Σπατάλη τροφίμων: πετάμε 2 εκατομμύρια τόνους φαγητού την ώρα που το 12,7% των ελλήνων δεν έχει να φάει

Περισσότεροι από 2 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων καταλήγουν κάθε χρόνο στα απόβλητα στην Ελλάδα, την ώρα που περίπου 930.000 τόνοι τροφικών αποβλήτων προέρχονται από τα νοικοκυριά και το 12,7% του πληθυσμού αντιμετωπίζει επισιτιστική ανασφάλεια.

Παράλληλα, το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων εκτιμάται ότι ευθύνεται μόλις για το 4%-5% της συνολικής σπατάλης, ενώ η χώρα καταλαμβάνει την τρίτη υψηλότερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ ως προς την κατά κεφαλήν παραγωγή τροφικών αποβλήτων, με περίπου 201 κιλά ανά κάτοικο ετησίως.

Τα παραπάνω επισημαίνει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο γενικός διευθυντής της Ένωσης Σούπερ-Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), Απόστολος Πεταλάς, υπογραμμίζοντας την ανάγκη συστηματικής καταγραφής των απωλειών, ενίσχυσης των δωρεών και αλλαγής του τρόπου διαχείρισης των αποβλήτων. Μάλιστα, προτείνει συγκεκριμένες παρεμβάσεις για τον κλάδο και επισημαίνει ότι χωρίς αξιόπιστα δεδομένα δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική αποτίμηση της προόδου προς τη μείωση της σπατάλης τροφίμων.

Πιο συγκεκριμένα, όπως εξηγεί, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία για το 2023, περισσότεροι από 2 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων σπαταλώνται ετησίως στην Ελλάδα, σε όλα τα στάδια της αλυσίδας αξίας των τροφίμων, από την πρωτογενή παραγωγή έως τα νοικοκυριά. Τα ελληνικά νοικοκυριά παράγουν κατά μέσο όρο 89 κιλά τροφικών αποβλήτων ανά κάτοικο ετησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί συνολικά σε περίπου 930.000 τόνους.

Την ίδια στιγμή, το 12,7% του πληθυσμού βρίσκεται αντιμέτωπο με επισιτιστική ανασφάλεια. Η εικόνα αυτή κατατάσσει την Ελλάδα στην τρίτη υψηλότερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την κατά κεφαλήν συνολική σπατάλη τροφίμων, με περίπου 201 κιλά ανά κάτοικο ετησίως, όταν συνυπολογίζονται όλα τα στάδια της αλυσίδας τροφίμων.

Τα πρώτα αποτελέσματα από πιλοτική καταγραφή σε 15 καταστήματα έδειξαν ότι η εβδομαδιαία ποσότητα αποβλήτων ανά κατάστημα κυμαίνεται από έναν έως 15 τόνους, ανάλογα με τον τζίρο. Με βάση εκτίμηση για 245 δήμους και 2.500 καταστήματα, η ετήσια παραγωγή αποβλήτων από τα σούπερ μάρκετ υπολογίζεται σε περίπου 100.000 τόνους.

Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι οι μεγαλύτερες απώλειες εντοπίζονται στα οργανικά της μαναβικής, τα οποία αντιστοιχούν στο 48,9% των απωλειών τροφίμων. Πολύ μικρότερες ποσότητες αφορούν γαλακτοκομικά, κρέας, αρτοσκευάσματα και έτοιμα τρόφιμα.

Σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή της ΕΣΕ, σημαντικό μέρος των υλικών που αποσύρονται από τα καταστήματα θα μπορούσε να αξιοποιηθεί αντί να οδηγηθεί στην απόρριψη.

Ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμη οριστική καταγραφή ούτε των ποσοτήτων τροφίμων που δωρίζονται ούτε εκείνων που θα μπορούσαν, με βάση τις υφιστάμενες συνθήκες, να διανεμηθούν σε ανθρώπους. Η δημιουργία σαφέστερης εικόνας για τις πραγματικές ποσότητες και τις δυνατότητες αξιοποίησης των τροφίμων αποτελεί, επομένως, βασική προϋπόθεση για τον περιορισμό της σπατάλης.

Στο πεδίο της διαχείρισης των αποβλήτων, η Ελλάδα ακολουθεί το μοντέλο της δημοτικής διαχείρισης, όπως συμβαίνει επίσης στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία και τη Σουηδία. Αντίθετα, σε χώρες όπως η Γερμανία και η Ολλανδία, η ευθύνη βρίσκεται περισσότερο στο ίδιο το σούπερ μάρκετ, το οποίο προμηθεύεται τις σχετικές υπηρεσίες από την αγορά. Όπως εξηγεί ο κ. Πεταλάς, στην Ελλάδα η δημοτική χρέωση βασίζεται κυρίως στα τετραγωνικά μέτρα των καταστημάτων και όχι στην πραγματική ποσότητα αποβλήτων που παράγεται.