Η οργή της gen z βάζει φωτιά στην ευρώπη και κλονίζει το παραδοσιακό πολιτικό σύστημα

Μαζικές ήταν και πάλι οι διαδηλώσεις στη Γαλλία, με τις εικόνες που εκτυλίχθηκαν τόσο σήμερα όσο και πριν από μια εβδομάδα να μοιάζουν βγαλμένες από τις πιο ταραγμένες σελίδες της σύγχρονης ευρωπαϊκής ιστορίας. Η κλιμάκωση ξεκίνησε το προηγούμενο Σάββατο με εκατοντάδες χιλιάδες, ίσως και ένα με δύο εκατομμύρια πολίτες, να κατεβαίνουν στους δρόμους, με τις τεράστιες πορείες να φτάνουν σε απόσταση αναπνοής από τα σκαλιά του Μεγάρου των Ηλυσίων. Η ένταση στα γραφεία της γαλλικής προεδρίας ήταν κάτι παραπάνω από έκδηλη, καθώς η οργή της κοινωνίας και η δυναμική των συγκρούσεων κλόνισαν συθέμελα τον κυβερνητικό μηχανισμό.

Τα τηλεοπτικά δίκτυα μετέδιδαν σε ατελείωτη επανάληψη τα πλάνα από το φλεγόμενο δημαρχείο της Λιμόζ, εστιάζοντας στις υλικές ζημιές και στα σπασμένα τζάμια, επιχειρώντας να δημιουργήσουν ένα κλίμα καταδίκης. Όμως, πίσω από τους καπνούς, επικρατούσε απόλυτη σιωπή για το πώς η αστυνομία είχε πνίξει στα δακρυγόνα ειρηνικές διαδηλώσεις το ίδιο ακριβώς πρωινό, λειτουργώντας ως πυροκροτητής των επεισοδίων. Σιωπή και για τις προηγούμενες εβδομάδες, όπου έφηβοι είδαν τη σωματική τους ακεραιότητα να απειλείται από τη δράση μιας υπερβολικά στρατιωτικοποιημένης αστυνομίας.

Αυτό που πολλοί ανέλυαν ως θεωρητικό σενάριο —ότι η Gen Z θα βγει μαζικά στο ευρωπαϊκό πολιτικό προσκήνιο— είναι πλέον μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα. Η Γαλλία μπορεί να βρίσκεται παραδοσιακά στην εμπροσθοφυλακή αυτών των κοινωνικών διεργασιών, διατηρώντας ζωντανή τη συγκρουσιακή της παράδοση, όμως η σπίθα έχει ήδη μεταφερθεί παντού. Στην Αλβανία, οι δρόμοι των Τιράνων μετατράπηκαν σε πεδίο σύγκρουσης μεταξύ χιλιάδων νέων και αστυνομίας. Ολόκληρη η Ευρώπη μοιάζει να φλέγεται.

Στην Ισπανία, ένα γιγαντιαίο κίνημα κατακλύζει τους δρόμους εβδομάδα με την εβδομάδα, με βασικό αίτημα το δικαίωμα στη στέγαση. Εκεί, το σύστημα έδειξε το πιο σκληρό του πρόσωπο όταν πολλαπλές κλούβες των ΜΑΤ και ένα αστυνομικό ελικόπτερο επιστρατεύτηκαν για να πετάξουν στον δρόμο την 87χρονη Μαρικάρμεν, μια συνταξιούχο που ζούσε στο ίδιο σπίτι επί 70 χρόνια, απλώς και μόνο επειδή το ακίνητο πέρασε στα χέρια ενός κερδοσκοπικού fund. Τέτοιες εικόνες καταρρίπτουν στην πράξη το αφήγημα των δημοκρατικών αξιών, στο όνομα των οποίων η Ευρώπη εξοπλίζεται σαν αστακός, την ώρα που οι πολίτες της φτωχοποιούνται ραγδαία.

Οι κινητοποιήσεις αποκτούν πλέον τον χαρακτήρα χιονοστιβάδας. Το φθινόπωρο προμηνύεται το πιο θερμό των τελευταίων δεκαετιών, ξυπνώντας μνήμες του 1968. Στην Ισπανία προκηρύχθηκε γενική απεργία για τις 11 Νοεμβρίου. Στη Γαλλία, τα συνδικάτα, υπό την ασφυκτική πίεση της βάσης, όρισαν ημέρα δράσης για τις 5 Νοεμβρίου, ενώ οι λιμενεργάτες απεργούν ενάντια στον μιλιταρισμό. Στις 20 Νοεμβρίου ετοιμάζεται πανευρωπαϊκή απεργία της νεολαίας, γεγονός που ανάγκασε τη μεγάλη συνδικαλιστική συνομοσπονδία CGIL στην Ιταλία να προκηρύξει γενική απεργία για την ίδια ακριβώς μέρα. Σε Πορτογαλία, Βέλγιο, Ελλάδα και Σερβία, τα πρώτα κινήματα έχουν ήδη ξεσπάσει.

Αυτό που πυροδότησε την έκρηξη είναι μια συνένωση πολλαπλών παραγόντων που συγχωνεύτηκαν σε ένα ενιαίο, ορμητικό ρεύμα: το δυσβάσταχτο κόστος ζωής, η στεγαστική κρίση, ο μιλιταρισμός, το παλαιστινιακό ζήτημα, η περιβαλλοντική κατάρρευση, η ακραία λιτότητα και η στοχοποίηση των αδύναμων. Η αστυνομική βία, αντί να καταστείλει το κίνημα, λειτούργησε ως καταλύτης, γκρεμίζοντας τις ψευδαισθήσεις μεγάλων απολιτίκ στρωμάτων για τη λειτουργία του κράτους.

Η Ευρώπη, ως ιστορική κοιτίδα του σύγχρονου οικονομικού μοντέλου, εκφράζει πλέον με τον πιο οξύ τρόπο τις δομικές του αντιφάσεις. Είναι εδώ που η ελίτ έχει αποκοπεί πλήρως από την κοινωνική πραγματικότητα. Ωστόσο, η έκρηξη αυτή συνδέεται με μια ευρύτερη, παγκόσμια αλυσίδα κοινωνικών αναταραχών, από τη Σρι Λάνκα, το Μπαγκλαντές και την Ινδία, μέχρι τη Βραζιλία, τη Χιλή και την Αργεντινή, δείχνοντας ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια παγκόσμιας κλίμακας δομική κρίση.

Οι γραφειοκρατικές ηγεσίες του παραδοσιακού συνδικαλισμού βρίσκονται πλέον εγκλωβισμένες. Από τη μία, ο ιστορικός τους ρόλος έχει εκφυλιστεί στο να λειτουργούν ως θεσμικά αναχώματα που απλώς εκτονώνουν την πίεση. Από την άλλη, συνειδητοποιούν ότι αν δεν μπουν μπροστά σε αυτό το κύμα, θα χάσουν οριστικά κάθε επιρροή στη νέα γενιά.

Αυτό εξηγεί τον πανικό τους. Στην Ισπανία, η συνάντηση ενός μικρού ριζοσπαστικού σωματείου (CGT) με την Ένωση Ενοικιαστών λειτούργησε ως ξυπνητήρι για τις μεγάλες συνομοσπονδίες UGT και CCOO, οι οποίες έσπευσαν έντρομες να προκηρύξουν γενική απεργία για τις 11 Νοεμβρίου — μια ημερομηνία αρκετά μακρινή ώστε να ξεθυμάνει η ορμή, αλλά αναγκαία για να δείξουν ότι υπάρχουν. Ακόμα και έτσι, 15 χρόνια μετά από την τελευταία ισπανική γενική απεργία, η απόφαση αγκαλιάστηκε με τεράστιο ενθουσιασμό από τη βάση.

Η πιο καθοριστική πολιτική παρακαταθήκη αυτού του νεανικού κινήματος είναι ο τρόπος με τον οποίο ακυρώνει στην πράξη τη ρητορική του μίσους και του φόβου. Εδώ και χρόνια, η δημόσια σφαίρα είχε δηλητηριαστεί από τεχνητές ταυτοτικές συγκρούσεις, στρώνοντας το χαλί στην ακροδεξιά. Όταν όμως το πρόβλημα της στέγασης και της επιβίωσης έφτασε στο απροχώρητο, η ατζέντα άλλαξε βίαια.