Εξωτερική πολιτική περιορισμένης ευθύνης σε μια χώρα μειωμένων προσδοκιών

Παρακολούθησα τη συζήτηση στη Βουλή και την επίμονη προσπάθεια του πρωθυπουργού να πείσει ότι επί των ημερών του η χώρα έγινε ισχυρότερη.

Όμως, θα ήταν λάθος να πούμε ότι η χώρα σήμερα είναι μια ισχυρή δύναμη. Ή μια δύναμη που τη λαμβάνουν σοβαρά υπόψη.

Αναλογιστείτε εδώ εάν δίνει κύρος στη χώρα να βλέπουν στο εξωτερικό οι κάθε λογής διαμορφωτές πολιτικής τους Έλληνες επιστήμονες να διαπρέπουν αλλά και να εξηγούν γιατί δεν μπορούν να γυρίσουν πίσω στη χώρα τους, γιατί δεν θα βρουν ανάλογες συνθήκες εργασίας και αμοιβές και τελικά ανάλογες προοπτικές με αυτές που συναντούν στο εξωτερικό.

Για να μη μιλήσουμε για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και το πώς έδωσε ένα ακόμη επιχείρημα σε όσους πιστεύουν ότι στη χώρα μας υπάρχει ενδημική διαφθορά και μάλιστα σε υψηλά επίπεδα. Και μια διεφθαρμένη χώρα δεν είναι μια χώρα με κύρος.

Όντως, η χώρα μας δεν μπορεί παρά να αναζητά συμμάχους. Ας μην ξεχνάμε ότι εξακολουθεί να δέχεται αμφισβήτηση της κυριαρχίας από την Τουρκία, μια χώρα ρητά αναθεωρητική. Να το πω διαφορετικά, ούτε η Ισπανία, ούτε η Γερμανία, ούτε η Τσεχία έχουν να αντιμετωπίσουν κάποια γειτονική χώρα που να υποστηρίζει ότι θα έπρεπε να της ανήκει τμήμα του εθνικού χώρου. Επομένως όντως η Ελλάδα χρειάζεται συμμαχίες.

Όμως, συμμαχία δεν σημαίνει ότι απλώς ακολουθείς επιλογές. Ότι νομιμοποιείς οποιαδήποτε τοποθέτηση. Ότι δεν έχεις κανένα βαθμό ανεξαρτησίας ως προς την εξωτερική πολιτική.

Πρωτίστως, η χώρα μας δεν παίρνει πρωτοβουλίες. Συμμετέχει σε διασκέψεις, αλλά πρωτοβουλίες δεν παίρνει. Ούτε πιέζει την Ευρωπαϊκή Ένωση στη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Στην καλύτερη περίπτωση συμφωνεί ή στηρίζει πρωτοβουλίες που έχουν πάρει άλλες χώρες. Και το λέω αυτό χωρίς να θέλω να υποτιμήσω τη δουλειά που μπορεί να έχει γίνει πρωτίστως από το υπουργείο Εξωτερικών.

Για να μην αναφερθώ στο γεγονός ότι ακόμη και εκεί που η Ελλάδα όντως κρατούσε μια πιο ισορροπημένη πολιτική, σε διπλωματικό επίπεδο, έρχονταν μετά οι ίδιοι οι υπουργοί της κυβέρνησης – συνήθως χωρίς αρμοδιότητα επί της εξωτερικής πολιτικής αλλά που διεκδικούν να μιλούν περί παντός επιστητού – και ανατίναζαν κάθε έννοια ισορροπίας, όπως π.χ. όταν νομιμοποιούσαν και υποστήριζαν ακόμη και τις πιο επιθετικές πολιτικές του Ισραήλ.

Το κυριότερο: η χώρα μας αυτή τη στιγμή, όπως και εάν την κοιτάξει κανείς, είτε περπατήσει τους δρόμους της, είτε διαβάσει δημοσκοπήσεις, δεν αποπνέει δυναμισμό. Ανησυχία, ανασφάλεια και αγωνία αποπνέει. Δεν είναι μια χώρα ανθρώπων που πιστεύουν ότι θα δουλέψουν και θα αγωνιστούν για να είναι καλύτερο το αύριο. Είναι μια χώρα ανθρώπων που αισθάνονται ότι αναγκάζονται να δουλεύουν όλο και πιο σκληρά απλώς και μόνο για να επιβιώσουν. Μια τέτοια χώρα δεν έχει αυτοπεποίθηση και άρα δεν μπορεί να παίξει και πρωταγωνιστικό ρόλο.