Θέουτα: h ισπανική οπτική απέναντι στη μαροκινή αφήγηση της κρίσης
Ήταν η πρωτοφανής μαζική κίνηση προς τη Θέουτα αποτέλεσμα μιας αιφνίδιας έκρηξης, την οποία δεν μπορούσαν να ελέγξουν οι Αρχές, ή μια πολιτικά υποκινούμενη κρίση που θα μπορούσε να είχε αποτραπεί; Ποιον ρόλο διαδραμάτισαν οι διαδικτυακές εκστρατείες και η απόφαση της Ισπανίας να νομιμοποιήσει εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες; Και γιατί η ισπανική κυβέρνηση αποφεύγει να καταλογίσει ευθέως ευθύνες στο Μαρόκο;
Τρεις διαφορετικές αναγνώσεις της κρίσης αναδεικνύουν το βαθύ χάσμα που χωρίζει την ισπανική από τη μαροκινή δημόσια συζήτηση. Ο γαλλομαροκινός δημοσιογράφος και πολιτικός αναλυτής Μουσταφά Τοσά, με έδρα το Παρίσι, υποστηρίζει ότι το Ραμπάτ παρακολουθούσε την κινητοποίηση στα κοινωνικά δίκτυα και καταπολεμά συστηματικά τα δίκτυα διακίνησης.
Αντίθετα, η Λούρδες Πέρες, αναπληρώτρια διευθύντρια της El Correo και της Colpisa, του ομίλου Vocento, θεωρεί ότι η κρίση ήταν κυρίως πολιτική και διπλωματική και ότι θα μπορούσε να είχε αποτραπεί εάν το Μαρόκο δεν επέτρεπε τις μαζικές μετακινήσεις.
Ακόμη πιο επικριτικός εμφανίζεται ο Χούλιο Ιμπάρα, δημοσιογράφος του EITB και πολιτικός αναλυτής, ο οποίος θέτει στο επίκεντρο τις ευθύνες της μαροκινής μοναρχίας, τις απώλειες ανθρώπινων ζωών και την επιθυμία χιλιάδων νέων να εγκαταλείψουν τη χώρα.
Για τον Μουσταφά Τοσά, οι μαροκινές αρχές γνώριζαν ότι το τελευταίο διάστημα εντεινόταν η κινητοποίηση μέσω του Διαδικτύου. Είχαν διαπιστώσει, όπως λέει, αυξημένη διάδοση παραπληροφόρησης στα κοινωνικά δίκτυα, ιδιαίτερα μετά από αποφάσεις της ισπανικής Δικαιοσύνης που μπορούσαν να παρουσιαστούν παραπλανητικά ως ευκαιρία εύκολης εισόδου στην Ισπανία.
Ο Τοσά εκτιμά ότι η κρίση απέδειξε πως οι σύγχρονες μεταναστευτικές ροές δεν καθορίζονται αποκλειστικά από οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες. Μπορούν πλέον να επιταχύνονται ή ακόμη και να κατευθύνονται μέσα από ψηφιακές εκστρατείες, φήμες και συντονισμένες αναρτήσεις.
Η Λούρδες Πέρες, όμως, αμφισβητεί εμμέσως την εικόνα ενός αιφνιδιασμού που ήταν αδύνατον να προβλεφθεί. Σύμφωνα με την ίδια, ισπανικές εφημερίδες έχουν αποκαλύψει ότι τα τελευταία χρόνια είχαν διατυπωθεί τουλάχιστον είκοσι προειδοποιήσεις για το ενδεχόμενο μαζικών μετακινήσεων στα σύνορα.
Το ισπανικό υπουργείο Εσωτερικών επιμένει ότι δεν είχε λάβει συγκεκριμένη προειδοποίηση από το Εθνικό Κέντρο Πληροφοριών, το CNI. Η Πέρες διευκρινίζει, εντούτοις, ότι οι ισπανικές υπηρεσίες πληροφοριών υπάγονται στο υπουργείο Άμυνας, ενώ η φύλαξη των συνόρων αποτελεί αρμοδιότητα του υπουργείου Εσωτερικών.
Η ίδια θεωρεί ότι ο έλεγχος των συγκεκριμένων συνόρων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την προθυμία των μαροκινών αρχών να εμποδίζουν τις συγκεντρώσεις και τις απόπειρες διέλευσης.
Ακόμη πιο κατηγορηματικός είναι ο Χούλιο Ιμπάρα. Όπως επισημαίνει, μια συγκέντρωση δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων –πλήθος που αντιστοιχεί περίπου στο διπλάσιο της χωρητικότητας του γηπέδου της Λας Πάλμας στα Κανάρια– δύσκολα θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητη σε ένα από τα πιο επιτηρούμενα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
