Θα πεθάνει η κουβανική επανάσταση;

Είναι τόσο σκληρή η πραγματικότητα στην Κούβα που προτιμά ένας νέος τα χέρια της ICE; Και αν ναι, αυτό οφείλεται στο μοντέλο της ή στη μανία της Ουάσιγκτον να φέρει στα όριά της την κουβανική κοινωνία;

Η εσωτερική κατάσταση της Κούβας είναι πράγματι χαοτική. Η χώρα βιώνει μια μακρά οικονομική συρρίκνωση, μαζική μετανάστευση, κατάρρευση των υποδομών, αποδυνάμωση της κρατικής ικανότητας και εκτεταμένη κοινωνική δυσαρέσκεια λόγω των ελλείψεων σε ηλεκτρική ενέργεια, τρόφιμα και φάρμακα.

Κύρια αιτία –αλλά όχι η μοναδική- όλων αυτών των δεινών είναι οι πολιτικές της Ουάσιγκτον που επιδεινώνονται από τον οικονομικό στραγγαλισμό που επιβάλλει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να αλλάξει την ηγεσία στην Αβάνα, αλλά και να εισβάλει στο νησί. Υπενθυμίζεται ότι η Ουάσιγκτον έχει απαγγείλει κατηγορίες κατά του Ραούλ Κάστρο για ανθρωποκτονία, επαναλαμβάνοντας την ίδια τακτική με εκείνη εναντίον του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο που κατηγορούνταν από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ ήδη από το 2020. Η κατηγορία κατά του Κάστρο αφορά την κατάρριψη το 1996 δύο αεροσκαφών της οργάνωσης Brothers to the Rescue, κατά την οποία σκοτώθηκαν τέσσερις άνθρωποι.

Αυτή τη φορά, όμως, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν λιγότερα ζητήματα παραβίασης του διεθνούς δικαίου. Ο Κάστρο, σε αντίθεση με τον Μαδούρο, δεν απολαμβάνει της ασυλίας που διαθέτει ένας αρχηγός κράτους· είναι βουλευτής της Εθνικής Συνέλευσης της Λαϊκής Εξουσίας της Κούβας και στρατηγός. Καμία από αυτές τις ιδιότητες δεν του παρέχει διεθνή ασυλία.

Στο εσωτερικό, το Κομμουνιστικό Κόμμα κυριαρχεί στους πολιτικούς θεσμούς, στα ΜΜΕ και στα σώματα ασφαλείας. Ο επιχειρηματικός όμιλος που συνδέεται με τον στρατό, ο Grupo de Administración Empresarial S.A., αποτελεί στρατηγικό εργαλείο που ελέγχει τους πιο δυναμικούς τομείς της κουβανικής οικονομίας, από τα ξενοδοχεία και τα καταστήματα λιανικής έως τα τελωνεία και τα λιμάνια.

Έτσι, για πολλούς Κουβανούς το επαναστατικό αφήγημα έχει χάσει τη δυναμική του, ενώ το κράτος επικεντρώνεται στην παρακολούθηση, τον εξαναγκασμό, τον έλεγχο της πληροφορίας, την καταστολή και τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως αναφέρεται καταγγελίες οργανώσεων.

Πάντως ο άνθρωπος που συμβούλευε τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα κατά την προσέγγιση ΗΠΑ–Κούβας το 2014 έχει υποστηρίξει ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να στοχεύσουν στη βελτίωση της καθημερινής ζωής των Κουβανών και στην αλλαγή καθεστώτος.

Το Open democracy ισχυρίζεται ότι θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μια δημοκρατική μετάβαση, με τη μορφή μιας υβριδικής δημοκρατίας – μιας δημοκρατίας που ακολουθεί δημοκρατικές διαδικασίες, ιδίως στις εκλογικές διαδικασίες, αλλά χωρίς δικαστική εξουσία και κοινοβούλιο με την αυτονομία και τη δύναμη που αναμένονται σε μια γνήσια δημοκρατία. Θα είχε κοινοβουλευτικο-προεδρικό χαρακτήρα, θα στηριζόταν σε ορισμένες συνταγματικές εγγυήσεις, σε σταδιακή αποκέντρωση και στην εμφάνιση νέων πολιτικών κομμάτων και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.

Βέβαια, δεν πρέπει να ξεχνιέται ότι μέσα σε όλα τα προβλήματά της, η Κούβα κατάφερε σπουδαία επιτεύγματα που είχαν άμεσο αντίκτυπο στον απλό πολίτη.

Το κουβανικό σύστημα δημόσιας υγείας και η εκστρατεία αλφαβητισμού του 1961 βελτίωσαν σημαντικά και μόνιμα την παιδική επιβίωση και το μορφωτικό επίπεδο του πληθυσμού.