Τι συνδέει το άγαλμα της ελευθερίας με τα πάντα της κίνας; η μεγάλη ιστορία της διπλωματίας των δώρων

Το Άγαλμα της Ελευθερίας είναι σήμερα τόσο ταυτισμένο με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ώστε εύκολα ξεχνά κανείς ότι γεννήθηκε στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Κατασκευάστηκε στη Γαλλία και προσφέρθηκε στους Αμερικανούς στα τέλη του 19ου αιώνα ως ένα εντυπωσιακό σύμβολο της φιλίας ανάμεσα στις δύο χώρες.

Σήμερα το άγαλμα συγκαταλέγεται στα πιο αναγνωρίσιμα μνημεία του πλανήτη. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για τον άνθρωπο που το δημιούργησε, τον Γάλλο γλύπτη Φρεντερίκ Ογκίστ Μπαρτολντί. Αυτό επιχειρεί να αλλάξει μια μεγάλη έκθεση στο Μουσείο Ορσέ στο Παρίσι, η οποία στρέφει το ενδιαφέρον στη ζωή και το έργο του.

Η ιδέα για το γιγαντιαίο δώρο προς τις ΗΠΑ δεν ήταν μόνο μια χειρονομία φιλίας. Είχε και σαφή πολιτική διάσταση στο εσωτερικό της ίδιας της Γαλλίας.

Όπως αναφέρει ο Guardian, η αρχική ιδέα συζητήθηκε το 1865, στη διάρκεια ενός δείπνου στις Βερσαλλίες. Ο φιλελεύθερος πολιτικός Εντουάρ Λαμπουλαί πρότεινε ένα μνημείο που θα τιμούσε την αμερικανική ελευθερία, ελπίζοντας παράλληλα ότι θα έστελνε ένα μήνυμα και στον Ναπολέοντα Γ΄. Τόσο ο ίδιος όσο και ο Μπαρτολντί ήταν αντίθετοι με το αυταρχικό καθεστώς του και θεωρούσαν ότι η Γαλλία χρειαζόταν περισσότερη ελευθερία.

Για τον Μπαρτολντί, η πρόταση ήρθε την κατάλληλη στιγμή. Ο γλύπτης από το Κολμάρ αναζητούσε ένα έργο μνημειακών διαστάσεων. Ήδη από τα 20 του είχε σχεδιάσει έναν τεράστιο φάρο για την είσοδο της Διώρυγας του Σουέζ, με τη μορφή μιας γυναίκας με αιγυπτιακή ενδυμασία που θα κρατούσε πυρσό. Το σχέδιο δεν προχώρησε, καθώς κρίθηκε υπερβολικά ακριβό από την αιγυπτιακή ηγεσία.

Η κατασκευή του αμερικανικού μνημείου μπόρεσε να προχωρήσει μετά την πτώση του Ναπολέοντα Γ΄ το 1870. Χρόνια αργότερα, το 1884, ένα παράξενο θέαμα άρχισε να δεσπόζει πάνω από το 17ο διαμέρισμα του Παρισιού: το τεράστιο άγαλμα υψωνόταν σταδιακά πάνω από τις στέγες καθώς συναρμολογούνταν.

Όταν ολοκληρώθηκε, αποσυναρμολογήθηκε ξανά, μεταφέρθηκε με τρένο στη Ρουέν και από εκεί φορτώθηκε σε πλοίο με προορισμό τη Νέα Υόρκη.

Η έκθεση του Μουσείου Ορσέ, που διαρκεί έως τις 31 Ιανουαρίου 2027, συγκεντρώνει περίπου 100 έργα του Μπαρτολντί. Παράλληλα, μια εμπειρία εικονικής πραγματικότητας επιτρέπει στους επισκέπτες να παρακολουθήσουν τη διαδρομή από τη σύλληψη της ιδέας μέχρι την κατασκευή του αγάλματος.

Η χρονική συγκυρία δεν είναι τυχαία: το 2026 συμπληρώνονται 140 χρόνια από τα εγκαίνια του Αγάλματος της Ελευθερίας και 250 χρόνια από την αμερικανική ανεξαρτησία.

Ο Μπαρτολντί και ο Λαμπουλαί ήθελαν το μνημείο να ενισχύσει τους δεσμούς μεταξύ Γαλλίας και ΗΠΑ. Ο δεύτερος δεν πρόλαβε να το δει στημένο στη Νέα Υόρκη. Στα χρόνια που ακολούθησαν, το άγαλμα απέκτησε παγκόσμια ακτινοβολία, ενώ τόσο ο δημιουργός του όσο και η γαλλική καταγωγή του πέρασαν σε δεύτερο πλάνο.