Οι εκεχειρίες παραβιάζονται συνέχεια – ωστόσο είναι απαραίτητες και συχνά φέρνουν αποτελέσματα

Για την ακρίβεια, με την παραβίασή τους. Η πρόσφατη εκεχειρία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, από την έναρξή της στις 8 Απριλίου, σημαδεύτηκε από εντεινόμενους βομβαρδισμούς του Ισραήλ στον Λίβανο. Το Ισραήλ υποστήριζε ότι ο Λίβανος δεν συμπεριλαμβανόταν στη συμφωνία Ουάσιγκτον-Τεχεράνης.

Παράλληλα, το Ιράν εκτόξευσε drones και πυραύλους εναντίον άλλων χωρών του Κόλπου. Επίσης, το Ιράν δεν άνοιξε τα Στενά του Ορμούζ στη ναυσιπλοΐα. Και στη συνέχεια ο Ντόναλντ Τραμπ απέκλεισε τα λιμάνια του Ιράν.

Όλα τα παραπάνω, για τους περισσότερους, οι εκεχειρίες δεν μπορεί να εξελίσσονται έτσι. Ωστόσο, παρόλο που οι παραβιάσεις μπορούν να δοκιμάσουν μια εύθραυστη συμφωνία, δεν σημαίνει ότι θα οδηγήσουν σε ναυάγιο τις διαπραγματεύσεις.

Αντίθετα, οι εκεχειρίες έχουν ιστορικό συχνής και έξυπνης παραβίασης χωρίς να οδηγήσουν πλήρως σε ολοκληρωτικό πόλεμο. Παράδειγμα είναι η συμφωνία για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στη Γάζα. Επισήμως, παραμένει σε ισχύ έξι μήνες μετά, παρά τις ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές.

Σύμφωνα με την έρευνα του Economist, που συνέλεξε στατιστικά στοιχεία από τη βάση δεδομένων τοποθεσίας και συμβάντων ένοπλων συγκρούσεων (ACLED) για εννέα εκεχειρίες στη Μέση Ανατολή και τις γειτονικές χώρες μετά το 2020, υπήρξαν πάνω από 12.000 παραβιάσεις. Οι εκεχειρίες μείωσαν τις μάχες, αλλά καμία δεν οδήγησε σε πλήρη παύση της βίας. Κατά μέσο όρο, τα θανατηφόρα γεγονότα μειώθηκαν κατά 81% στις 30 ημέρες μετά την έναρξη της εκεχειρίας, σε σύγκριση με τις 30 ημέρες πριν.

Η εκεχειρία Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν το 2020, ακολουθούμενη από σποραδική βία, ήταν η πιο επιτυχημένη από τις εννέα. Και αυτό, παρά τη σύντομη επιστροφή στις μάχες το 2023. Αντίθετα, οι προσωρινές εκεχειρίες μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς στα τέλη του 2023 και από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο του 2025 οδήγησαν σε πολύ ισχυρές συγκρούσεις μόλις έληξαν. Οι περισσότερες εκεχειρίες κυμάνθηκαν κάπου μεταξύ αυτών των δύο άκρων. Δηλαδή η βία μειώθηκε αμέσως μετά την έναρξη ισχύος της κατάπαυσης του πυρός, αλλά ποτέ δεν μηδενίστηκε.

Ωστόσο, βάσει τη Βαλερί Στίτσερ, του Κέντρου Μελετών Ασφάλειας στο Ινστιτούτο ETH της Ζυρίχης, μια εκεχειρία έχει πάντα νόημα. Έστω και αν παραβιάζεται.

Έτσι λοιπόν και οι παραβιάσεις της εκεχειρίας στη Μέση Ανατολή είναι μια άλλη μορφή συνέχισης του πολέμου, όπως θα έλεγε ο Πρώσος στρατηγός Κλαούσεβιτς. Γίνονται σκόπιμα για να αποκτήσουν οι πλευρές στρατηγικό πλεονέκτημα και στη συνέχεια ανταποδίδουν για να αποτρέψουν τις παραβιάσεις κάθε πλευράς.

Σύμφωνα με τον Economist Ιράν και Χεζμπολάχ λειτουργούν με αυτήν τη λογική. Η Χεζμπολάχ θα απαντούσε στις ισραηλινές επιθέσεις (και αντίστροφα) με τον ίδιο τρόπο.

Από την πλευρά του, ο Ντάνι Σιτρινόβιτς, αναλυτής και πρώην αξιωματικός των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών, λέει πως, όταν τελειώνει η δυναμική της κλιμάκωσης, μπορεί να ξεκινήσει ο διάλογος. Οι εκεχειρίες δίνουν σε όλες τις πλευρές την ευκαιρία να επαναβαθμονομήσουν, αν όχι να τερματίσουν τις προκλήσεις.