Η άνοδος των «ιδιωτικών κρατών» - η κατάρρευση των δημόσιων υποδομών και οι παράλληλες κοινωνίες

Το ιστορικό κοινωνικό συμβόλαιο, πάνω στο οποίο θεμελιώθηκαν οι σύγχρονες δυτικές δημοκρατίες, βασιζόταν σε μια απολύτως ξεκάθαρη και αμοιβαία συμφωνία: Οι πολίτες συνεισφέρουν οικονομικά μέσω της άμεσης και έμμεσης φορολογίας και το κράτος, σε αντάλλαγμα, αναλαμβάνει να εγγυηθεί την ασφάλεια, τη δημόσια υγεία και τη συντήρηση των κρίσιμων υποδομών.

Σήμερα, ωστόσο, παρατηρείται μια ραγδαία και σιωπηλή ακύρωση αυτής της συμφωνίας.

Πώς η υποβάθμιση των δημόσιων αγαθών γεννά νέες βαθιές κοινωνικές ανισότητες στα σύγχρονα αστικά κέντρα

Σε πλήθος ανεπτυγμένων αλλά και αναπτυσσόμενων χωρών, η χρόνια υποχρηματοδότηση και το δυσβάσταχτο δημόσιο χρέος έχουν οδηγήσει τον κρατικό μηχανισμό σε πρωτοφανή αδυναμία.

Η ρίζα του φαινομένου εντοπίζεται στην εξάντληση των κρατικών ταμείων. Οι κυβερνήσεις, πιεσμένες από την ανάγκη εξυπηρέτησης του χρέους τους, περικόπτουν διαρκώς τα κονδύλια για τη συντήρηση των βασικών υπηρεσιών.

Το εθνικό δίκτυο ενέργειας σε πολλές χώρες εμφανίζει συχνές καταρρεύσεις λόγω έλλειψης εκσυγχρονισμού, τα δημόσια νοσοκομεία αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τον όγκο των ασθενών, και η αστυνόμευση στις γειτονιές μειώνεται δραματικά λόγω έλλειψης προσωπικού και πόρων.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον γενικευμένης υποβάθμισης, κανείς δεν φαίνεται να μπορεί να γλυτώσει από τις συνέπειες, εκτός εάν διαθέτει το απαραίτητο κεφάλαιο για να αγοράσει την έξοδό του από το δημόσιο σύστημα.

Οι ελίτ και οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες δεν περιμένουν πλέον από το κράτος να λύσει τα προβλήματα. Αντιθέτως, αναλαμβάνουν οι ίδιες τον ρόλο του παρόχου, αγοράζοντας ιδιωτικές λύσεις για αγαθά που μέχρι πρότινος θεωρούνταν αυτονόητα και δημόσια.

Η τάση αυτή μεταμορφώνει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι σύγχρονες κοινωνίες. Οι βασικοί πυλώνες του κράτους υποκαθίστανται από ιδιωτικές εναλλακτικές, δημιουργώντας έναν εντελώς παράλληλο κόσμο για όσους μπορούν να ανταποκριθούν στο κόστος.

Η ιδιωτικοποίηση της καθημερινότητας αποκτά σύντομα και χωρική διάσταση. Οι πόλεις χωρίζονται γεωγραφικά σε δύο ταχύτητες. Από τη μία πλευρά, πολλαπλασιάζονται οι περίκλειστες και αυστηρά φρουρούμενες γειτονιές.