Στο χειρότερο επίπεδο της δεκαετίας τα εργασιακά δικαιώματα στην ευρώπη - πορτοκαλί κάρτα στην ελλάδα

Σκούρα είναι τα πράγματα για τους εργαζόμενους στην Ευρώπη, με τον Δείκτη Δικαιωμάτων να έχει κατρακυλήσει στα χαμηλότερα επίπεδα της δεκαετίας και να σημειώνει τη μεγαλύτερη επιδείνωση παγκοσμίως.

Ο Παγκόσμιος Δείκτης Δικαιωμάτων (Global Rights Index), καταρτίστηκε για πρώτη φορά το 2014, από την ΙΤUC, τη Διεθνή Συνομοσπονδία Συνδικάτων, που εκπροσωπεί πάνω από 207 εκατομμύρια εργαζόμενους σε 136 χώρες.

Έκτοτε ο Δείκτης δημοσιεύεται σε ετήσια βάση, αξιολογώντας κατά πόσο προστατεύονται ή όχι σε κάθε χώρα τα διεθνώς αναγνωρισμένα θεμελιώδη εργασιακά δικαιώματα.

Η ΙΤUC καταγράφει με τεκμηρίωση – μέσω ερωτηματολογίων που αποστέλλονται σε 340 εθνικές συνδικαλιστικές οργανώσεις σε 169 χώρες, – τυχόν παραβιάσεις εργασιακών δικαιωμάτων, από κυβερνήσεις και εργοδότες, αναφέροντας λεπτομέρειες. Έμφαση δίνεται σε κατοχυρωμένες αρχές του εργατικού δικαίου, όπως το δικαίωμα στο συνεταιρίζεσθαι, το δικαίωμα στις συλλογικές διαπραγματεύσεις και το δικαίωμα στην απεργία.

Παράλληλα νομικοί εμπειρογνώμονες αναλύουν τις εθνικές νομοθεσίες και εντοπίζουν τις διατάξεις που δεν προστατεύουν επαρκώς τα διεθνώς αναγνωρισμένα συλλογικά εργασιακά δικαιώματα. Οι αναφορές για κάθε χώρα αντιπαραβάλλονται με έναν κατάλογο 97 υποδεικτών, που προέρχονται από τις συμβάσεις και τη νομολογία της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας και αντιπροσωπεύουν παραβιάσεις των δικαιωμάτων των εργαζομένων στη νομοθεσία και στην πράξη.

Στη συνέχεια οι χώρες κατατάσσονται σε κατηγορίες από το 1 ως το 5+, ανάλογα με τη  συμμόρφωση με τα διεθνή εργασιακά δικαιώματα. Στην πρώτη κατηγορία  ανήκουν οι χώρες όπου τα εργασιακά δικαιώματα είναι σε γενικές γραμμές εγγυημένα, και καταγράφονται μόνο σποραδικές παραβιάσεις.

Οι χώρες που ανήκουν στην κατηγορία 5 και 5+ είναι οι χειρότερες στον κόσμο για να εργαστεί κανείς. Ακόμα και αν η νομοθεσία προβλέπει κάποια δικαιώματα, οι εργαζόμενοι δεν έχουν πρακτικά καμία πρόσβαση σε αυτά και εκτίθενται σε αυταρχικά καθεστώτα και αθέμιτες εργασιακές πρακτικές. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν χώρες όπως η Μυανμάρ, οι Φιλιππίνες, η Αίγυπτος, η Νιγηρία και η Τουρκία.

Σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες της ITUC, η Ελλάδα υστερεί σημαντικά στο θέμα των συλλογικών διαπραγματεύσεων, που προβλέπονται μεν στα χαρτιά αλλά στην πράξη υφίστανται πολύ αυστηρούς περιορισμούς, αφήνοντας ακάλυπτους τους περισσότερους εργαζόμενους. Επίσης καταγράφονται εμπόδια και παραβιάσεις στο συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα στην απεργία, με μια σειρά εξαιρέσεων και νομικών περιορισμών.

Αν και η Ευρώπη παραμένει, κατά μέσο όρο, η λιγότερο καταπιεστική περιοχή για τους εργαζομένους, τα τελευταία τέσσερα χρόνια παρατηρείται σταθερή επιδείνωση. Η μέση βαθμολογία έπεσε στο 2,78, η χειρότερη από την έναρξη μέτρησης του Δείκτη και χαμηλότερη από το 2,73 του 2024.

Σχεδόν τα τρία τέταρτα των ευρωπαϊκών χωρών παραβίασαν το δικαίωμα στην απεργία και σχεδόν το ένα τρίτο από αυτές συνέλαβαν ή κράτησαν εργαζομένους.