά σταθερές στη Βόρεια και Δυτική Ευρώπη, στην Ανατολική Ευρώπη καταγράφονται μεγαλύτερες διακυμάνσεις και μια σαφέστερη στροφή προς τα δεξιά κατά τους τελευταίους κύκλους της έρευνας. Οι πιο νέοι στην Ανατολική Ευρώπη, όμως, μετατοπίζονται προς την αντίθετη κατεύθυνση, υποδηλώνοντας ένα αναδυόμενο χάσμα μεταξύ γενεών στον πολιτικό προσανατολισμό εντός της περιοχής.

Τα πρότυπα ανά φύλο στον πολιτικό προσανατολισμό ποικίλλουν επίσης σημαντικά μεταξύ των ηλικιακών ομάδων. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνδρες και γυναίκες ακολουθούν γενικά την ίδια ιδεολογική τοποθέτηση με την πάροδο του χρόνου. Ευρύτερα χάσματα μεταξύ των δύο φύλων συναντάμε, αντιθέτως, μεταξύ των πιο νέων. Πιο έντονο χάσμα παρατηρείται στη Βόρεια Ευρώπη, όπου οι νέες γυναίκες τοποθετούνται σταθερά πιο αριστερά από τους νέους άνδρες.

Με την πάροδο του χρόνου, πιο αριστερή στάση εξακολουθούν να έχουν οι νέες γυναίκες και στην Ανατολική Ευρώπη, αν και σε γενικές γραμμές φαίνεται ιδεολογικά να ευθυγραμμίζονται κάπως με τους νέους άνδρες.

Αντιθέτως, μεγαλύτερες διακυμάνσεις παρουσιάζουν οι πολιτικές απόψεις των νεαρών γυναικών, ιδίως στη Δυτική Ευρώπη. Αυτές οι μεταβολές συνέπεσαν με σημαντικά πολιτικά και οικονομικά γεγονότα, συμπεριλαμβανομένης μιας μέτριας στροφής προς τα δεξιά κατά την περίοδο της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης το 2008 και μιας στροφής προς τα αριστερά κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 το 2020.

Σε όλες τις περιοχές, τους κύκλους ερευνών και τις ηλικιακές ομάδες, οι γυναίκες εκφράζουν σταθερά μεγαλύτερη ανησυχία για την κλιματική αλλαγή σε σχέση με τους άνδρες. Το μέγεθος αυτού του χάσματος διαφέρει μεταξύ των περιοχών και ανάλογα με την ηλικία.