Η συμφωνία ηπα - ιράν υπεγράφη όμως τα δύσκολα είναι μπροστά - τα κρίσιμα ζητήματα που μένουν «ανοιχτά»

Ενώ ο χρόνος μετρά αντίστροφα για την επικύρωση της κατ’ αρχήν συμφωνίας ΗΠΑ και Ιράν, την Παρασκευή στην Γενεύη, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει ρευστή, καθώς το μνημόνιο κατανόησης (MoU), αφήνει πολλά κρίσιμα ζητήματα ανοιχτά για τη συνέχεια, με τις αντιφατικές δηλώσεις της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης για τους όρους της συμφωνίας, να εντείνουν τις ανησυχίες.

Το μνημόνιο κατανόησης υπογράφηκε ηλεκτρονικά, από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η συμφωνία φαίνεται πιθανό να μειώσει την άμεση βία, να επανανοίξει τις θαλάσσιες διαδρομές και να δημιουργήσει χώρο για περαιτέρω διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, παραμένουν σημαντικά ερωτήματα σχετικά με το αν το Ισραήλ θα τηρήσει τη συμφωνία, καθώς και για το τι θα αποφασιστεί σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, την άρση των κυρώσεων, το μέλλον των Στενών του Ορμούζ και την τύχη των περιφερειακών συμμάχων της Τεχεράνης, συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολάχ, σημειώνει το Al Jazeera που παραθέτει όσα γνωρίζουμε για τα κρίσιμα ζητήματα που μένουν ανοιχτά.

Το ουράνιο πρέπει να εμπλουτιστεί σε ποσοστό 3 έως 5% για χρήση σε πυρηνική ενέργεια. Πρέπει να φτάσει το 90% για να θεωρηθεί κατάλληλο για όπλα. Πιστεύεται ότι το Ιράν διαθέτει περίπου 440 κιλά (970 λίβρες) ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, επίπεδο στο οποίο η μετάβαση στο 90% γίνεται πολύ ταχύτερη. Το τι θα γίνει με αυτό το απόθεμα αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία τριβής στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποίησε επίσης ότι μπορεί να υπάρξει στρατιωτική δράση αν αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις για μια τελική πυρηνική συμφωνία.

O Ιρανός πρόεδρος Πεζεσκιάν επισκέπτεται την έκθεση για τα επιτεύγματα του Ιράν στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας στην Τεχεράνη, στις 9 Απριλίου 2025 / WANA (Πρακτορείο Ειδήσεων Δυτικής Ασίας)/Φωτογραφία που παραχωρήθηκε μέσω του REUTERS

Ένα στοιχείο που αξίζει να αναφερθεί σχετικά με τη συμφωνία είναι η απουσία αναφοράς στο βαλλιστικό πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και το δίκτυο των περιφερειακών του συμμάχων.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, οι θέσεις των ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις φέρεται να περιελάμβαναν απαιτήσεις για το Ιράν να σταματήσει την υποστήριξη προς ομάδες όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, η Χαμάς στη Γάζα, οι Χούθι στην Υεμένη και μια σειρά ένοπλων ομάδων στο Ιράκ και τη Συρία.

Ωστόσο, οι συζητήσεις σχετικά με το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και την υποστήριξη προς συμμαχικές ομάδες έχουν αφαιρεθεί από το διαπραγματευτικό πλαίσιο.

Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν στο επίκεντρο της συμφωνίας. Η επαναλειτουργία του ζωτικού θαλάσσιου περάσματος, μέσω του οποίου πριν τον πόλεμο μεταφερόταν περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, έγινε γρήγορα μία από τις βασικές στρατηγικές προτεραιότητες του Τραμπ.