Τάνια γκονχράιπ: πόλεμος, ακρίβεια και κοινωνίες διχασμένες

Η Γκονχράιπ, την οποία συναντήσαμε στις Βρυξέλλες με αφορμή συνέδριο για τη Δημοκρατία του EBS, μιλά επίσης για τους κινδύνους από την ΤΝ ενόψει των εκλογικών αναμετρήσεων σε σειρά ευρωπαϊκών χωρών.

Συντελούνται συνεχώς πολλές αλλαγές. Ο πόλεμος επέστρεψε στην Ευρώπη, φέρνοντας μαζί του αβεβαιότητες. Παρατηρούμε επίσης επίμονες ανισότητες και πολίτες που αισθάνονται ότι το σύστημα δεν λειτουργεί πλέον προς όφελός τους, καθώς το κόστος ζωής αυξάνεται χωρίς να ακολουθεί ανάλογη αύξηση μισθών. Βλέπουμε επίσης κοινωνίες διχασμένες. Υπάρχει πόλωση αλλά και παραπληροφόρηση.

Για τη διαμόρφωση του Συμφώνου συνομιλούμε με πέντε ομάδες φορέων, με πολίτες, συμπεριλαμβανομένων των νέων, με αρχές, θεσμούς, την κοινωνία των πολιτών, ακαδημαϊκούς και τον επιχειρηματικό κόσμο. Το πρώτο εξάμηνο του 2027 θα παρουσιαστεί σχετική έκθεση. Επειτα, εναπόκειται στα 46 κράτη – μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης να αποφασίσουν για περαιτέρω ενέργειες, βάσει των πορισμάτων και των προτάσεων.

Την επόμενη χρονιά επτά ευρωπαϊκές χώρες προσέρχονται στις κάλπες και η Ισπανία τον Νοέμβριο. Υπάρχει ανησυχία για την παραπληροφόρηση και τις εξωτερικές παρεμβάσεις. Ποια είναι η εκτίμησή σας;

Παρατηρείται επίσης μεροληπτική κάλυψη των ειδήσεων. Η παραπληροφόρηση ενισχύεται επιπλέον από την τεχνητή νοημοσύνη. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου διαθέτει νομολογία σχετικά με την παραπληροφόρηση και τις επιπτώσεις της στις εκλογές, η οποία μπορεί να είναι πολύ χρήσιμη. Υπάρχει παρατήρηση και παρακολούθηση των εκλογών από την Κοινοβουλευτική Συνέλευση. Τα κράτη – μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης εργάζονται για τη διαμόρφωση του πρώτου διεθνούς νομικού εργαλείου σχετικά με τη χειραγώγηση πληροφοριών και τις παρεμβάσεις από το εξωτερικό.

Απομένει να συμφωνήσουν τη μορφή του, ωστόσο όλοι αναγνωρίζουν τον επείγοντα χαρακτήρα του ζητήματος. Υπάρχουν επίσης καινοτόμοι τρόποι δράσης. Το Συμβούλιο της Ευρώπης διοργάνωσε hackathons με τη συμμετοχή ομάδων νέων, εστιάζοντας στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και της ρητορικής μίσους στο Διαδίκτυο. Παράλληλα, εργαζόμαστε για την ενίσχυση του γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης και την πληροφόρηση. Οι κίνδυνοι ενόψει των εκλογών του 2027 είναι πραγματικοί και είναι εξαιρετικά σημαντικό να υπάρξει προετοιμασία, αποφεύγοντας τον αυτοσχεδιασμό.

Η ανθεκτικότητα οικοδομείται στο διάστημα μεταξύ των εκλογικών αναμετρήσεων, και όχι μόνο στη διάρκειά τους. Απαιτείται μια προσέγγιση που να εμπλέκει το σύνολο της κοινωνίας, τα μέσα ενημέρωσης, την κοινωνία των πολιτών, τους θεσμούς, την εκπαίδευση. Τα μέτρα αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης πρέπει, φυσικά, να εδράζονται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Για παράδειγμα, όταν συζητάμε για τη ρύθμιση των μέσων ενημέρωσης, υπάρχουν σαφή όρια.

Σε ποιον βαθμό σάς ανησυχεί το ενδεχόμενο να δούμε πληθώρα deepfakes και πολλές προσπάθειες άσκησης αρνητικής επιρροής στους ψηφοφόρους μέσω ΤΝ;

Πρόκειται για ζήτημα που προκαλεί ανησυχία. Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικό να μιλάμε σχετικά με τον ρόλο της ΤΝ με επιχειρήσεις και πλατφόρμες, ώστε να συζητήσουμε ποια είναι η ευθύνη τους, πώς μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός υγιούς δημοκρατικού χώρου για δίκαιες εκλογές και πώς μπορούν να αποτρέψουν τη διάδοση παραπληροφόρησης μέσω εργαλείων ΤΝ και deepfakes. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να συνεργαστούμε.

Ο γενικός γραμματέας υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με τη Microsoft για αυτό το θέμα. Επίσης, 21 κράτη – μέλη, συμπεριλαμβανομένων χωρών της G7, έχουν υπογράψει τη Σύμβαση-Πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης για την ΤΝ, η οποία διασφαλίζει ότι η χρήση της ΤΝ εντάσσεται και παραμένει εντός του πλαισίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Τώρα χρειαζόμαστε τα κράτη να την επικυρώσουν άμεσα. Η έναρξη ισχύος της καθίσταται αναγκαία.