Επαγγελματική εκπαίδευση ενός κατώτερου θεού: κακοπληρωμένοι, εξουθενωμένοι και υποτιμημένοι οι καθηγητές

Στην πράξη όμως, οι δεκάδες χιλιάδες σπουδαστές των επαγγελματικών σχολών, στη δευτεροβάθμια και μεταλυκειακή εκπαίδευση, εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται σχεδόν σαν παιδιά κατώτερου θεού.

Για τις ιδιωτικές ΣΑΕΚ η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη. Όπως καταγγέλλει η Ομοσπονδία Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Λειτουργών Ελλάδας (ΟΙΕΛΕ), η πλειονότητα των καθηγητών στις ιδιωτικές δομές πληρώνεται με το εξευτελιστικό ωρομίσθιο των 5 ευρώ καθαρά την ώρα – σχεδόν όσο ένας ανειδίκευτος εργάτης.

Σημειώνουν ότι τουλάχιστον 15.000 από τα 20.000 παιδιά που κόβονται κάθε χρόνο από την δημόσια ανώτατη εκπαίδευση κατευθύνονται στα ιδιωτικά ΣΑΕΚ,  με αποτέλεσμα την εκτίναξη των κερδών των ιδιωτικών αυτών μονάδων. Ένας και μόνο όμιλος που εξαγοράστηκε πρόσφατα από μεγάλο fund είχε έσοδα 57 εκατομμυρίων ευρώ και κέρδη προ φόρων 16 εκατομμύρια ευρώ,  τετραπλασιασμό κερδών σε ένα μόνο χρόνο.

Το CEDEFOP – τo Eυρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής  Κατάρτισης, ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2025 την πρώτη μεγάλη πανευρωπαϊκή έρευνα για τους καθηγητές της ΕΕΚ, Εuropean Vocational Teacher Survey – EVTS.

Δίνοντας τον λόγο στους εκπαιδευτικούς, έχει σκοπό να καταγράψει, από πρώτο χέρι, την καθημερινή πραγματικότητα που βιώνουν και να παρέχει επιστημονικά αξιόπιστα και συγκρίσιμα δεδομένα.

Η έρευνα θα ολοκληρωθεί το φθινόπωρο του 2026 και θα παρουσιαστεί εντός του 2027. Τα πρώτα πιλοτικά ευρήματα, που μόλις παρουσιάστηκαν, είναι ανησυχητικά. Το επάγγελμα του εκπαιδευτικού ΕΕΚ βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση, η οποία χαρακτηρίζεται από βαρύ φόρτο εργασίας, περιορισμένη αναγνώριση και υψηλό κίνδυνο επαγγελματικής εξουθένωσης. Στο πιλοτικό στάδιο της έρευνας, συμμετείχαν 735 καθηγητές και από τα 27 κράτη μέλη, αντιπροσωπεύοντας περισσότερες από 150 σχολές.

Οι εκπαιδευτικοί της ΕΕΚ αντιμετωπίζουν μια κρίση αναγνώρισης που απειλεί το μέλλον του επαγγέλματος, υπογραμμίζει η έρευνα.

Μόνο το 9% πιστεύει ότι η κοινωνία εκτιμά το έργο τους και μόλις το 13% θεωρεί τον μισθό του επαρκή. Αυτό επηρεάζει τις προσλήψεις προσωπικού, σε μια κρίσιμη περίοδο, καθώς τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν τη γήρανση του εκπαιδευτικού δυναμικού και τον ανταγωνισμό από τον ιδιωτικό τομέα.

Σχεδόν οι μισοί εκπαιδευτικοί έχουν αναλάβει πρόσθετες ευθύνες λόγω έλλειψης προσωπικού. Περισσότερο από το ένα τρίτο αναφέρει βαρύ διοικητικό φόρτο. Το αποτέλεσμα; Ένας στους τρεις εκπαιδευτικούς αισθάνεται ότι η επαγγελματική του εξέλιξη έχει σταματήσει.

Αυτά τα μοτίβα υποδηλώνουν μια πανευρωπαϊκή κρίση ευημερίας, που οφείλεται στον βαρύ φόρτο εργασίας, στις πολύπλοκες ανάγκες των μαθητών και στην περιορισμένη αναγνώριση. Ωστόσο, η αφοσίωση παραμένει ισχυρή. Όπου υπάρχουν συστήματα υποστήριξης, οι εκπαιδευτικοί ανταποκρίνονται θετικά: το 35% θεωρεί τη δουλειά του διανοητικά ενδιαφέρουσα και το 43% αναφέρει πρόσβαση σε ευκαιρίες επαγγελματικής ανάπτυξης.