«τσεκούρι» στα κοινωνικά επιδόματα: κατακόρυφη μείωση δικαιούχων και δαπανών

Μειωμένες κατά -5,5% σε ετήσια βάση ήταν οι δαπάνες για κοινωνικά επιδόματα το β’ τρίμηνο του 2026, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή (ΓΠΚΒ).

Συγκεκριμένα, ο Οργανισμός Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΟΠΕΚΑ) κατέβαλε συνολικά 645 εκατομμύρια ευρώ σε 748.830 δικαιούχους, έναντι 650,5 εκατ. σε 790.056 δικαιούχους το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025.

Το συνολικό ποσοστό των μειώσεων δεν μας δίνει την πλήρη εικόνα, αφού στα τρία βασικά κοινωνικά επιδόματα που αφορούν τη στέγαση, το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα και το επίδομα παιδιού, οι μειώσεις είναι ως και διπλάσιες. Η μείωση αντισταθμίζεται από τις αυξήσεις στα επιδόματα αναπηρίας και ανασφάλιστων υπερηλίκων, επειδή αυξήθηκαν οι δικαιούχοι.

Η συρρίκνωση των δημόσιων δαπανών για οικογενειακά, προνοιακά και στεγαστικά επιδόματα δεν είναι συγκυριακή. Οι δαπάνες του ΟΠΕΚΑ για τις συγκεκριμένες κατηγορίες επιδομάτων ακολουθούν πτωτική πορεία την τελευταία πενταετία, την ίδια περίοδο που ο πληθωρισμός και η ακρίβεια θεριεύουν. Η ονομαστική άνοδος των εισοδημάτων, που όμως δεν συνεπάγεται αύξηση της αγοραστικής δύναμης, στέρησε από χιλιάδες οικογένειες την πρόσβαση σε επιδόματα, ακριβώς την στιγμή που την έχουν περισσότερο ανάγκη. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη εμφανίζεται ως προστάτης της οικογένειας, των παιδιών και των αδυνάτων, βάζοντας στο επίκεντρο της επικοινωνιακής της ατζέντας το δημογραφικό και το στεγαστικό ζήτημα. Στην πράξη όμως συνεχίζεται η απίσχναση ακόμα και αυτού του ελάχιστου δικτύου ασφαλείας των προνοιακών επιδομάτων.

Οι δαπάνες για επιδόματα στέγασης μειώθηκαν κατά 9,9%, στα 60,9 εκατ. ευρώ, από 70,8 εκατ. το β’ τρίμηνο του 2025. Οι δικαιούχοι μειώθηκαν κατά 24.926 άτομα, στους 170.606 από 195.533.

Οι δαπάνες για το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα μειώθηκαν κατά 10,1% στα 99,2 εκατ. ευρώ, από 109,3 εκατ. Οι δικαιούχοι μειώθηκαν κατά 14.528 άτομα, στους 145.486 έναντι 160.014.

Οι δαπάνες για επιδόματα παιδιού μειώθηκαν κατά 8,4%, στα 92 από 100,5 εκατομμύρια. Οι δικαιούχοι μειώθηκαν κατά 17.522 άτομα, στους 153.601 από 171.123 άτομα.

Αν εξετάσουμε τις δαπάνες και τους δικαιούχους σε βάθος πενταετίας, διαπιστώνουμε κατακόρυφες μειώσεις, σε όλες τις κατηγορίες. Σύμφωνα με την αντίστοιχη έκθεση του ΓΠΚΒ για το β΄ τρίμηνο του 2021, ως και τον Ιούνιο είχαν δοθεί από τον ΟΠΕΚΑ συνολικά 1,565 δισ. ευρώ σε βάθος εξαμήνου, δηλαδή περίπου 782 εκατομμύρια ευρώ ανά τρίμηνο. Η διαφορά με σήμερα είναι περίπου 137 εκατομμύρια ευρώ ή μείωση -17,5%.

Αν εστιάσουμε σε δύο από τα βασικότερα επιδόματα, στέγασης και Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, θα θούμε ότι σήμερα ο ΟΠΕΚΑ δαπανά περίπου 40% λιγότερα χρήματα από ό,τι πριν από πέντε χρόνια. Σύμφωνα με τις εκθέσεις του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, η τριμηνιαία δαπάνη για τις δύο παροχές υποχώρησε από περίπου 273 εκατ. ευρώ το 2021 σε 160,1 εκατ. ευρώ το β΄ τρίμηνο του 2026.

Πίσω από τους αριθμούς βρίσκεται ένας μηχανισμός που λειτουργεί αθόρυβα. Τα εισοδηματικά όρια μένουν στάσιμα ή αναπροσαρμόζονται ελάχιστα, ενώ οι ονομαστικοί μισθοί και τα τεκμαρτά εισοδήματα ανεβαίνουν. Κάθε χρόνο χιλιάδες νοικοκυριά βγαίνουν εκτός παροχών χωρίς να έχουν γίνει πραγματικά οικονομικά ισχυρότερα.