Οι διεθνείς ειρηνευτικές αποστολές σε κίνδυνο – αιτία, γεωπολιτικές εντάσεις και ελλείψεις χρηματοδότησης

Το Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας για την Ειρήνη με έδρα τη Στοκχόλμη (SIPRI) κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις διεθνείς ειρηνευτικές αποστολές. Αυτές, που στην πλειονότητά τους γίνονται υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, κινδυνεύουν. Βασικές αιτίες, οι ολοένα πιο οξυμένες γεωπολιτικές εντάσεις και η συνεχιζόμενη κρίση της χρηματοδότησής τους.

Στην έκθεσή του το SIPRI επισημαίνει ότι λίγο λιγότεροι από 79.000 στρατιωτικοί και αστυνομικοί ήταν ανεπτυγμένοι στο πλαίσιο τέτοιων επιχειρήσεων στα τέλη του 2025. Πρόκειται για τον χαμηλότερο αριθμό της τελευταίας 25ετίας τουλάχιστον.

Ο διευθυντής του προγράμματος για ειρηνευτικές αποστολές στο SIPRI, ο Γιάιρ φαν ντερ Λάιν, σημειώνει επίσης:

Συνολικά 58 ειρηνευτικές επιχειρήσεις βρίσκονταν σε εξέλιξη το 2025—ο αριθμός τους έπεσε κάτω από το όριο των 60 για πρώτη φορά από το 2016. Σχεδόν τα τρία τέταρτα του προσωπικού που ήταν ανεπτυγμένο υπηρετούσε σε πέντε αποστολές. Στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, το Νότιο Σουδάν, τη Σομαλία, τη ΛΔ Κονγκό και τον Λίβανο. Οι τέσσερις πρώτες είναι στην Υποσαχάρια Αφρική.

Οι ειρηνευτικές αποστολές που διεξάγονται από τον ΟΗΕ τίθενται υπό αμφισβήτηση εξαιτίας της κρίσης χρηματοδότησης. Οι κυριότεροι δωρητές δεν τηρούν, ή τιμούν μόνο εν μέρει, τις δεσμεύσεις τους. Το κενό του προϋπολογισμού κατά την περίοδο 2024-2025 ανήλθε σε 5,6 δισεκατομμύρια δολάρια, λέει υπογράμμισε το SIPRI.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η απαίτηση των ΗΠΑ να τερματιστεί η εντολή της προσωρινής δύναμης των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (UNIFIL). Και αυτό, παρά τις συνεχείς παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός, θυμίζει το SIPRI. Εν είδει συμβιβασμού, το Συμβούλιο Ασφαλείας ενέκρινε με ψηφοφορία την ανανέωση της εντολής της, για τελευταία φορά, ως τον Δεκέμβριο του 2026.

Το Ινστιτούτο επισήμανε ακόμη πως πλέον, και οι 10 χώρες με τη μεγαλύτερη συμβολή προσωπικού στις διεθνείς ειρηνευτικές επιχειρήσεις ανήκουν σε αυτόν που αποκαλείται παγκόσμιος Νότος. Η Ουγκάντα κατατάχτηκε πρώτη πέρυσι, ακολουθούμενη από το Νεπάλ, το Μπανγκλαντές και την Ινδία. Οι υπόλοιπες χώρες της πρώτης δεκάδας ήταν η Ρουάντα, η Αιθιοπία, το Μπουρούντι, η Κένυα, το Πακιστάν και η Ινδονησία.