Όταν η γήρανση συναντά τη φτώχεια: αποκαλυπτική έρευνα για τη δυτική ελλάδα
Φτώχεια είναι να είσαι ανοχύρωτος στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής ·να χάνεις το σπίτι, το βιος σου, τα μέσα βιοπορισμού από πλημμύρες, πυρκαγιές, καιρικά φαινόμενα που αποκαλούμε ακραία, αλλά είναι πλέον προβλέψιμα και επαναλαμβανόμενα.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ελληνικής Γεροντολογικής και Γηριατρικής Εταιρείας και της Τράπεζας Τροφίμων. Εστιάζει στη Δυτική Ελλάδα και συγκεκριμένα σε τρεις περιφερειακές ενότητες: Αχαΐα, Ηλεία και Αιτωλοακαρνανία. Δίνει έμφαση στους κατοίκους των απομακρυσμένων και αγροτικών περιοχών και στα άτομα μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας.
Η ζωή στην ύπαιθρο είναι όμορφη, αρκεί να μην είσαι φτωχός και ηλικιωμένος (τοπίο της Θάσου, φωτογράφος: Feri & Tasos, πηγή: Unsplash)
Τα ευρήματα της έρευνας είναι αποκαλυπτικά, όχι μόνο για τις αγροτικές περιοχές της Δυτικής Ελλάδας, αλλά και για το πώς ζει πάνω από το 1/3 του πληθυσμού της υπαίθρου. Με βάση τα τελευταία στοιχεία της Eurostat το ποσοστό κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στις αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές της Ελλάδας ανέρχεται στο 33,7%. Στις πόλεις είναι κατά μέσο όρο 23,9%. Πρόκειται για μια ψαλίδα που που ξεπερνά τις 9 ποσοστιαίες μονάδες.
Η συλλογή δεδομένων για την έρευνα της Co2gether διήρκεσε πάνω από δύο χρόνια (Απρίλιος 2023-Ιούλιος 2025), σε συνεργασία με τοπικούς φορείς και κοινωνικές υπηρεσίες 8 δήμων. Διεπιστημονική ομάδα του προγράμματος (γεροντολόγος, ψυχολόγος, νοσηλεύτρια) μαζί με κοινωνικούς λειτουργούς, επισκέφθηκαν επανειλημμένα κατ’οίκον 448 άτομα, στην πλειονότητά τους ωφελούμενους προνοιακών επιδομάτων. Κριτήρια για τη συμμετοχή είναι να έχουν χαμηλό διαθέσιμο εισόδημα, κάτω από 600 ευρώ το μήνα ή 600 ευρώ μετά την πληρωμή ενοικίου. Το 65,2% είναι γυναίκες, η διάμεση ηλικία είναι τα 60 έτη και το 44,1% είναι 60 ετών και άνω. Από όσους δήλωσαν τόπο κατοικίας, το 74% ζει στην Αχαΐα.
Η Πελοπόννησος είναι η 9η φτωχότερη περιοχή της Ευρώπης, με βάση τον δείκτη AROPE, με 4 στους 10 να βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού πηγή: Εurostat
Η Δυτική Ελλάδα ως και το 2024 συγκαταλεγόταν στις φτωχότερες περιφέρειες, με ποσοστά κινδύνου φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού άνω του 35%. Το 2025 τα ποσοστά υποχώρησαν στο 27,9%, αλλά παραμένουν υψηλότερα του ελληνικού μέσου όρου (27,5%). Ωστόσο, όπως διευκρινίζουν οι ερευνητές, στο ποσοστό αυτό περιλαμβάνεται ο πληθυσμός των πόλεων, ενώ για τους κατοίκους της υπαίθρου ο κίνδυνος φτώχειας είναι σημαντικά μεγαλύτερος.
Για το 2025 τα πρωτεία στη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό κατέχει η Πελοπόννησος, με 38,1%. Πρόκειται για την ένατη χειρότερη επίδοση στην Ευρώπη, ανάμεσα στη Γουαδελούπη (υπερπόντια περιφέρεια της Γαλλίας στην Καραϊβική) και τη νοτιοανατολική Ρουμανία.
Η Eurostat δεν παραθέτει ξεχωριστά στοιχεία για τους ηλικιωμένους ανά περιφέρεια. Από την ΕΛΣΤΑΤ γνωρίζουμε ότι σε πανελλαδικό επίπεδο η φτώχεια των ηλικιωμένων (65+) αυξάνεται: από 17,6% το 2023, έφτασε 18,8% το 2024 και 20,9 το 2025. Τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που κατοικούν στην ύπαιθρο κινδυνεύουν διπλά.
Oι φτωχοί ηλικιωμένοι της ελληνικής υπαίθρου ζουν κατά κανόνα σε παλιά σπίτια, με ανεπαρκή θέρμανση (vasilis-caravitis, unsplash)
