Ουφ, ζέστη: η θερμική καταπόνηση προτιμά τους φτωχούς – πιο δροσερές γειτονιές ζητάνε οι πολίτες της αθήνας

Η ακραία ζέστη δεν είναι ένα απλό καιρικό φαινόμενο, αλλά έχει και ανθρωπογενή χαρακτήρα. Η ζέστη επηρεάζει δυσανάλογα τις περιοχές με λιγότερο πράσινο και πυκνή δόμηση, με την Αθήνα να είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Δεν χρειάζεται να είσαι πολεοδόμος ή περιβαλλοντολόγος, για να αντιληφθείς ότι τα τσιμεντένια κουτιά των πολυκατοικιών που αποκαλούμε σπίτια μας, μετατρέπονται σε θερμοσυσσωρευτές, που τη μέρα απορροφούν τη ζέστη του ήλιου και το βράδυ την εκλύουν στην ατμόσφαιρα.

Αρκεί να διασχίζεις πεζός της κεντρικές αρτηρίες της πόλης, να περιμένεις το λεωφορείο ή να οδηγείς με μηχανάκι, για να νιώσεις την πίσσα της ασφάλτου να πυρώνει κάτω από τα πόδια σου, το μείγμα καυτού αέρα και ρύπων να σε πνίγει και τις αντοχές σου να εξαντλούνται. Όλα τα συμπτώματα που συνοδεύουν τη θερμική καταπόνηση, την οποία πληρώνουμε ακριβά, ακόμα και με ανθρώπινες ζωές.

Αρκεί να βλέπεις τους διαβάτες το μεσημέρι, πώς κυνηγάνε τη σκιά, για να καταλάβεις πόσο πολύτιμο είναι το κάθε δέντρο. Τέλος, αρκεί να βρεθείς σε έναν από τους λιγοστούς πνεύμονες πρασίνου στην καρδιά της Αθήνας, τον Εθνικό Κήπο ή το Πεδίο του Άρεως, για να νιώσεις τη θερμοκρασία να μειώνεται αισθητά, ακόμα και τις ημέρες με καύσωνα.

Όλα τα παραπάνω, τα νιώθουμε κυριολεκτικά στο πετσί μας. Σπάνια όμως μας δίνεται η ευκαιρία να συζητήσουμε, με δομημένο και ορθολογικό τρόπο, για το πώς μπορούμε να τα αντιμετωπίσουμε. Όχι ο καθένας μόνος του ως ιδιώτης, αλλά όλοι μαζί, ως κάτοικοι και πολίτες της πόλης. Εξίσου σπάνια δίνεται ο λόγος στους πολίτες, για το τι ζητούν από την πολιτεία να πράξει – σε τοπικό και κεντρικό επίπεδο – για να μειωθούν οι αρνητικές επιπτώσεις των ακραίων θερμοκρασιών, για να γίνουν οι πόλεις μας πιο βιώσιμες.

Μια διαφορετική προσέγγιση για το πώς μας επηρεάζει η ζέστη, όλους μαζί και τον καθένα ξεχωριστά, και τι θεωρούμε ότι μπορεί και πρέπει να γίνει, επιχειρεί έρευνα κοινής γνώμης, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος GRID (Green Routes Intelligent Districts),

H έρευνα καταγράφει τις εμπειρίες και τη στάση των Αθηναίων, απέναντι στη θερμική καταπόνηση, δηλαδή την έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες.

Το ευρωπαϊκό έργο GRID αξιοποιεί καινοτόμες μεθόδους και εργαλεία για την αντιμετώπιση της αστικής θερμικής πίεσης και την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας των πόλεων.

Το ερωτηματολόγιο της έρευνας σχεδιάστηκε από το Ινστιτούτο ΕΝΑ, σε συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και την Commonspace και η έρευνα πεδίου διενεργήθηκε από την εταιρεία ερευνών Prorata, στην ευρύτερη περιοχή της μητροπολιτικής Αθήνας.

Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι η θερμική καταπόνηση αγγίζει σχεδόν το σύνολο των πολιτών, όμως οι επιπτώσεις της δεν κατανέμονται ισότιμα. Η ακραία ζέστη δεν είναι κοινωνικά ουδέτερη: επηρεάζει δυσανάλογα όσους και όσες διαθέτουν λιγότερους πόρους, περιορισμένη πρόσβαση σε ποιοτικούς δημόσιους χώρους ή ζουν σε περιοχές με αυξημένη θερμική επιβάρυνση.

Από τις απαντήσεις των Αθηναίων, γίνεται σαφές ότι η ζέστη γίνεται όλο και πιο επιβαρυντική για την υγεία και την ευημερία των κατοίκων. Η ακραία ζέστη υποβαθμίζει την ποιότητα ζωής στην πόλη, ενώ η πολιτεία αφήνει σε μεγάλο βαθμό απροστάτευτους τους πολίτες από τη ζέστη, στους δημόσιους-κοινόχρηστους χώρους.  Η σκίαση στους δρόμους δεν είναι απλώς ελλιπής, αλλά είδος εν ανεπαρκεία. Το 91% όσων ανήκουν στα χαμηλότερα εισοδήματα, το 89% των κατοίκων του κέντρου της Αθήνας, το 88% των κατοίκων της Καλλιθέας, θεωρούν ότι η γειτονιά τους υποφέρει από έλλειψη σκιας.