Η βίαιη ενηλικίωση των βρυξελλών

Στη δεύτερη θητεία του στον Λευκό Οίκο, αντιμέτωπος με τα αδιέξοδα της ηγεμονικής πολιτικής του, ο Ντόναλντ Τραμπ συμπεριφέρεται όλο και λιγότερο ως σύμμαχος και περισσότερο σαν εχθρός απέναντι στους Ευρωπαίους.

Στη σκιά δύο πολέμων και της εποχής Τραμπ 2.0, οι ευρωπαίοι ηγέτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια σκληρή αλήθεια, που μέχρι πρόσφατα απέφευγαν να δουν κατάματα: η διατλαντική σχέση βρίσκεται πλέον σε υπαρξιακή κρίση, με κίνδυνο αποσύνδεσης. Σε έναν κόσμο ρήξης με τη μεταπολεμική παγκόσμια τάξη, για την Ευρώπη αυτό μεταφράζεται σε μια αναγκαστική – και μάλλον επώδυνη – διαδικασία γεωπολιτικής ενηλικίωσης.

Η σύνοδος κορυφής ΕΕ – Αρμενίας που ακολούθησε ήταν ακόμη ένα δείγμα διεύρυνσης της ευρωπαϊκής σφαίρας επιρροής πέρα από τα σύνορα της Γηραιάς Ηπείρου. Είχε προηγηθεί το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Κύπρο (με πολιτική απόφαση για ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ) και η μίνι σύνοδος με άραβες ηγέτες, προς ενίσχυση της συνεργασίας της Ευρώπης με τους εταίρους της στη Μέση Ανατολή.

Σε μια αθόρυβη αλλά ιστορική μετατόπιση, η Ευρώπη επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τον εαυτό της και τη θέση της σε έναν κόσμο όπου οι παλιές βεβαιότητες καταρρέουν. Για δεκαετίες, είχε δεδομένη την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας και την πεποίθηση ότι η οικονομική αλληλεξάρτηση και η φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση αρκούσαν για να εγγυηθούν τη σταθερότητα. Δεν ισχύει πλέον.

Τα δεδομένα και οι προκλήσεις της νέας εποχής επιβάλλουν διαφορετικές προτεραιότητες: μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία, ενίσχυση της άμυνας, διαφοροποίηση οικονομικών μοντέλων, επαναπροσδιορισμό των διεθνών συμμαχιών, πολυμερή συνεργασία.